Kάποτε στις δεκαετίες του 1970 οι μηχανές ρεφλέξ προωθούνταν πακέτο με στάνταρ φακούς 50mm. Μετά ήλθε η επανάσταση των zoom. Tα πρώτα ζουμάκια των κιτ ήταν 35-70mm f/3,5-4,5. Σήμερα η πιο δημοφιλής εστιακή απόσταση των φακών κιτ για τις οικονομικές DSLR και mirrorless APS-C είναι το 18-55mm. Μερικοί μιλούν περιφρονητικά γι’ αυτή την κατηγορία φακών, αποκαλώντας τους ακριβά καπάκια σώματος ή φθηνά υποκατάστατα των πραγματικών. Που ειναι όμως η αλήθεια και που η υπερβολή;
Όντως για να κρατηθεί χαμηλά η τιμή, εφαρμόζονται φθηνές κατασκευαστικές λύσεις στους φακούς των κιτ: πλαστικές μοντούρες και εξ ολοκλήρου πλαστικοί μηχανισμοί, μερικά συνθετικά και όχι γυάλινα οπτικά στοιχεία είναι μερικά μόνον από τα τρικ εξοικονόμησης κόστους. Από την άλλη μεριά οι φακοί κιτ παράγονται σε τεράστια νούμερα συμπιέζοντας την παραγωγική δαπάνη.
Για τον πρωτόπειρο με το περιορισμένο προϋπολογισμό, ο φακός κιτ αντιπροσωπεύει μια καλή αρχή εκμάθησης. Μπορεί η γκάμα εστιακών αποστάσεων να μοιάζει περιορισμένη αλλά επαρκεί για τις βασικές λήψεις. Η γκάμα εστιακών αποστάσεων 18-55mm λόγω crop factor (συντελεστή πολλαπλασιασμού) 1,5x του φορμά μετατρέπεται σε 27-75mm. Αυτό σημαίνει ότι καλύπτει τα οπτικά πεδία φακών 28, 35, 50 και 75mm από ευρυγώνιο ως κοντό τηλεφακό. Παρόμοια γκάμα εστιακών αποστάσεων ανταποκρίνεται σχεδόν σε όλες τις βασικές ανάγκες του φωτογράφου: να κάνει ένα ωραίο τοπίο με ευρυγώνιο 28mm, ένα εσωτερικό χώρο με ανθρώπους με τα 35mm, ολόσωμο πορτραίτο με 50mm και πιο κοντινό με τα 75mm. Ίσως δεν φθάνει για πιο σφικτά πορτραίτα, όμως σε γενικές γραμμές ο κιτ φακός είναι πολύ πιο εύχρηστος από ένα οποιοδήποτε φακό σταθερής εστιακής απόστασης.
Συμβιβασμοί
Η φθηνή κατασκευή υπαγορεύεται από το χαμηλό κόστος. Αυτό δε σημαίνει ότι οι φακοί του κιτ είναι …αυτοδιαλυόμενοι. Ακόμη κι αν θεωρητικά μια πλαστική μοντούρα δεν αντέξει όσο μια μεταλλική, δεν συνεπάγεται ότι θα καταστραφεί σε σύντομο διάστημα. Κι αν ακόμη κάποια στιγμή στο απώτερο μέλλον χρειαστεί αντικατάσταση, ως ανταλλακτικό θα στοιχίζει ελάχιστα. Μάλιστα το πιο πιθανόν είναι να βρείτε το φακό κιτ ως μεταχειρισμένο σε τόσο χαμηλή τιμή ώστε να μην αξίζει καν να πάει στο service.
Το αργό διάφραγμα σίγουρα δεν αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα. Υπαγορεύεται όμως από την ανάγκη να περιοριστούν οι διαστάσεις (και το κατασκευαστικό κόστος). Υπενθυμίζουμε ότι η φωτοσυλλεκτική ικανότητα του φακού και άρα το πιο γρήγορο μέγιστο διάφραγμα είναι ευθέως ανάλογη με τη διάμετρο και την ποιότητα των κρυστάλλων. Μικρής διαμέτρου κρύσταλλα σημαίνουν πιο αργό φακό αλλά και πιο φθηνή τιμή. Το αργό διάφραγμα βέβαια είναι αρνητικός παράγοντας στο ξεφοντάρισμα δηλ. στην απομόνωση του κυρίως αντικειμένου από το φόντο.
Εκσυγχρονισμός
Παρόλες τις εξοικονομήσεις κόστους, οι σύγχρονοι κιτ φακοί καταφέρνουν να ενσωματώνουν τις τελευταίες εξελίξεις: Αθόρυβα μοτέρ για το autofocus, συστήματα οπτικής σταθεροποίησης με διάφορα ονόματα αλλά την ίδια αρχή λειτουργίας, αδιαβροχοποιήσεις κλπ. μας αφήνουν έκπληκτους. Ακόμη κι αν το φαινόμενο camera shake δεν είναι τόσο εμφανές στις ευρυγώνιες και στάνταρ εστιακές αποστάσεις, είναι πάντα θετικό στοιχείο να έχουμε το περιθώριο τριών και τεσσάρων stop ως προς την επιλογή ταχύτητας. Δηλ. με το zoom στα 35mm να δουλέψουμε με 1/4sec. αντί 1/30sec. που θα ήταν “ασφαλές” χωρίς stabilizer. Π.Κ.
Δημοφιλείς φακοί των κιτ για DSLR / CSC
Canon ΕF-S 18-55mm f/3,5-5,6 IS STM
O νεότερος κιτ φακός της Canon προορίζεται για την πρόσφατη γενιά DSLR με dual pixel αισθητήρα όπως η EOS 70D και EOS 7D MkII. Έχει βηματικό μοτέρ τύπου STM για πιο αποτελεσματική συνεργασία με το autofocus υποσύστημα ειδικά στο video. Από πλευράς oπτικής σταθεροποίησης το IS τελευταίας γενιάς υπόσχεται περιθώριο 4stop παραπάνω στις λήψεις στο χέρι. Και εδώ συναντάμε πλαστική μοντούρα με ό,τι συνεπάγεται. Ιδιαιτερότητα αποτελεί η θέση Panning IS στο stabilizer και η χειροκίνητη εστίαση focus by wire (δεν υπάρχει μηχανική ζεύξη ανάμεσα στο δακτυλίδι της εστίασης και το φακό αλλά το manual focus γίνεται μέσω μοτέρ).
13 στοιχεία σε 11 γκρουπ • εσωτερική εστίαση • min. focus 25cm • 7 λεπίδες διαφράγματος • φίλτρο: 58mm • 69x75mm • 205gr.
Nikon AF-S 18-55mm f/3,5-5,6 VR ΙΙ
Είναι η τέταρτη γενιά του αρχικού AF-S 18-55mm (χωρίς VR) με Silent Wave Motor. Φορέθηκε σαν κιτ φακός σε πολλές entry level DSLR της Νikon. Στην τρέχουσα μορφή του παρουσιάστηκε μαζί με την D3300. Προκειμένου να διατηρεί τις εξωτερικές διαστάσεις μικρές στη μεταφορά έχει θέση σύμπτυξης. Για να λειτουργήσει κανονικά πρέπει να απελευθερωθεί η ασφάλεια και ο φακός να ανοίξει στο κανονικό του μήκος αλλιώς εμφανίζεται η ένδειξη “Before taking photos, rotate the zoom ring”. Εκπροσωπώντας τη δεύτερη γενιά οπτικής σταθεροποίησης Vibration Reduction, δίνει καλύτερες επιδόσεις ως +4stop (+3 stop η προηγούμενη γενιά). Το κόστος έχει μειωθεί (πλαστική μοντούρα, απουσία στεγανοποιητικής τσιμούχας) αλλά ειδικά σε κιτ ο φακός αποτελεί αδιαφιλονίκητο bargain.
11 στοιχεία σε 8 γκρουπ • εσωτ. εστίαση • min. focus 28cm • 7 λεπίδες διαφράγματος • φίλτρο 52mm • 59,5x66mm • 195gr.
Sony PZ16-50mm f/3,5-5,6 OSS
Ο super compact και ελαφρός (παρά τη μεταλλική μοντούρα!) αυτός zoom εξελίχθηκε ειδικά για την γκάμα mirrorless ΑPS-C NEX και κληροδοτήθηκε στις νεότερες Alpha 6000/5100. Όλα επάνω του γίνονται ηλεκτρονικά: η εστίαση, το ζουμάρισμα και ο έλεγχος της οπτικής σταθεροποίησης. Εντυπωσιάζει η ελαχιστοποιημένη διάμετρος του εμπρός οπτικού στοιχείου, μικρότερη από οποιοδήποτε zoom της κατηγορίας. Συνακόλουθα μικρό είναι το καπάκι ενώ δέχεται (σπάνια) φίλτρα 40,5mm. Ανάλογα με τη ρύθμιση το δακτυλίδι μπορεί να αναλάβει ρόλο zoom ή εστίασης (με power focus). Στο πλάι υπάρχει χειριστήριο zoom τύπου βιντεοκάμερας. Στη σχεδίαση του φακού επίτηδες δεν έχουν διορθωθεί αρκετά οι γεωμετρικές εκτροπές οι οποίες όμως αποκαθίστανται αυτόματα in camera στο JPEG (ενώ στα αρχεία RAW η διόρθωση γίνεται στον υπολογιστή).
9 στοιχεία σε 8 γκρουπ • min. focus 25cm • 7 λεπίδες διαφράγματος • φίλτρο 40,5mm • 65x30mm • 115gr.
Pentax SMC-DA 18-55mm WR
H συμμετοχή της Pentax παραπέμπει (ποιοτικά τουλάχιστον) σε ακριβότερη κατηγορία. Δεν είναι μόνον η μεταλλική μοντούρα, η καλή κατασκευή, το καουτσουκένιο δακτυλίδι του κυλινδρικού περιβλήματος με την εξαιρετική υφή που δίνει άριστο “πιάσιμο” αλλά κυρίως και περισσότερο απ’ όλα, το μοναδικό χαρακτηριστικό της μερικής αδιαβροχοποίησης/στεγανοποίησης WR (Weather Resistant). Δηλ. αντέχει σε βροχή και σκόνη, πάντα σε συνεργασία με αντίστοιχο WR σώμα Pentax, όπως π.χ. η Κ3. Το εμπρός στοιχείο δεν περιστρέφεται αλλά το φυσικό μήκος αυξομειώνεται με το ζουμάρισμα λόγω σχεδίασης mono-cam και η οδήγηση του autofocus γίνεται με αξονάκι από τη μοντούρα δηλ. δεν ενσωματώνεται αυτόνομο μοτέρ AF.
11 στοιχεία σε 8 γκρουπ • min. focus 25cm • 6 λεπίδες διαφράγματος • φίλτρο 52mm • 68,5×67,5mm • 230gr.
Micro 4/3
Όπως είναι γνωστό το format Micro 4/3 αποτελεί στάνταρ και για τη μοντούρα. Οπότε οποιοσδήποτε φακός του συστήματος είναι απόλυτα συμβατός με τα αντίστοιχα σώματα, ανεξάρτητα από κατασκευαστή. Με άλλα λόγια οι φακοί της Οlympus δουλεύουν πλήρως σε Panasonic και αντίστροφα.
Οlympus Μ.Ζuiko Digitl 14-42mm f/3,5-5,6II
H νέα έκδοση του στάνταρ zoom για σώματα Olympus (και όχι μόνον…) κυκλοφορεί σε δύο εκδόσεις (μαύρη και χρωμέ) για να ταιριάζει με το σώμα που θα προτιμήσετε. Οι μικρές διαστάσεις φανερώνονται με τον πιο εμφανή τρόπο από την πολύ μικρή διάμετρο φίλτρου, μόλις 37mm. Η απόκριση autofocus, ειδικά στο video, έχει βελτιωθεί χάρη στο σύστημα MSC (Movie and Still Compatible). To τελευταίο βασίζεται σε πολύ γρήγορο, γραμμικό μοτέρ οδήγησης. Αλλά και το zoom είναι τύπου Power zoom με ηλεκτρική οδήγηση, που σημαίνει ότι ο χρήστης μπορεί να ζουμάρει από απόσταση μέσω smartphone/tablet που έχει εγκατεστημένο το app Olympus O.I.Share
8 στοιχεία σε 7 γκρουπ • min. focus 25cm • 7 λεπίδες διαφράγματος • φίλτρο 37mm • 56,5x50mm • 115gr.
Panasonic G Vario 14-42mm f/3,5-5,6 II Aspherical
H πρόταση Panasonic για kit zoom, λόγω συντελεστή 2x στην εστιακή απόσταση ισοδυναμεί με 28-84mm καλύπτοντας το φάσμα από ευρυγώνιο ως κοντό τηλεφακό. H ολόμαυρη εμφάνιση περιλαμβάνει και την πλαστική μοντούρα και διαφέρει από την προηγούμενη έκδοση που είχε και μια χρωμέ λωρίδα. Σχεδιαστικά είναι σύγχρονος με εμπρός κρύσταλλο που μένει σταθερό διευκολύνοντας την προσαρμογή φίλτρων, ενώ παρά το μικρό μέγεθος το δακτυλίδι manual focus δουλεύει σωστά αν και με ηλεκτρική οδήγηση. Τo MegaOIS προσφέρει πλεονέκτημα 3 περίπου stop στις λήψεις στο χέρι, κάπως λιγότερο από τη νέα γενιά optical stabilizer.
9 στοιχεία σε 8 γκρουπ • min. focus 20cm • 7 λεπίδες διαφράγματος • φίλτρο 46mm • 56x49mm • 110gr.
Βάθος πεδίου
Στις συνήθεις εστιακές αποστάσεις των φακών kit συνήθως το βάθος πεδίου είναι αρκετό ώστε να συγχωρεί μικρές αποκλίσεις στην εστίαση και να μη δυσκολεύει το νετάρισμα. Ειδικά στο “ευρυγώνιο άκρο” δηλ. τα 28mm ως 35mm διακρίνεται για την τονισμένη απόδοση της προοπτικής. Όμως αν θέλουμε ρηχό βάθος με ξεφοντάρισμα (κάτω αριστερά) θα χρειαστούμε πιο γρήγορο φακό με φωτεινό max. διάφραγμα π.χ. ένα στάνταρ φακό 50mm f/1,8 τελείως ανοικτό. Αλλιώς θα πρέπει να αρκεστούμε σε αποτέλεσμα με λιγότερο ξεφοντάρισμα (κάτω δεξιά) που προέκυψε από φακό κιτ πάλι στα 50mm αλλά με ενεργό διάφραγμα f/4,5.
