Γιατί δεν κουμπώνουν όλοι οι φακοί σε κάθε μηχανή dslr και mirrorless; Αυτή είναι μια ερώτηση που δειλά-δειλά όλοι έχουμε κάνει στα πρώτα μας βήματα στη φωτογραφία. Η αρνητική απάντηση οφείλεται στις ιδιαιτερότητες του κάθε συστήματος και στον ανταγωνισμό των brands.
ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΛΔΗ
Τι είναι η μοντούρα;
Πέρα από τον προφανή ρόλο μηχανικής και ηλεκτρικής σύνδεσης του φακoύ με το σώμα της μηχανής, οι μοντούρες έχουν να επιδείξουν μια σειρά διαφοροποιήσεων από τον έναν κατασκευαστή στον άλλο. Η κύρια ιδιαιτερότητα κάθε μοντούρας/συστήματος είναι η απόσταση φλάτζας FFD (focal flange distance) που ισοδυναμεί με τα χιλιοστά που απέχει το εξωτερικό τμήμα της μοντούρας από την επιφάνεια του αισθητήρα (ή του φιλμ). Κάθε εταιρία έχει μια συγκεκριμένη τιμή FFD, που εξασφαλίζει την ακριβή εστίαση κάθε φακού της, από την ελάχιστη απόσταση έως το άπειρο. Επιπλέον, κάθε μοντούρα έχει ορισμένη διάμετρο, διαφορετική φορά κλειδώματος του φακού (προς τα δεξιά ή αριστερά) και στη σύγχρονη εποχή ηλεκτρονικές επαφές που δεν είναι ποτέ ίδιες από τη μία μάρκα στην άλλη.
Αντάπτορες
Οι αντάπτορες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, τους high-end που επιτρέπουν την ηλεκτρονική επικοινωνία σώματος-φακού και εκείνους που προσφέρουν μόνο μηχανική σύζευξη και άρα μόνον χειροκίνητο έλεγχο διαφράγματος και εστίασης. Επομένως, οι μεν επιτρέπουν την αξιοποίηση σχεδόν οποιουδήποτε σύγχρονου φακού στη μηχανή μας, ανεξαρτήτως εταιρίας, οι δε δίνουν νέα πνοή στους παλιούς αναλογικούς φακούς. Ο ρόλος του αντάπτορα, πρώτα από όλα, είναι να αυξήσει (ή να μειώσει), όσο απαιτείται, την FFD του συστήματος ώστε ο φακός να μπορεί να εστιάσει σε όλο το εύρος τιμών. Άρα, αντιλαμβανόμαστε γιατί οι mirrorless, λόγω απλούστερης σχεδίασης με την απουσία του καθρέπτη, έχουν μικρότερη FFD και κατά συνέπεια δέχονται το μεγαλύτερο εύρος φακών, σε σύγκριση με τις DSLR. Επίσης, τα high end μοντέλα διατηρoύν τα πλεονεκτήματα του autofocus και του stabilizer, μέσω ειδικού ηλεκτρονικού τμήματος με τα κατάλληλα chips και pins. Παρομοίως, επιτρέπουν την μεταφορά των μεταδεδομένων Exif. Ωστόσο, όλα αυτά γίνονται με θυσίες: δεν υποστηρίζονται πάντα όλες οι λειτουργίες του autofocus, συνήθως εξαιρούνται οι servo, eye-tracking, η ταχύτητα εστίασης είναι αισθητά χαμηλότερη κ.α.
Πριν την αγορά
• H αγορά φακού είναι σχετικά απλή υπόθεση αφού κινούμαστε στα πλαίσια της μοντούρας του συστήματος μας.
Οι αντάπτορες όμως προέρχονται από τρίτους κατασκευαστές και δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι συνεργάζονται το ίδιο αποδοτικά με όλους τους υποστηριζόμενους φακούς. Επομένως, πρώτα τεστάρουμε, στο φωτογραφικό κατάστημα, τον βαθμό συμβατότητας σώματος-αντάπτορα-φακού και μετά αγοράζουμε. Αν δε η αγορά γίνεται μέσω του διαδικτύου, πολύτιμα είναι τα σχόλια και οι εμπειρίες άλλων αγοραστών.
• Η διαφορά στο κόστος ανάμεσα σε manual-AF adapters είναι τεράστια. Αν το φωτογραφικό είδος που καταπιανόμαστε δεν χρειάζεται την αυτόματη εστίαση π.χ. το τοπίο ή το πορτραίτο, προτιμούμε δίχως αμφιβολία τους πρώτους.
Know how
• Όσο ποιοτικός και να είναι ένας αντάπτορας, δεν προσφέρει την ίδια ταχύτητα/απόδοση AF με εκείνη του φακού που σχεδιάστηκε για την συγκεκριμένη μοντούρα. Ωστόσο, ένα μοντέλο επώνυμης εταιρίας μπορεί να έχει ικανοποιητική συμπεριφορά. 
• Υπάρχουν αντάπτορες που επιτρέπουν την συνεργασία φακών με μικρότερη FFD σε σώματα με μεγαλύτερη, αλλά δεν επτυγχάνουν εστίαση ως το το άπειρο. Για το θέμα αυτό, τα εξελιγμένα μοντέλα διαθέτουν διορθωτικά στοιχεία που επαναφέρουν την κανονικότητα της εστίασης, αλλά υπ\οβαθμίζουν, στη πλειονότητα των περιπτώσεων, την ευκρίνεια.
• Ο παρακάτω πίνακας αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για να δούμε ποιοι φακοί έχουν τη μεγαλύτερη συμβατότητα με το σύστημα μας. Για παράδειγμα, αν είμαστε κάτοχοι Fujifilm XT2 θεωρητικά μπορούμε να αναζητήσουμε συμβατούς φακούς σε όλες τις υπόλοιπες μοντούρες εκτός από δύο. Αντιθέτως, οι επιλογές είναι πολύ περιορισμένες αν έχουμε Leica.
Αναδημοσίευση από το Μονοθεματικό τεύχος Νο 13 με θέμα «Φακοί»
