Στις παρυφές του “ορατού” κόσμου, ζει ο μικρόκοσμος. Ένας λιλιπούτειος, παράλληλος, σχεδόν αόρατος λόγω διαφορών …κλίμακας, κόσμος από μικροσκοπικά έμβια όντα, έντομα, μικρά φυτά, άνθη κλπ. ή από λεπτομέρειες μεγαλύτερων αντικειμένων. Επειδή δεν μπορούμε εύκολα να τον πλησιάσουμε και να δούμε “δια γυμνού οφθαλμού” τον μικρόκοσμο, τον ανακαλύπτουμε μέσα από εξειδικευμένες φωτογραφίες macro, αξιοποιώντας ειδικό εξοπλισμό και το κυριότερο macro φακούς που έχουν την ικανότητα να πλησιάζουν πολύ κοντά.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΛΟΥΚΑΣ ΧΑΨΗΣ
ΚΕΙΜΕΝΑ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΛΔΗΣ
Φωτογραφία ανοίγματος: Το πεδίο δοκιμών μεταφέρθηκε από το στούντιο στη μελισσοκομική φάρμα From A to Bee στην Παλλήνη.Τα αγαπημένα έντομα αποτέλεσαν το ιδανικό μοντέλο για wideangle macro και αποδείχθηκαν πολύ συνεργάσιμα. Εκτός από το probe στήθηκαν φλας για εξτρά φωτισμό και βέβαια όλοι φόρεσαν τις απαραίτητες προστατευτικές στολές των μελισσοκόμων.
Η μακροφωτογραφία είναι από τα πιο εντυπωσιακά είδη εφόσον μας αποκαλύπτει τις λεπτομέρειες, τα χρώματα και τις υφές από θέματα που δεν φανταζόμαστε καν πόσο ενδιαφέροντα είναι. Όμως οι macro φακοί με όλη την εξαιρετική τους απόδοση, την τέλεια ευκρίνεια και αναλυτική τους ικανότητα, έχουν ένα μειονέκτημα. Απομονώνουν το θέμα από το περιβάλλον. Όσο κι αν καταφεύγουμε σε κλειστά διαφράγματα για μεγιστοποίηση του βάθους πεδίου, δεν καταφέρνουμε και πολλά -λαμβανομένου υπόψη ότι οι macro φακοί έχουν εστιακές αποστάσεις 50mm ως 100mm και σπανιότερα 180mm ή και 200mm. Και όμως, πολλές φορές θέλουμε να συνδέσουμε το θέμα με το περιβάλλον. Να συσχετίσουμε το βατραχάκι με τη λιμνούλα του, το λουλούδι με το φυτό, το έντομο με το φύλλο που τρώει κλπ. Να κάνουμε δηλ. μια ολοκληρωμένη σύνθεση με πρώτο και δεύτερο πλάνο και όχι να αρκεστούμε στο κυρίως αντικείμενο, προσομοιώνοντας την όραση των εντόμων (bug eye view).
Μέχρι τώρα ο μοναδικός τρόπος για ευρυγώνιο (wide angle) macro [διεθνής όρος για τη φωτογραφία του είδους], ήταν η αναζήτηση ευρυγώνιου φακού [συνήθως 24mm με άπλετο οπτικό πεδίο 84°] και η προσθήκη δακτυλιδιών προέκτασης για ακόμη κοντινότερη εστίαση. Και πάλι όμως με δόση πειραματισμού και ρίσκο. Τον εναλλακτικό, ιδιαίτερο τρόπο με macro probe της Laowa, δοκίμασε ο τακτικός συνεργάτης μας Λουκάς Χαψής στις «ειδικές» αποστολές αυτού του άρθρου.
Στοιχεία λήψης: Canon 6D MkII Laowa Macro Probe f/40 1/160sec. ΙSO 800 flash sync με ραδιοσυχνότητα συν LED του probe
Wide angle macro: ορισμός
Προσπαθώντας να ορίσουμε την έννοια του ευρυγώνιου macro ως είδους, θα λέγαμε ότι είναι εκείνη η ειδική χρήση ευρυγώνιου όπου εστιάζουμε πολύ κοντά με κλειστό διάφραγμα και συμπεριλαμβάνουμε στο κάδρο στοιχεία του περιβάλλοντος χώρου, με σκοπό να συσχετίσουμε το κυρίως θέμα και να δώσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για το οικοσύστημα, την περιοχή, το τοπίο κλπ. όπου ανήκει. Αντιπαραβάλλεται δηλ. με τις συνηθισμένες macro λήψεις όπου το κυρίως θέμα είναι απομονωμένο.
Ο ΦΑΚΟΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΥ
Aκόμη και με τον πιο καλό macro δεν έχει κανείς την ευκαιρία να προσεγγίσει τόσο ρεαλιστικά ένα μελίσσι που πηγαινοέρχεται στην κυψέλη, σε πραγματικές συνθήκες που θα ζήλευε κάθε φυσιοδίφης. Τέτοιες λήψεις ήταν μέχρι πρότινος εφικτές μόνο με πανάκριβο εξοπλισμό τηλεοπτικών προδιαγραφών. Με το Macro Probe της Laowa και την εστιακή απόσταση 24mm το macro πλάνο αποκτά προοπτική και τρισδιάστατο χώρο που τον συσχετίζει με την πραγματικότητα και δίνει άλλη φυσικότητα. Εκ των πραγμάτων επιβάλλεται τεχνική με manual (προφανώς) εστίαση στο max διάφρaγμα f/14 για καλύτερη φωτεινότητα στο σκόπευτρο και μετά γρήγορο κλείσιμο στο f/40 για τη λήψη.
Laowa Macro Probe 24mm f/14
Στον κόσμο των ειδικών εφαρμογών υπάρχουν και τα relay optics* που παραμένουν ελάχιστα γνωστά στους φωτογράφους. Προέρχονται από τον κόσμο των ενδοσκοπίων και των τηλεσκοπίων για να γίνει κατανοητό με απλό τρόπο, πρόκειται για ειδικές σχεδιάσεις που διευκολύνουν τη φυσική επιμήκυνση του φακού διατηρώντας την αρχική εστιακή απόσταση και παρεμβάλλοντας ενδιάμεσα επίπεδα εστίασης. Έτσι μπορεί ο ενδιαφερόμενος να πλησιάσει το πραγματικό αντικείμενο του ενδιαφέροντός του χωρίς να έλθει ο ίδιος σε προσέγγιση που μπορεί να είναι άβολη ή αδύνατη υπό άλλες συνθήκες (τα παραδείγματα που παραθέτουμε σε αυτές τις σελίδες επιβεβαιώνουν την παραδοχή).
Αν λοιπόν είχατε ποτέ αναρωτηθεί πως γίνονται οι λήψεις του μικρόκοσμου που βλέπουμε σε παραγωγές του National Geographic κλπ. Έχετε την απάντηση. Με custom (κατά παραγγελία) φακούς relay optics, οι οποίοι απομακρύνουν το κυρίως θέμα από τη βιντεοκάμερα και προσφέρουν μια άνεση στη βιντεοσκόπηση (αλλιώς άντε να τοποθετήσεις την κάμερα μέσα στην …μυρμηγκοφωλιά!). Οι φακοί αυτοί όμως είναι πανάκριβοι, κατασκευασμένοι στο χέρι (όπως οι Ιnnovision Probe 2 και T-Rex Superscope) και απρόσιτοι στον ερασιτέχνη ή και τον επαγγελματία με περιορισμένο budget. Tην έλλειψη αυτή διέκριναν οι δαιμόνιοι στο marketing Κινέζοι κατασκευαστές οπτικών που τα τελευταία δύο τρία χρόνια μας εκ πλήττουν με την εφευρετικότητά τους, και σκέφθηκαν να φτιάξουν αντίστοιχο ειδικό φακό σε καταναλωτικό επίπεδο.
Για το project, την ιδέα και πρωτοβουλία είχε η κινέζικη venus Optics που παράγει τους φακούς Laowa και μάλιστα αρχικά το προώθησε μέσω πλατφόρμας crowdfunding, ενώ πλέον είναι σε κανονική παραγωγή. Έτσι οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να παραγγείλουν κανονικά τον laowa 24mm f/14 Macro probe, το μοναδικό στο είδος του wideangle macro που προσεγγίζει χωρίς μετατροπή (out of the box ) τόσο πολύ τα μικροσκοπικά θέματα και δημιουργεί προοπτική που δεν μπορεί να δώσει κανένας συνηθισμένος ευρυγώνιος 84°. Ο κύκλος κάλυψης αντιστοιχεί σε full frame μηχανές και κυκλοφορεί σε δύο εκδόσεις: μία για φωτογραφικές μηχανές με μοντούρες Canon EF, Nikon F και Sony FE και μία κινηματογραφική με διάφραγμα χωρίς κλικ για Arri PL μοντούρα. Ζυγίζει μόλις 475γρ. Αλλά θα σας εκπλήξει με την περίεργη 
εμφάνιση (λεπτός στο μεγαλύτερο μέρος του) και το μήκος 40 περίπου εκατοστά από τη μοντούρα ως το εμπρός στοιχείο, πιο μακρύς δηλαδή από τηλεφακό 400mm. To άλλο εντυπωσιακό στοιχείο του είναι το στεγανοποιημένο εμπρός μέρος με τα ενσωματωμένα εννέα στοιχεία LED που σχηματίζουν ένα mini ring light (δακτυλιοειδές φωτιστικό ιδανικό για macro). Nα σημειώσουμε ότι ο φακός δεν μπορεί να εμβαπτιστεί στο νερό στο σύνολό του αλλά μόνον ως πριν το σημείο όπου συνδέεται το USB καλώδιο). Ο λόγος μεγέθυνσης ξεπερνά το 1:1 των συνηθισμένων macro και με το 2:1 (αναπαραγωγή 2x) βλέπουμε απίστευτες λεπτομέρειες που δεν μπορεί να διακρίνει το γυμνό μάτι του ανθρώπου.
Η γκάμα διαφραγμάτων του φακού είναι αρκετά περιορισμένη ανάμεσα στο f/14 και f/40. Mε τόσο κλειστό διάφραγμα συνιστάται συνεργασία με μηχανές full frame κατά προτίμηση με λίγα megapixel για αποφυγή φαινομένων diffraction στα οποία υποπίπτουν αισθητήρες των 40-50ΜΡ.
Ο περίεργος, επιμήκης φακός με φυσικό μήκος πάνω από 45cm δεν θα μπορούσε να μεταφερθεί με ασφάλεια παρά μόνον με ειδική θήκη. Ευτυχώς φρόντισε η κατασκευάστρια εταιρία που παρέχει στη συσκευασία και ειδική αλουμινένια βαλίτσα μεταφοράς.
Αριστερά: Η φωτογραφική έκδοση. Δεξιά: Η κινηματογραφική έκδοση
Οι δύο εκδόσεις, η φωτογραφική και η κινηματογραφική (PL mount) έχουν διαφορά και στο δακτυλίδι των διαφραγμάτων, με κλικ η πρώτη, χωρίς η δεύτερη, όπως αρμόζει σε κινηματογραφικούς φακούς.
Το δακτυλιοειδές LED φωτιστικό, ομόκεντρο με το εμπρός στοιχείο του φακού προσομοιώνει την ιδέα του ring flash που ταιριάζει πολύ σε macro. Λόγω μικρής απόστασης από το θέμα, το φωτίζει πολύ και συχνά χρειάζεται να κατεβάζουμε φωτιστική ισχύ με το παρεχόμενο dimmer. Εδώ ο φακός έχει ¨βουτήξει» στο νερό, στην προσπάθεια να καταγράψει το γυρίνο.
LED
Το ring light LED ενσωματώνεται στο εμπρός κρύσταλλο και αποτελείται από εννέα στοιχεία. Μετρήσαμε τη χρωματική θερμοκρασία στα 4000° Κelvin περίπου, η οποία δεν αποτελεί πρόβλημα αυτή καθαυτή αλλά πρέπει να έχουμε υπόψη ότι δίνει πιο θερμή χροιά στο κυρίως θέμα σε σχέση με το περιβάλλον, αν έχουμε ρυθμίσει το WB αναφορικά με daylight. Aν και μοιάζει αδύναμο από μακριά, το LED δίνει μπόλικο φωτισμό 178Κ lux στα 2cm που είναι η minimum απόσταση, γι αυτό και παρέχεται στη συσκευασία ενσύρματο dimmer που αυξομειώνει την ένταση.
Η οπτική σχεδίαση
Όπως προαναφέραμε η σχεδίαση ακολουθεί τη λογική των relay optics, δηλ. επιμηκυμένη τεχνητά με παρεμβολή ειδικών οπτικών στοιχείων. Για αυτό και έχει τόσο μήκος που δεν ταιριάζει στην εστιακή απόσταση των 24mm. Είναι λοιπόν εξαιρετικά πολύπλοκος για ευρυγώνιος prime, και έχει 27 στοιχεία σε 19 ομάδες, τα οποία κατανέμονται σε τρια modules:
Macro που αντιστοιχεί στην εμπρός πλευρά του φακού, με μικρά οπτικά στοιχεία εξ ου και το “αργό” μέγιστο διάφραγμα f/14 (σχηματίζει το είδωλο).
Αντικειμενικός (objective) φακός που βρίσκεται στην πίσω πλευρά προς την μεριά του αισθητήρα και δίνει μέγεθος κάλυψης όσο και το full frame.
*Relay που παρεμβάλλεται ανάμεσα σε macro και οbjective επιμηκύνοντας τη διαδρομή της φωτεινής δέσμης.
Τεχνικά χαρακτηριστικά
Εστιακή απόσταση: 24mm
Διαφράγματα: f/14 – f /40
Οπτικό πεδίο: 84°
Κύκλος κάλυψης: full frame
Δομή: 27 οπτικά στοιχεία σε 19group
Ίριδα διαφράγματος: 7 πτερύγια
Ελάχιστη απόσταση εστίασης: 47cm από το εστιακό επίπεδο και 2cm από το εμπρός κρύσταλλο
Μέγιστος λόγος αναπαραγωγής: 2:1
Eστίαση: χειροκίνητη
Βάρος: 474γρ.
Μοντούρες: Canon EF, NikonF, Sony FE, Arri PL
Μεγεθύνσεις
Το macro ως είδος είναι συνυφασμένο με τις μεγάλες μεγεθύνσεις του κυρίως αντικειμένου. Δε νοείται macro φακός χωρίς δυνατότητα το λιγότερο 1:2 και πιο σωστά, 1:1. βέβαια, με δακτυλίδια προέκτασης, φυσούνες, δακτυλίδια αναστροφής κλπ. Μπορούμε να πάμε και πιο πολύ, πάντα με ιδιαίτερη προσοχή στην εστίαση που είναι ο κρίσιμος παράγοντας. Όσο δε για τις απώλειες φωτεινότητας λόγω προέκτασης, στην ψηφιακή εποχή μας έχουν χάσει τη δυσκολία τους: Ακόμη κι αν εστιάζουμε χειροκίνητα, η αυτόματη φωτομέτρηση δουλεύει κανονικά και κατά δεύτερο λόγο, έχουμε την οθόνη της μηχανής όπου είτε στο playback είτε σε LiveView μπορούμε ανά πάσα στιγμή να επαληθεύσουμε την σωστή εκφώτιση.
Με wideangle φακούς το 1:1 το πετυχαίνουμε μόνο με τη βοήθεια δακτυλιδιών (closeup rings), προσέχοντας βέβαια γιατί όσο πιο ευρυγώνιος είναι ο φακός, τόσο πιο λίγη προέκταση χρειάζεται. Θα πρέπει να ψάξουμε λοιπόν για λεπτά δακτυλίδια – της τάξης των 5mm αν έχουμε 24άρη φακό.
Πρόδρομος του Macro Probe 2x στάθηκε ένας άλλος φακός από τον ίδιο κατασκευαστή Venus Optics. Ο Laowa 15mm f/4 1:1 Wideangle Μacro που μοιάζει ουρανόσταλτο δώρο για τους φωτογράφους του είδους. Εστιάζει στα μόλις 12cm προκειμένου να πετύχει το lifesize λόγο αναπαραγωγής. Όμως αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τα αντικείμενα στα αλήθεια ακουμπάνε σχεδόν το εμπρός κρύσταλλο – αφού τα 12cm μετράνε από το εστιακό επίπεδο (τον αισθητήρα) και εκεί μέσα πρέπει να μετρήσουμε ένα μέρος από το πάχος του σώματος και το φυσικό μήκος του φακού (8cm). Πρόβλημα…
Στοιχεία λήψης: Canon 6D MkII Laowa Macro Probe f/40 1/1600sec. ΙSO 3200 φωτισμός με το LED του probe και βοηθητικά φλας για κόντρα
ΠΑΡΑΤΗΡΩΝΤΑΣ (ΑΠΟ ΠΟΛΥ ΚΟΝΤΑ) ΤΟΥΣ ΓΥΡΙΝΟΥΣ
Μέσα σε μια πολύ υγρή άνοιξη που ακολούθησε τον βροχερό χειμώνα, είναι απίστευτο πόσα έμβια όντα βρίσκει κανείς σε ρυάκια και νερόλακκους, κοντά στον αστικό ιστό. Το βατραχάκι της φωτογραφίας είναι ένας νέος κάτοικος του Εθνικού Κήπου στο κέντρο της Αθήνας! Εδώ την προσοχή του macro probe τράβηξαν οι γυρίνοι που είναι στη φάση της μεταμόρφωσης σε κανονικά βατραχάκια. Η αλλαγή γίνεται σε μικρό διάστημα και αν είναι κάποιος τυχερός, ίσως μπροστά στα μάτια του, με λίγη υπομονή. Για να πάρετε ιδέα των μεγεθών, δείτε το νεοσχηματισμένο βατραχάκι μήκους μόλις 6χιλ. πάνω στο δάκτυλο.
Με το ένα χέρι η Canon EOS 6D ΜKII και στο άλλο το βατραχάκι-νάνος (μόλις 6mm). Δείτε πόσο φωτίζει το LED από κοντά. Στοιχεία λήψης: Canon 6D MkII Laowa Macro Probe f/40 1/60sec. ΙSO 3200 φωτισμός αποκλειστικά με το LED του probe
Aναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφο Νο 260
