Δεν πρόλαβε καλά καλά να στεγνώσει το μελάνι από όσα γράφαμε για την εντυπωσιακή EOS R3, τη νέα ηγέτιδα της εταιρίας στον κόσμο των full frame mirrorless και η είδηση από την Canon μας προσγείωσε στην ζοφερή πραγματικότητα του 2021. Την πολυσυζητημένη έλλειψη chip που επηρεάζει ένα σωρό παραγωγικούς τομείς από την αυτοκινητοβιομηχανά ως το Ιmaging. Δεν είναι τυχαίο ότι η κραταιά Toyota Νο1 κατασκευαστής οχημάτων διεθνώς, υπολογίζει 40% μείωση παραγωγής λόγω των ελλείψεων και συνακόλουθα πολύ σοβαρές καθυστερήσεις στην εκπλήρωση παραγγελιών. Oι μεγάλες βιομηχανίες smartphone δεν φαίνεται να έχουν επηρεαστεί πολύ εφόσον συνήθως τρέχουν ειδικά συμβόλαια αποκλειστικής παραγωγής για λογαριασμό τους.
Όμως οι παρενέργειες των ελλείψεων κτυπούν την πόρτα του imaging, αφού αμέσως μετά την θριαμβευτική επίσημη ανακοίνωση της πολύ ενδιαφέρουσας EOS R3, από την Canon διατυπώθηκαν διευκρινήσεις ότι θα υπάρξουν καθυστερήσεις στις παραδόσεις παραγγελιών τόσο για τη νέα EOS R3 όσο και για μια σειρά φακών RF και συγκεκριμένα: RF100-500mm F4.5-7.1 IS USM, RF100mm F2.8 L MACRO IS USM, RF400mm F2.8 L IS USM. RF600mm F4 L IS USM, RF14-35mm F4 L IS USM, RF100-400mm F5.6-8 IS USM και RF16mm F2.8 STM.
Mέσα στο 2021 διαβάσαμε πολλές φορές για την έλλειψη των chip και τους λόγους που συνέβη. Πλέον βασικός υπεύθυνος είναι το μοντέλο παραγωγής Just In Time που εφαρμόζουν εδώ και πολλά χρόνια οι βιομηχανίες. Δηλαδή δεν διατηρούν σημαντικά αποθέματα εξαρτημάτων ώστε να μην έχουν δεσμευμένα τεράστια κεφάλαια αφενός και κατά δεύτερο λόγο να μην χρειάζεται να διαχειριστούν μεγάλους αποθηκευτικούς χώρους, να αποφεύγουν τις αυξημένες δαπάνες logistics κλπ. Αυτό το μοντέλο λειτούργησε καλά για τις τελευταίες δύο δεκαετίες και απέφερε οικονομίες κλίμακας και κερδοφορία.
Όμως η έκρηξη ζήτησης chip μέσα στην πανδημία που διετάραξε την αλυσίδα παραγωγής-μεταφοράς-συναρμολόγησης και παράδοσης στους τελικούς αποδέκτες συζητήθηκε πολύ μέσα στη χρονιά, και οι ειδήμονες συμφωνούν ότι τα αίτια είναι πολυπαραγοντικά. Όχι μόνον η διατάραξη της ομαλότητας στην παραγωγή λόγω προσωρινών κλεισιμάτων κάποιων εργοστασίων, αλλά και η ανταγωνιστικότητα στις σχέσεις ΗΠΑ και Κίνας, η αυξανόμενη ενσωμάτωση υψηλότερης τεχνολογίας σε συσκευές ευρείας κατανάλωσης όπως ο οικιακός φωτισμός, λευκές συσκευές (πλυντήρια, ψυγεία κλπ.) το concept του smart home, και σε μεγάλο βαθμό η αυτοκινητοβιομηχανία. Στην τελευταία, η μετάβαση προς τα υβριδικά και τελείως ηλεκτρικά οχήματα όπου εμπεριέχονται ένα σωρό αυτοματισμοί ημιαυτόνομης πλοήγησης και οδήγησης όπως συστήματα ADAS για έξυπνη διατήρηση λωρίδας, φρενάρισμα αποφυγής συγκρούσεως, αυτόματο παρκάρισμα κλπ. σήμανε αυξημένες ανάγκες για chip. Το μέσο σύγχρονο αυτοκίνητο έχει 50 ως 150 chip και η έλλειψη έστω και ενός απλά ακυρώνει την αλυσίδα παραγωγής και στέλνει τα εργοστάσια σε αναγκαστική αργία.
Όλα αυτά εν μέσω μονοπωλιακών καταστάσεων αφού η γιγάντια ταϊβανέζικη ΤSMC ελέγχει το 80% των μικροεπεξεργαστών που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως στην αυτοκινητοβιομηχανία και σχεδιάζει να επενδύσει 100δις τα τρία επόμενα χρόνια για την αύξηση της παραγωγής προκειμένου να ανταποκριθεί στη ζήτηση. Μόλις τώρα η ΕΕ συζητά το ενδεχόμενο ενισχύσεων σε χώρες της Ένωσης για να αναπτυχθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία microchip ενώ μέχρι τώρα απέρρριπτε μετά βδελυγμίας κάθε παρόμοια ιδέα ως επέμβαση στον ανταγωνισμό που είναι το θέσφατο της κρατούσας στην Κομισιόν νεοφιλελεύθερης τάσης. Την ίδια περίοδο η Δύση άφηνε τόσα χρόνια να γιγαντώνεται η βιομηχανία της Κϊνας και άλλων ασιατικών χωρών με πρακτικές εργασιακού και περιβαλλοντικού dumping.
Η κατάσταση στην αγορά των chip έχει πολλές συγγένειες με την παράλληλη κρίση στον τομέα των σπάνιων γαιών. Μια σειρά μεταλλικών στοιχείων όχι ιδιαίτερα γνωστών στο ευρύ κοινό που όμως έχουν πολλές εφαρμογές σε μπαταρίες, τουρμπίνες, ηλεκτροκινητήρες, πηνία ηχοσυστημάτων, οπτικά στοιχεία φακών κλπ. τα ονόματά του είναι από διάσημα ως άγνωστα: λίθιο, λανθάνιο, νεοδύμιο, θόριο, προμήθιο, θούλιο, γαδολίνιο κλπ. Χωρίς το λίθιο η ιδέα της ηλεκτροκίνησης στη αυτοκινητοβιομηχανία που πιεστικά προωθείται από τις ΗΠΑ και την ΕΕ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τινάζεται στον αέρα αφού σε αυτό βασίζεται όλη η τρέχουσα τεχνολογία συσσωρευτών στα ηλεκτροκίνητα οχήματα. Όμως αυτή τη στιγμή η Κίνα κρατάει στα χέρια της το κλειδί της παραγωγής μπαταριών ιόντων λιθίου με περίπου 80% αλλά και των ορυκτών που χρειάζονται. H Kίνα λοιπόν, κατέχει ικανά κοιτάσματα γραφιτίου που χρησιμοποιείται στις ανόδους των μπαταριών και κοβαλτίου μέσω των ορυχείων στο Κογκό τα οποία έχει εξαγοράσει (το Κογκό παράγει το 60% των διεθνών αποθεμάτων κοβαλτίου).
Ορυχείο Λιθίου στη Χιλή
Στο δε ακόμη πιο κρίσιμο τομέα του λιθίου, η Κίνα εκτός από τη δική της μεγάλη παραγωγή με ορυχεία στο εσωτερικό της χώρας, ελέγχει μεγάλα κοιτάσματα λιθίου στην περιοχή Greenbushes της Αυστραλίας καθώς και στη Χιλή (Sociedad Quimica y Minera). Ενώ πολλά έχουν γραφτεί για το παρασκήνιο της έξωσης του Evo Morales από την εξουσία το 2019, το ρόλο που έπαιξε η Κίνα στα κοιτάσματα λιθίου της Βολιβίας (στην αλμυρή έρημο Salar de Uyuni) και την πίεση που δέχθηκε o τότε πρόεδρος Μοrales για να μην ακυρώσει τη συμφωνία με τη γερμανική εταιρία ACI SA. Εχει υπολογιστεί ότι oι χώρες που σχηματίζουν τρίγωνο του λιθίου (Χιλή, Βολιβία, Αργεντινή) κατέχουν στο έδαφός τους το 75% των διαπιστωμένων κοιτασμάτων λιθίου του κόσμου η ζήτηση του οποίου αυξάνεται με ρυθμό 8,9% ετησίως ως τώρα (αλλά θα εντατικοποιηθεί εκθετικά την επόμενη δεκαετία).
Βολιβία Salar de Uyuni
Γιατί τα λέμε όλα αυτά; Προκειμένου να θέσουμε το περίγραμμα των συνθηκών μέσα στο οποίο καλείται να κινηθεί η βιομηχανία του imaging. Δηλ. μέσα σε διατάραξη της εφοδιαστικής αλυσίδας τόσο σε chip (μηχανές/φακοί) όσο και σπάνιες γαίες (οπτικά στοιχεία φακών με υψηλό διαθλαστικό δείκτη, όπου συχνά χρησιμοποιείται το λανθάνιο και παλιότερα το θόριο, το οποίο έχει εγκαταλειφθεί λόγω εκπεμπόμενης ακτινoβολίας, λίθιο για τα battery pack). Αν η ρευστή αυτή κατάσταση συνδυαστεί με τα ανοδικά κοστολόγια πρώτων υλών και το συνεχιζόμενο ανταγωνισμό από τα smartphone, τότε το 2022 αναμένεται ιδιαίτερα ευαίσθητο χωρίς κανείς να μπορεί να κάνει προβλέψεις για σταθεροποίηση ή ανάκαμψη στο Ιmaging.
