O Ευάγγελος Ζήσης απεβίωσε στις 26 Οκτωβρίου 2014 σε ηλικία 91 ετών. Υπήρξε ο ιδρυτής και πρόεδρος της Fujifilm Hellas AE επισήμου και επί δεκαετίες αποκλειστικής αντιπρόσωπου του Ιαπωνικού εργοστασίου στη χώρα μας με την πετυχημένη επιχειρηματική παρουσία που όλοι γνωρίζουμε. Έδινε σπάνια συνεντεύξεις και μιλούσε ακόμη πιο σπάνια για την ζωή του και για την δουλειά του.
Το 2000 με την ευκαιρία του εορτασμού των 25 χρόνων αντιπροσώπευσης της Fujifilm στη χώρα μας έκανε μία εξαίρεση παραχωρώντας την συνέντευξη που ακολουθεί στον Τάκη Τζίμα εκδότη του περιοδικού μας PHOTOBUSINESS. Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε στο τεύχος Νο 10 του 2000. Την αναδημοσιεύουμε σήμερα αυτούσια ως ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη ενός ανδρός που τίμησε με το έργο του την ελληνική φωτογραφική αγορά.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Τα εικοσιπέντε χρόνια μίας συνεπούς και ανοδικής πορείας στην Ελληνική φωτογραφική αγορά γιόρτασε πρόσφατα η Fujifilm Hellas Α.Ε. σε μία λαμπρή τελετή στον Αστέρα Βουλιαγμένης. Ο πρόεδρος της εταιρίας κ. Ευάγγελος Ζήσης ακμαιότατος στο 77ο έτος μίας πολυτάραχης ζωής και στο τιμόνι της επιχείρησης όλα αυτά τα χρόνια, μίλησε στο Photo Business γι’ αυτή τη διαδρομή που έχει βαθιά πίσω στο χρόνο την αφετηρία της με ρίζες κάπου ανάμεσα στα Ζαγοροχώρια της Ηπείρου και στο Κάιρο της Αιγύπτου…
• Κύριε Ζήση όσοι προφασίζονιαι ότι γνωρίζουν την πορεία σας λένε ότι κάποια μέρα ξεμπαρκάρατε στην Ελλάδα από την Β. Αφρική έχοντας στα μπαγκάζια σας «λίρες με ουρά..,». Είναι έτσι;
Ας βάλουμε τα πράγματα σε μία σειρά κι ας αφήσουμε κατά μέρος τη φημολογία για λίρες, περιουσίες κ.λπ. Η καιαγωγή μου έχει τις ρίζες της στην Ήπειρο και συγκεκριμένα στα Ζαγοροχώρια. Μιας και ‘συ κατάγεσαι από ‘κεί θα ξέρεις ότι ο ξενιτεμός ήταν στο αίμα του Ηπειρώτη. Η ευχή λοιπόν που έδιναν τότε στον ξενιτευόμενο για να προκόψει εκεί που θα πάει ήταν ν’ ανοίξει «φούρνο ή μαγαζί ή χάνι»! Έτσι λοιπόν και ο πατέρας μου πριν πάρα πολλά χρόνια, δεκαετίες πριν – ούτε θυμάμαι πότε – άφησε το χωριό πίσω του και βρέθηκε κάποια μέρα με φούρνο στην Αίγυπτο. Αυτό είναι όλο!
• Δηλαδή η οικογένεια Ζήση δεν είχε καμία απολύτως σχέση με τα φωτογραφικά;
Καμία! Εγώ μεγάλωσα στον φούρνο του πατέρα μου στο Κάιρο. Δώδεκα χρονών σήκωνα σακιά μ’ αλεύρι στους ώμους μου. Από μικρός δούλευα σκληρά. Όταν λοιπόν ξεμπέρδεψα με το στρατιωτικό και μετά από μία σύντομη απασχόληση μου στην πρεσβεία μας στο Κάιρο, αποφάσισα το 1947 να ασχοληθώ με επιχειρήσεις και στην Ελλάδα. Ξεκίνησα λοιπόν την επιχειρηματική μου δραστηριότητα προμηθεύοντας με πρώτες ύλες τα βυρσοδεψεία.
• Και πότε λοιπόν σας προσέλκυσε η φωτογραφική αγορά;
Είχα έναν φίλο, τον Γιώργο Σκόρδο που είχε φωτογραφείο στο Κάιρο της Αιγύπτου. Ήταν ένας από τους καλλίτερους πελάτες της Kodak τότε. Γνώριζε καλά τον διευθυντή της – κάποιον κ. Dining – ο οποίος είχε διατελέσει διευθυντής στα γραφεία της Kodak στην Αίγυπτο και μετά τον φέρανε στην Αθήνα. Στην Αίγυπτο είχανε γίνει εθνικοποιήσεις τότε και φύγανε πολλές εταιρείες. Έτσι και η Kodak ήρθε αργότερα στην Ελλάδα ως KODAK (Near East) Inc. Αρχές του 1960 – υπήρχε στην Αθήνα η ΦΩΤΟΕΜΠΟΡΙΚΗ, ως αποκλειστική dealer της KODAK. Ο κ. Dining της KODAK ζήτησε να βάλουν συνεταίρο και τον φίλο μου τον Γ. Σκόρδο. Ο Σκόρδος με τη σειρά του μου πρότεινε να συμμετάσχω και ‘γω στην εταιρία βάζοντας κάποιο κεφάλαιο κ.λπ. Υπόψη ότι τότε εγώ εκτός από τα βυρσοδεψεία δούλευα και με μία γερμανική εταιρία στην Αίγυπτο, την B.A.S.F. Τα πράγματα έτσι πορεύονταν ώσπου μια μέρα πέθανε ο φίλος μου ο Σκόρδος, τα προβλήματα άρχισαν στην ΦΩΤΟΕΜΠΟΡΚΗ και εγώ σκεφτόμουν να αποχωρήσω)
• Φύγατε τελικά;
Όχι! Έφυγαν όλοι οι άλλοι στο τέλος! (γέλια)
• Και με τη Fuji πως ξεκίνησε η συνεργασία;
Την περίοδο εκείνη η Fuji ήταν σχεδόν άγνωστη στην Ελλάδα. Γίνοταν κάποιες εισαγωγές ακτινογραφικών προϊόντων κ.λπ. τίποτα όμως το σπουδαίο. Σκέφθηκα λοιπόν ότι θα ήταν μία καλή ιδέα να ξεκινούσα σοβαρά τις εισαγωγές της Fuji και στην Ελλάδα. Η πρώτη επαφή με την Fuji Photo Film έγινε με τον κ. Yanagida σημερινό Γενικό Διευθυντή Ευρώπης, στο Dusseldorf. Είχε προηγηθεί πριν μία καλή παραγγελία με προφόρμες κ.λπ. την οποία εκτελέσαμε άψογα.
• Με ποια εταιρία έγιναν αυτά;
Με την ΦΩΤΟΕΜΠΟΡΙΚΗ που στεγαζόταν τότε επί της Σόλωνος.
• Και ποια ήταν η απάντηση του κ. Yanagida;
Συμφώνησε αλλά ζήτησε lettre de credit, δηλαδή εγγυητικές επιστολές, κλπ. Δώσαμε αμέσως μία παραγγελία ύψους 200.000 δολαρίων σε ακτινογραφικές πλάκες κ.λπ., την οποία διεκπεραιώσαμε όπως έπρεπε. Σιγά σιγά φέραμε και φωτογραφικά φιλμ και γενικά ότι άλλα προιόντα παρήγαγε τότε η Fuji Film.
• Από πότε χρονολογείται επίσημα η αντιπροσώπευση της Fuji Photo Film στην Ελλάδα από την εταιρία σας;
Να σου πω. Την περίοδο εκείνη είχα συσιήσει μία άλλη ειαιρία για τα χημικά με την επωνυμία ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ και έκανα σχέδια για επεκτάσεις και μεγάλα ανοίγματα. Οι συνεταίροι μου στην ΦΩΤΟΕΜΠΟΡΙΚΗ ήταν συντηρητικοί στις απόψεις τους και για να μην στα πολυλογώ πήραν το μερίδιο τους και απεχώρησαν. Όλα έγιναν ομαλά. Έτσι οι ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ απορρόφησαν την ΦΩΤΟΕΜΠΟΡΙΚΗ. Από τη Σόλωνος πήγαμε στο Ρουφ και από το 1975, με έδρα την οδό Τζαβέλλα στον Πειραιά, ξεκινήσαμε την επίσημη και αποκλειστική αντιπροσώπευση των φωτογαφικών τους προιόντων στην Ελλάδα.
• Και η Αίγυπτος;
Πήγαινα πολύ τακτικά γιατί είχα και ‘κει δουλειές τις οποίες δεν μπορούσα να αφήσω.
• Στα σημερινά σας γραφεία πότε ήρθατε;
Κάπου εδώ κοντά που στεγαζόμαστε σήμερα είχαμε μία αποθήκη. Εδώ τότε υπήρχαν μόνο χωράφια. Μία μέρα περνώντας, ήταν το 1985, είδα μία ταμπέλα που έγραφε «ΠΩΛΕΙΤΑΙ». Αμέσως βρήκα τον ιδιοκτήτη και η δουλειά έκλεισε. Κτίσαμε τα γραφεία μας όπως τα θέλαμε και μεταφερθήκαμε το 1992.
• Και πότε η εταιρία μετονομάσθηκε από ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ σε FUJIFILM HELLAS;
Όταν ήμασταν ακόμη στην οδό Τζαβέλα, στον Πειραιά. Και ομολογώ ότι αυτό δεν έγινε εύκολα! Οι Γιαπωνέζοι θέλανε αυστηρές διαβεβαιώσεις, να σταματήσουμε όλες τις άλλες μας εμπορικές δραστηριότητες, χαρτιά κ.λπ. Τελικά τα καταφέραμε έχοντας κερδίσει την πλήρη και αποκλειστική αντιπροσώπευση των προϊόντων τους στην Ελλάδα.
• Όχι όμως όλων των προϊόντων! Γιατί τα minilab εκχωρήθηκαν σε άλλη εταιρία από την Fuji;
Όντως. Η εταιρία ΦΩΤΟΜΑΧ A.E. που είχε συστήσει ο κ. Alex Hilston κατάφερε να πείσει τους Γιαπωνέζους και να αναλάβει αυτός την διάθεση των minilab στην Ελλάδα. Εμείς είχαμε ενημερώσει τους Γιαπωνέζους με επιστολές και ένα σωρό υπομνήματα ότι είχαν οδηγηθεί σε λάθος απόφαση και απλά περιμέναμε να ‘ρθει η στιγμή που θα το αντιλαμβάνονταν και οι ίδιοι…
• Και αυτή η στιγμή ήρθε γρήγορα…
Φυσικά! Η εταιρία του κ. Hilston χρεωκόπησε γρήγορα τραυματίζοντας σοβαρά το κύρος της Fuji και αφήνοντας συν τοις άλλοις και κάμποσα χρέη… Ο Διευθυντής Ευρώπης της Fuji Photo Film μετά το ασυνήθιστο για την εταιρία σκάνδαλο εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση.
• Και εσείς τί κερδίσατε;
Να παίξω πλέον με τους δικούς μου όρους! (γέλια)
• Nα δούμε λίγο την εξέλιξη με αριθμούς;
Ναι. Το 1975 είχαμε τζίρους της τάξεως των 200εκ. δρχ. το 1999 5,6δις και το 2000 θα κλείσουμε με περίπου 6,5 δις. Το 1975 ήμασταν 7 άνθρωποι, το 1989 28 ενώ σήμερα το προσωπικό έχει φθάσει τα 75 άτομα. Στεγαζόμαστε στο πολυώροφο αυτό κτήριο ενώ πριν λίγο καιρό οι τεχνικές υπηρεσίες μας μεταφέρθηκαν και σ’ ένα διπλανό ιδιόκτητο, κτήριο.
• Και πώς κατανέμονται αυτοί οι τζίροι σε σχέση με τα προϊόντα;
Το μεγαλύτερο μερίδιο προέρχεται από τα φωτογραφικά. Ακολουθούν τα ιατρικά, οι γραφικές τέχνες κ.λπ.
• Οι κινήσεις σας ως εταιρία έχουν χαρακτηρισθεί από πολλούς ως αργές…
Προτιμώ να προχωράμε αργά, σοβαρά και κατά συνέπεια σταθερά και μελετημένα. Η αγορά αυτό το έχει εκτιμήσει θεωρώντας μας ως μία από τις πλέον σοβαρές εταιρείες του χώρου. Γιατί δηλαδή να ενοχλεί αυτό;
• Ενοχλούν και οι τιμές των προΐόντων της Fuji, θεωρούνται ακριβές!
Δεν είναι έτσι. Η Fuji έχει εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα – αυτό το αναγνωρίζουν όλοι ακόμη και οι ανταγωνιστές μας – και είναι γνωστό ότι η ποιότητα δεν προσφέρεται δωρεάν σ’ αυτόν τον κόσμο! Επιπλέον το service που παρέχουμε ειδικά στα μηχανήματα είναι επιεικώς άριστο!
• Θα το πω διαφορετικά: Δεν σας χαρακτηρίζει ως εταιρία το επιθετικό marketing! Τί σας εμποδίζει να το κάνετε;
Η φιλοσοφία μας είναι να προχωράμε όπως είπα αργά και σταθερά. Αν επιτεθείς – και αυτό ισχύει τόσο στον πόλεμο όσο και στην αγορά – μπορείς να σπάσεις και τα μούτρα σου, θα δώσεις γροθιές αλλά θα αρπάξεις και ‘σύ σίγουρα κάποιες κατραπακιές! Εμείς αυτό δεν το θέλουμε.
• Είσαστε ευχαριστημένοι από το μερίδιο αγοράς που κατέχετε στην Ελλάδα;
θα ήμουν ηλίθιος αν έλεγα ναι! Είμαστε δεύτεροι. Δεν έχουμε το άγχος του πρώτου. Ο πρώτος έχει τα προβλήματα. Τον δεύτερο τον αφήνουν ήσυχο!
• Για τον ανταγωνισμό σας τι έχετε να πείτε;
Μερικές φορές κάνουν κάποιες κινήσεις – πώς το είπατε αυτό; επιθετικό marketing; – που είναι κουτές. Και αυτό σε επίπεδο τιμών, προσφορών κ.λπ. Αφήνουμε λίγο το πράγμα να ξεφουσκώσει και όλα επανέρχονται σύντομα στον ίδιο ρυθμό…
• Δηλαδή εσείς τους λέτε «παιδιά περάστε, κάντε ότι θέλετε»;
Προς θεού. Δεν είμαστε απ’ αυτά τα παιδιά! Απαντάμε με τον τρόπο μας.
• Όλοι οι καλεσμένοι σας είδαν στην γιορτή για τα 25 χρόνια ότι έχετε ήδη επιλέξει ως διάδοχό σας στην εταιρία τον κ. Παύλο Χατζηανδρέου. Πώς έγινε αυτό;
Για την επιλογή αυτή ευθύνεται η κόρη μου! (γέλια). Με την οικογένεια του Παύλου είχαμε σχέσεις ήδη από την Αίγυπτο. Ο Παύλος γνωρίστηκε με την κόρη μου και παντρεύτηκαν. Σπούδασε στο Βέλγιο, πήρε Doctorat ως χημικός μηχανικός, εργάσθηκε ως καθηγητής Πανεπιστημίου στο Βέλγιο και κατόπιν στην Αγγλία, έχει προϋπηρεσία 11 χρόνων ήδη στην εταιρία μας και έκρινα ότι έχει όλα τα προσόντα να αναλάβει το υψηλό διευθυντικό πόστο στον τομέα των φωτογραφικών. Αυτό είναι όλο. Ο κ. Γιώργος Πανέρας διαχειρίζεται τον τομέα των ακτινογραφικών. Εγώ πλέον δεν ανακατεύομαι.
• Και τώρα ένα άλλο θέμα. Πώς αντιμετωπίζετε την πιθανότητα της αυτόνομης εγκατάστασης της Fuji Photo Film στην Ελλάδα; Όπως έχει γίνει για παράδειγμα με την Agfa και την KODAK…
Πρώτα απ’ όλα οι Γιαπωνέζοι είναι απόλυτα ευχαριστημένοι από τη συνεργασία μας. Έχουμε πολύχρονους δεσμούς φιλίας – πέρα από τα συμβόλαια και τις καταστατικές δεσμεύσεις – και όπως θα άκουσες και ‘συ και οι καλεσμένοι μας στη γιορτή που οργανώσαμε για τα 25 χρόνια, αυτό το δήλωσαν ενώπιον όλων απερίφραστα και χωρίς κανένα υπονοούμενο.Ότι δηλαδή δουλεύουμε πάρα πολύ καλά μαζί, οι πωλήσεις τους ανεβαίνουν και ότι όλα εξελίσσονται ομαλά.
• Η Fuji Photo Film είναι μία πανίσχυρη πολυεθνική εταιρία. Δεν νομίζω ότι οι αποφάσεις των Ιαπώνων καθορίζονται από τις φιλίες τόσο, όσο από τους δείκτες των πωλήσεων...
Οι σχέσεις μας με τους Γιαπωνέζους συσφίχθηκαν πάρα πολύ μετά την κρίση που περάσαμε την περιβόητη περίοδο της δραστηριότητας του κ. Hilston. Εκτίμησαν πολύ τη στάση που τηρήσαμε τότε και τη σωφροσύνη των ενεργειών μας. Επιπλέον οι Γιαπωνέζοι – και αυτό το ξέρουν όλοι – ποτέ δεν προδίδουν απροσχημάτιστα μία πολύχρονη και πετυχημένη συνεργασία. Μας υποστηρίζουν πάρα πολύ… Όμως μπορεί να δει κάποιος κι’ από άλλη σκοπιά το θέμα. Όταν για παράδειγμα έχεις έναν συνεργάτη, ο οποίος δουλεύει πολύ καλά, συνεργάζεται μαζί σου άριστα, κάθε χρόνο σου πουλάει όλο και περισσότερο και μάλιστα σε μία αγορά με πολλές ιδαιτερότητες, γιατί να τον αλλάξεις;
• Σας θυμίζω τι έγινε με την Agfa. Όταν η εταιρία Ησαϊάδης – Δαμκαλίδης την έφερε από άγνωστη πρώτη εταιρία σε πωλήσεις φιλμ στην Ελλάδα το ’60 και ένα πρωί τους είπανε, παιδιά σας ευχαριστούμε, η συνεργασία μας τελείωσε…
Δεν νομίζω ότι τα πράγματα έγιναν έτσι με την Agfa. Διερεύνησε λίγο το θέμα καλλίτερα. Ας δούμε όμως τι έκανε η Fuji σε άλλα Ευρωπαϊκά κράτη. Στη Γαλλία για παράδειγμα η οικογένεια που αντιπροσώπευε τότε την Fuji δεν είχε εξασφαλίσει την διαδοχή. Δεν είχε μέλλον. Πούλησε μερίδια κ.λπ. και η Fuji αναγκάσθηκε να επέμβει για να διασφαλίσει την ομαλή εξέλιξη των πραγμάτων. Και σ’ αυτή την περίπτωση η Fuji φρόντισε τα μέλη της οικογένειας να έχουν μετοχές στην νέα εταιρία.Κάτι ανάλογο συνέβη σε Ισπανία και Ιταλία. Για να κλείσουμε το θέμα αυτό απαντώ κατηγορηματικά προς κάθε κατεύθυνση ότι δεν τίθεται ζήτημα αλλαγής της ιδιοκτησίας της Fujifilm Hellas ούτε με τους Γιαπωνέζους, ούτε με τα χρηματιστήρια ούτε με τίποτα. Τελεία και παύλα!
• Στην Ιαπωνία πήγατε αρκετές φορές;
Δύο φορές. Την τελευταία φορά πριν τρία χρόνια πήγα με τον Παύλο γιατί ήθελα να τον παρουσιάσω ως διάδοχό μου στα υψηλά κλιμάκια της ιεραρχίας της Fuji Photo Film. Περάσαμε ωραία! (γέλια). Οι Γιαπωνέζοι – ο πρόεδρος της εταιρίας, διευθυντές κ.λπ. – μας έχουν επισκεφθεί περισσότερες φορές στην Αθήνα.
• Μιας και προαναφέρατε τη λεξη χρηματιστήριο, δεν σας ενδιαφέρει η είσοδός σας σ’ αυτό;
Έχουμε όλα τα προσόντα για να μπούμε. Οι τράπεζες μας πιέζουν, όμως δεν είναι κάτι τέτοιο στα άμεσα σχέδιά μας.
• Οι αλλαγές στην ισοτιμία του δολλαρίου έχουν επηρεάσει τις τιμές των προϊόντων σας;
Το πρόβλημα αυτό το αντιμετωπίζει η Fuji στην Ιαπωνία, λαμβάνοντας κάποια μέτρα. Εμείς εισάγουμε από την Γερμανία σε Μάρκα και πριν λίγο καιρό σε ευρώ. Οπωσδήποτε όμως υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Αυτό δεν το αγνοεί κανείς.
• Κάτι τελευταίο πριν κλείσουμε;
θα ήθελα να πω το εξής: Οι ανταγωνιστές μας, είναι πολυεθνικές εταιρείες. Στο τέλος του χρόνου τους ενδιαφέρει να εμφανίζουν μεγάλους τζίρους και αυξήσεις πωλήσεων. Εμείς είμαστε μία ελληνική εταιρία με σταθερά ανοδική πορεία και αυτό που μας ενδιαφέρει πάνω απ’ όλα είναι η εξυπηρέτηση των πελατών μας.
Κε Ζήση σας ευχαριστώ θερμά γι’ αυτή την ενδιαφέρουσα και κατατοπιστική συζήτηση που είχαμε.
Συνέντευξη: Τάκης Τζίμας
