Ο φωτογραφικός κόσμος μένει φτωχότερος με την απώλεια του παλαίμαχου και πολύπειρου Aντώνη Καραγιαννάκη. Με θητεία πάνω από πενήντα χρόνια στο επάγγελμα ο εκλιπών (Ημ. γέννησης 1948) βίωσε όλες τις χαώδεις αλλαγές στη φωτογραφική τεχνολογία από το ασπρόμαυρο του 1960, την εισβολή της έγχρωμης τη δεκαετία του ’70 ως την ψηφιακή επανάσταση του 2000. Καταγόταν από φωτογραφική οικογένεια με ιδρυτή τον πατέρα του Βαγγέλη Καραγιαννάκη και κληροδότησε την αγάπη προς το imaging στους δύο γιούς του που τα τελευταία χρόνια έχουν αναλάβει εξ ολοκλήρου την επιχείρηση στη Λιβαδειά.
Το Στούντιο Καραγιαννάκη, έργο ζωής του εκλιπόντος, αποτελεί υπόδειγμα οργάνωσης, τεχνολογικής εξέλιξης και επιδραστικής ένταξης στην τοπική κοινωνία της οποίας ο Α.Κ. υπήρξε διακεκριμένο μέλος απολαμβάνοντας την αναγνώριση όλων των συμπολιτών του στην ευρύτερη περιοχή του νομού Βοιωτίας. Εμείς που τον γνωρίσαμε και εκτιμήσαμε την προσφορά του αισθανόμαστε ότι έχουμε χάσει ένα δικό μας άνθρωπο, με όραμα που ξεπερνούσε τα τοπικά όρια. Η συνέντευξη που είχαμε δημοσιεύσει χρόνια πριν στο Photobusiness Weekly είναι ενδεικτική για την προσωπικότητα και την αξία του ανδρός.
Studio Καραγιαννάκη / Λιβαδειά
Μια πρότυπη φωτογραφική επιχείρηση της επαρχίας με ευρωπαϊκό αέρα και νοοτροπία
Όταν συναντάει κανείς στην σημερινή εποχή (Σ.Σ.: Η συνέντευξη δόθηκε το 2010) του εφήμερου κέρδους και της ανευθυνότητας επιχειρήσεις και δη της περιφέρειας, να λειτουργούν με άψογο επαγγελματικό τρόπο, τότε υποκλίνεται με σεβασμό στους ανθρώπους που την δημιούργησαν. Μια τέτοια φωτογραφική επιχείρηση είναι το Studio Καραγιαννάκης στη Λιβαδειά, όπως θα διαπιστώσετε και εσείς στις σελίδες που ακολουθούν.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Τ. ΤΖΙΜΑΣ – Π. ΚΑΛΔΗΣ
• Αισίως η επιχείρησή σας έφθασε στην τρίτη γενεά με τους δύο γιούς σας. Πως ξεκίνησε η οικογένεια;
Ο πατέρας μου, Ευάγγελος Καραγιαννάκης, ξεκίνησε την δεκαετία του ’50 με μία μηχανή, όπως όλοι οι φωτογράφοι, oι στρατσαδόροι όπως τους λέγανε τότε. Γυρνούσε έξω με μία μηχανή τραβώντας φωτογραφίες. Έτσι, χωρίς να το επιδιώξει ιδιαίτερα, κατάφερε να συγκεντρώσει υλικό με σημαντική λαογραφική αξία σήμερα. Έχει καταγράψει την ιστορία της Λιβαδειάς από το ’50 και μετά. Το 1970 μπήκα κι εγώ στην δουλειά, ενώ από το 1960 πιτσιρικάς κιόλας, μαζί με τον πατέρα μου πηγαίναμε και φωτογραφίζαμε. Το ’70 άνοιξε το μαγαζί. Έχω βιώσει όλη την ιστορία της φωτογραφίας από το ’70 μέχρι σήμερα, σαράντα ολόκληρα χρόνια. Για παράδειγμα, θυμάμαι τα πρώτα έγχρωμα που εμφανίζαμε στου Ψύχα και στου Σαμπάνη πριν βγουν οι άλλοι. Τα επαγγελματικά τα δίναμε στον Πασχαλίδη. Μετά στα μέσα της δεκαετίας του ’80 ήλθαν τα πρώτα ημιαυτόματα μηχανήματα, τα Durst και εν συνεχεία τα τελείως αυτόματα minilab. Τα minilab μπήκαν αιφνιδιαστικά στον κλάδο μας και προκάλεσαν πολλές ζημιές γιατί ασχολήθηκαν άνθρωποι που δεν είχαν καμία σχέση με τη φωτογραφία που απλά το είδαν σαν επιχειρηματική ευκαιρία.
Τρεις γενιές φωτογράφων. Δεξιά ο ιδρυτής της επιχείρησης Βαγγέλης Καραγιαννάκης. Αριστερά ο εκλιπών Αντώνης Καραγιαννάκης με τους δύο γιους του Βαγγέλη & Στέλιο που συνεχίζουν την οικογενειακή επιχείρηση.
• Μετά την εμφάνιση των minilab πως αντιμετώπισε την νέα κατάσταση το φωτογραφείο σας;
Και εμείς εγκαταστήσαμε minilab με την λογική να είμαστε μέσα στην τεχνολογία και να τυπώνουμε κυρίως τα δικά μας έγχρωμα. Η λογική που επενδύσαμε στο minilab ήταν ότι μπήκαν τότε και τα παιδιά μου στην δουλειά και αφετέρου δεν μέναμε ευχαριστημένοι από κανέναν που του αναθέταμε επαγγελματικά τυπώματα δικά μας. Τα δε ασπρόμαυρα – κάναμε πολλά καλλιτεχνικά τυπώματα – εξακολουθούσαμε να τα δουλεύουμε στο χέρι.
• Αυτό αποτελούσε το βασικό επιχείρημα, να ελέγχουν οι φωτογράφοι μόνοι τους τη δουλειά. Αλλά μέχρι να μάθουν, εκεί γινόταν το μεγάλο πανηγύρι…
Εμείς τελευταία πριν πάρουμε μηχάνημα συνεργαζόμασταν με το πολύ φημισμένο και αξιόλογο εκείνη την εποχή εργαστήριο του Τάκη Βουδούρογλου. Κάθε φορά μαλώναμε… Και έφθασε να μου πει: «εσύ να πάρεις ένα μηχάνημα να τα κάνεις όλα εσύ, μόνος σου. Μόνο τότε θα πάρεις το αποτέλεσμα που πραγματικά θέλεις…» Με πολύ πειραματισμό και προσπάθεια καταφέραμε να πετύχουμε εξαιρετικά αποτελέσματα από το Agfa MSC-101 που είχαμε τότε αγοράσει. Τις βλέπανε επαγγελματίες και αδυνατούσαν να πιστέψουν ότι ήταν εκτυπώσεις από minilab… Αλλά είχαμε κέφι, κάναμε πατέντες, φέρναμε το μηχάνημα στα μέτρα μας. Για να δώσω ένα παράδειγμα, βάζαμε κάτω από το φακό του Agfa δύο και τρία …τούλια για να μαλακώσουμε την εικόνα, για πιο soft πορτρέτα!
• Στη συνέχεια πως αφομοιώσατε την τεχνολογία που ήλθε, τα ψηφιακά κλπ;
Μετά από το MSC-101 πήραμε το ψηφιακό Noritsu QSS-3202 που τυπώνει ως 30×91εκ. Η διαφορά σε αυτά τα μηχανήματα της καινούριας τεχνολογίας είναι ότι πρόκειται για ένα φωτεινό θάλαμο. Δεν δουλεύουμε πλέον στον σκοτεινό θάλαμο. Αποκτούμε μεγάλα πλεονεκτήματα γιατί βλέπουμε τη φωτογραφία και εφαρμόζουμε πιο εύκολα ό,τι γινόταν παλιά στο σκοτεινό θάλαμο, τότε που εμείς κάναμε αγγελούδια, μασκάραμε, φωτίζαμε κλπ. Βέβαια, οι πιο δραματικές αλλαγές σημειώθηκαν στον εξοπλισμό: παρατήσαμε τις αναλογικές μηχανές με το φιλμ και πήραμε τις ψηφιακές ρεφλέξ όπως τις Nikon D3. Στην αρχή προβληματιστήκαμε γιατί δεν παίρναμε την ποιότητα που θέλαμε ούτε κανείς ήξερε να μας διαφωτίσει… Μέχρι τη στιγμή που μας άνοιξε τα μάτια ένας πρώτος μου ξάδερφος ο Matthaeus που δουλεύει στη Γερμανία, από τους μεγάλους και σημαντικούς φωτογράφους μόδας. Μου είπε να τραβάω αποκλειστικά σε RAW format και να χρησιμοποιώ το τάδε πρόγραμμα. Εγώ που ήμουν επικριτικός, ίσως και πολέμιος της ψηφιακής εικόνας, όταν είδα τι μπορώ να κάνω, τρελάθηκα… Σε μηδέν χρόνο παράτησα τις φιλμάτες μηχανές και υιοθέτησα ολοκληρωτικά την ψηφιακή τεχνολογία και σε full frame DSLR και σε μεσαίο φορμά.
• Πως βλέπετε τη σχέση φωτογραφίας και video όσον αφορά την κάλυψη του γάμου;
Ήμουν κάθετα αντίθετος από την πρώτη στιγμή με το βίντεο. Οι φωτογράφοι δεν έχουν καμία δουλειά με το βίντεο δεν είναι οπερατέρ. Μπορεί ο κόσμος να θέλει να δει το πρόσωπό του στην οθόνη όμως υπάρχει ένα πρόβλημα ανάμεσα στην απλή καταγραφή και την καλλιτεχνική δημιουργία. Σαν φωτογράφοι προσφέρουμε καλλιτεχνικό έργο, σαν εικονολήπτες απλό ντοκουμέντο, ένα γράψιμο σε ταινία ή κάρτα μνήμης και ένα βασικό μοντάζ. Και ταυτόχρονα μπαίνουμε και στο ανεξέλεγκτο κυνήγι του εξοπλισμού γιατί η τεχνολογία στο video προχωράει με πιο γοργά βήματα από την ψηφιακή φωτογραφία και είναι πιο απαιτητική σε επενδύσεις χωρίς να εξασφαλίζεται όμως το αντίστοιχο κέρδος. Τώρα μάλιστα με το 3D οι εξελίξεις θα είναι ακόμη πιο προκλητικές. Προς το παρόν είναι μια υπηρεσία που δεν μπορούμε να αποφύγουμε γιατί την ζητάνε οι πελάτες αλλά για το μέλλον δεν ξέρω. Να σας πω ένα περιστατικό. Πολλά χρόνια τώρα, τότε που την εταιρία των άλμπουμ, τη Henzo, την αντιπροσώπευε ακόμα ο Κάλτσας, είχε διοργανώσει ένα σεμινάριο με εισηγητή ένα γνωστό Ολλανδό φωτογράφο να μας δείξει πως γίνεται η παρουσίαση φωτογραφιών γάμου. Όταν άρχισαν οι ερωτήσεις, κάποιος από τους παρευρισκόμενους ρωτούσε και ξαναρωτούσε πόσο χρεώνουν στην Ολλανδία για το βίντεο. Το μετέφραζε η κοπέλα κι εκείνος έδειχνε να μην μπαίνει στο νόημα. Κάποια στιγμή το κατάλαβε και απάντησε ότι καθόλου δεν συνηθίζεται το βίντεο γάμου στη χώρα του και όταν σπανίως συμβαίνει, τότε φωτογράφος και οπερατέρ δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους… Αυτά στην Ευρώπη!
• Πως χειρίζεστε τους πελάτες; Τι συμφωνίες κάνετε;
Εγώ από τα τέλη της δεκαετίας του ’70, άρχισα τα δείγματα στα μυστήρια. Τυπώναμε κοντάκτ ασπρόμαυρα, με θέματα από το στούντιο και την εκκλησία (σημειοτέον τότε κάναμε πολύ λιγότερα καρέ), ερχόταν ο πελάτης και διάλεγε χωρίς ποτέ τα δείγματα να φεύγουν από το μαγαζί. Είναι θέμα αρχής για μένα. Η λογική ποιά ήταν; Να σέβεται ο πελάτης τη δουλειά του φωτογράφου και τα οικονομικά να τρέχουν σωστά. Προσωπικά αισθάνομαι ότι δικαιώνομαι για την πρακτική αυτή βλέποντας τα προβλήματα των άλλων συναδέλφων. Πολλοί αφήνουν τους πελάτες να παίρνουν τα δείγματα στα σπίτια τους και μετά περιμένουν έξι μήνες ή και …ποτέ, να δεχθούν παραγγελίες για δουλειά ήδη τελειωμένη.
Εγώ τι κάνω; Αφού συζητήσω με τους ενδιαφερόμενους δείξω τη δουλειά μου και συμφωνήσουμε, παίρνω μια προκαταβολή 300 ευρώ για να κλείσουμε την συγκεκριμένη ημερομηνία. Και όλα αυτά γραμμένα με συμφωνητικά και συγκεκριμένους όρους. Όπως προβλέπει ο νόμος. Όλα αυτά τα έχω εφαρμόσει πολλά χρόνια πριν. Απλά διευκρινίζω στους υποψήφιους πελάτες ότι δεν είναι δυνατό το κλείσιμο ημερομηνίας χωρίς προκαταβολή και χρηματική δέσμευση από μέρους τους.
• Το ζήτημα είναι να υπάρχει κάτι γραπτό που να διευκρινίζει την κατάσταση και να μην αφήνει περιθώρια για παρανοήσεις.
Μα τα έχω προβλέψει όλα. Με την επιλογή των φωτογραφιών όταν θα έρθει ο πελάτης στο κατάστημά μου να δει τα δείγματα, υποχρεούται να καταβάλει το 50% της αμοιβής και το υπόλοιπο με την ολοκληρωτική παράδοση φωτογραφιών, άλμπουμ κλπ. που γίνεται εντός 25 εργάσιμων ημερών. Αν κάποιος επιμένει να δει τις φωτογραφίες και να διαλέξει στο σπίτι του, το έχουμε προβλέψει και αυτό. Σε αυτή την ειδική περίπτωση υποχρεούται να καταβάλει το 75% της αμοιβής.
• Ο άλλος όμως μπορεί να ρωτήσει γιατί τέτοιοι όροι;
Κανένα πρόβλημα. Του απαντάω: Εγώ έχω κάνει μια δουλειά βάσει γραπτής συμφωνίας. Προτού υπογράψετε, έχετε διαβάσει το συμφωνητικό και τους όρους και το έχετε αποδεχθεί. Και εγώ δεσμεύομαι με βάση το συμφωνητικό να καλύψω το γάμο προσωπικά, να κάνω μια υψηλής ποιότητας δουλειά, άριστη και δημιουργική. Γιατί λοιπόν να μη δεσμεύεται ο πελάτης να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του; Κι όμως… Όταν συζητώ με συναδέλφους και τους αναπτύσσω τον τρόπο που δουλεύω με κοιτάζουν σαν εξωγήινο. Δουλεύω έτσι από το 1980 και έχω ένα σωρό πελατεία. Αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος δέχεται κάποια πράγματα αν του προσφέρεις αξιοπιστία και ποιότητα. Δεν ξέρω για ποιους λόγους, ίσως από άγνοια ή ανασφάλεια κάποιοι συνάδελφοι δεν προστατεύουν τα συμφέροντά τους. Η διαφορά είναι ότι για να επιβάλεις κάποια πράγματα πρέπει να πατάς γερά στα πόδια σου.
• Ας περάσουμε στα άλμπουμ. Εσείς τι δουλεύετε; Αναλογικό ή ψηφιακό άλμπουμ;
Θα μου κάνεις μία χάρη. Έχω μία ιδιορρυθμία. Ο όρος ψηφιακό άλμπουμ δεν μου αρέσει. Εγώ το λέω στον πελάτη και το πουλάω ως photobook, ένα φωτογραφικό βιβλίο. H λέξη ψηφιακό άλμπουμ μοιάζει παραπλανητική, σαν να παραπέμπει σε κάτι άυλο, όχι τυπωμένο. Υποκειμενικά, προτείνω στον πελάτη πάντα το αναλογικό άλμπουμ που το συνθέτουμε εμείς οι ίδιοι με μεράκι, με ωραία δεσίματα, ποιότητα κλπ. και νομίζω ότι αναδεικνύει καλύτερα τη φωτογραφία. Για το photobook συνεργαζόμαστε πιο πολύ με την Konpoli και την ArtPoint. Στέλνουμε τυπωμένα τα σαλόνια και αυτοί αναλαμβάνουν μόνον τη βιβλιοδεσία. Επαναλαμβάνω ότι προσωπικά κατευθύνω τα ζευγάρια πάντα στο αναλογικό άλμπουμ. Δεν έχω εμπιστοσύνη στα ψηφιακά, δεν ξέρω πότε θα αρχίσουν να χαλάνε και να ξεκολλάνε. Το άλμπουμ γάμου νομίζω ότι πρέπει να αντέξει μια ζωή, να το βλέπουν χρόνια μετά τα παιδιά και τα εγγόνια… Στο αναλογικό άλμπουμ, ό,τι και να γίνει, αν καταστραφεί μια φωτογραφία, την ξεκολλάμε, την ξανατυπώνουμε και την κολλάμε. Το αναλογικό άλμπουμ είναι προσωποποιημένο, ωραίο, πράγμα. Το άλλο είναι πιο πολύ γραφιστικό. Το 50% των δικών μου πελατών στην αρχή ζητάνε ψηφιακό, όμως μόνον το 5% θα επιμείνει μέχρι τέλους…
• Οι ταυτότητες και τα διαβατήρια κινούνται εδώ γιατί βλέπουμε ότι έχει δοθεί μία σημασία να στηθεί το στούντιο…
Ναι. Είναι αδιανόητο φωτογραφείο και να μην έχει στούντιο. Να έρχεται ο άλλος να τον βγάλεις φωτογραφία, έστω για διαβατήριο και να τον βάζεις στην πόρτα μπροστά. Είναι αδιανόητο. Το φωτογραφικό κατάστημα επιβάλλεται να έχει ξεχωριστό και προσεγμένο χώρο στούντιο, με καλά φωτιστικά, με φόντα, κάποια καλόγουστα διακοσμητικά στοιχεία κλπ. Ακόμη κι αν το διαβατήριο χρειάζεται ένα πεντάλεπτο, εμείς πρέπει να δώσουμε τον τόνο της σοβαρότητας. Να φωτίσουμε, να κάνουμε τη λήψη σωστά, να ρετουσάρουμε αν χρειαστεί και να πούμε στον πελάτη να επιστρέψει σε μισή ώρα. Πολύ περισσότερο στο γάμο, η φωτογράφηση στο στούντιο παίζει μεγάλο ρόλο γιατί εδώ θα βγουν μερικές άνετες αλλά προσεγμένες φωτογραφίες, αφού το ζευγάρι βγάλει από πάνω του το άγχος της τελετής που προηγήθηκε, του χαιρετισμού τόσου κόσμου κλπ. Στο στούντιο ο φωτογράφος μπορεί πραγματικά να δημιουργήσει πολύ καλά πορτρέτα που υπό άλλες συνθήκες δεν θα υπήρχαν. Εμείς επιμένουμε ακράδαντα σε αυτό.
