Αυτό που απολαμβάνω ιδιαίτερα στην τέχνη μας είναι το εύρος και η «δημοκρατική» της διάσταση. Από τη φύση της, δεν είναι ένα μέσο που απευθύνεται σώνει και καλά στην «elite», όσο κι αν πασχίζουν γι’ αυτό οι «εικαστικοί κύκλοι», οι θαμώνες δηλαδή του «κλειστού κλαμπ» της αγοράς της τέχνης. Μπορεί κανείς να μυηθεί σε αυτήν, απλά και μόνο βλέποντας ή αν το επιθυμεί, να καταφύγει σε πιο εξεζητημένες τεχνικές. Ισότιμα.
Κείμενο – Φωτογραφίες:
Στέφανος Σάμιος
Ο τοίχος που με έμαθε πολλά!
Απέναντι από την είσοδο του “studio 1416”, του χώρου μου δηλαδή, υπάρχει ένας χαμηλός τοίχος. Παλαιότερα ήταν φθαρμένος, λευκός, ξεφλουδισμένος, μια πατίνα του χρόνου που απολάμβανα να παρατηρώ να αλλάζει ανάλογα με το φως που έπεφτε πάνω του τις διάφορες ώρες της ημέρας.
Συχνά τον φωτογράφιζα. Κάποιες ώρες της ημέρας γινόταν ανάγλυφος, εξαιρετικός. Απλό, προφανές, μα ιδιαίτερα γοητευτικό φωτογραφικό θέμα για μένα.
Πρόσφατα, η «διαχείριση» του κτηρίου που στεγάζεται το στούντιο, αποφάσισε να το περιποιηθεί εξωτερικά κι ένα συνεργείο ανέλαβε να «σουλουπώσει» και το φθαρμένο τοίχο μου.
Προφανώς, οι «καλλιτεχνικές» ενστάσεις μου δεν θα είχαν καμία τύχη, τις κράτησα για μένα.
Ο τοίχος, ξύστηκε, τρίφτηκε, βάφτηκε γκρί. Στην αρχή έπαθα ένα μικρό σοκ. Σαν παιδί που η μητέρα του επιστρέφει στο σπίτι ξανθιά από το κομμωτήριο. Ενώ είχε φύγει μελαχρινή!
Τα ξαναβρήκαμε όμως. Άρχισα πάλι να τον παρατηρώ προσεκτικά. Οι ποιότητές του πλέον ήταν πιο διακριτικές. Πιο λεπτεπίλεπτες. Αναδεικνυόταν το ανάγλυφο μόνο κάποια ώρα την ημέρα, το καταμεσήμερο, για κάποια λίγα λεπτά, που το φως ήταν τελείως κάθετο και «έξυνε» την επιφάνειά του. Την ώρα μάλιστα που θεωρείται κατά κανόνα «απαράδεκτη» φωτογραφικά. Τον εξερευνώ έκτοτε σχεδόν καθημερινά.
Ο αγαπημένος μου τοίχος σε έξαρση! Αλλού προβάλλονται ήπιες φόρμες, θηλυκές, αλλού γωνιώδεις, αρσενικές, ιερογλυφικά σε γλώσσα μυστική, χάρτες κρυμμένων θησαυρών, άνυδρα τοπία αστεροειδών, με περιμένουν εμένα τον «σοφό» να τα αποκρυπτογραφήσει. Παρατηρώ, ψάχνω, εστιάζω, «ανασκάπτω», σαν αρχαιολόγος. Κανονικός Indiana Jones.
Ένα άνοιγμα
Άλλες ώρες, συνήθως πολύ πρωί ή αργά το απόγευμα, όταν ο ήλιος είναι χαμηλά στον ορίζοντα, το φως διατρέχει το χώρο από μικρά ανοίγματα. Η ατμόσφαιρα αλλάζει, γίνεται πιο υποβλητική και δραματική κι αν κανείς είναι ευαισθητοποιημένος και σε εγρήγορση, μπορεί να χρησιμοποιήσει την κατάσταση προς όφελός του. Παρατηρώντας τις επιφάνειες, αυτό το πλάγιο θερμό χρωματικά φως αναδεικνύει υποδειγματικά τις υφές, όπως εδώ, στην κεντρική φωτογραφία
όπου το ανάγλυφο χαρτί, περιτύλιγμα δώρου φίλης καλλιτέχνιδας, αποκτά άλλη βαρύτητα και υπόσταση. Το δεματάκι βρισκόταν μέρες στο γραφείο μου.
Η «μαγεία» συντελέστηκε όταν έπεσε το κατάλληλο φυσικό φως, την ώρα που βρισκόμουν εκεί. Προφανώς, πρέπει να είσαι παρών, να το δεις και να το αξιοποιήσεις ανάλογα. Προφανώς επίσης, πρέπει να έχεις μαζί σου έτοιμη φωτογραφική μηχανή. Και εδώ, η διάρκεια του εφέ είναι μικρή. Κάποια λεπτά της ώρας. Γι’ αυτό ομιλώ για εγρήγορση. Τίποτα από αυτά δεν είναι πολύπλοκο. Πρόκειται ίσως για τον πιο απλό τρόπο φωτογράφισης. Αν γνωρίζεις τα στοιχειώδη, καλή φωτομέτρηση, έλεγχο του βάθους πεδίου, διασφάλιση μιας σχετικής οξύτητας και κυρίως ευαισθησία και παρατηρητικότητα, μπορείς να δημιουργήσεις υπέροχες φωτογραφίες. Υψηλής αισθητικής αξίας, αμφίσημες, πολυεπίπεδες μέσα στην απλότητά τους. Από αυτές που δεν έχουν ανάγκη από κανένα εννοιολογικό μανιφέστο για να δικαιολογούν την ύπαρξή τους. Στη συγκεκριμένη μάλιστα, δεν έγινε
η παραμικρή επεξεργασία μετά τη λήψη. Σπάνιο!
Nikon D7500 • Nikkor dx 18-140mm f/3,5-5,6 • 140mm •1/100sec. • f/5,6 • ISO 500
TIP
Σε αυτού του τύπου τις φωτογραφίες το σημαντικό ρόλο για την όλη υποβλητική ατμόσφαιρα παίζει το “negative space”. Ο «αρνητικός», άδειος, χωρίς πληροφορία, ο σκοτεινός εν προκειμένω χώρος. «Κρύβοντας στοιχεία», δημιουργείται ένταση και υπογραμμίζεται εμφατικά το σημαντικό μέρος της σύνθεσης. Μια λειτουργία ανάλογη των παύσεων, της «σιωπής» δηλαδή στη μουσική. Αν κάτι εδώ πρέπει κανείς να προσέξει είναι η φωτομέτρηση. Είναι εύκολο να υπερφωτίσει καταστρέφοντας τη μαγεία!
«Cyberpunk»
“Cyb
erpunk” αποκαλείται ένα παρακλάδι λογοτεχνίας επιστημονικής φαντασίας, όπου περιγράφεται ένα δυστοπικό πλαίσιο μιας εποχής στο μέλλον, με κύρια χαρακτηριστικά την συνύπαρξη υπερεξελιγμένης τεχνολογίας, τεχνητής νοημοσύνης κλπ. με ταυτόχρονη κοινωνική κατάρρευση και εξαθλίωση των μαζών στις πόλεις. (Μεταξύ μας, αυτοί οι καιροί δεν μου φαίνεται και πολύ μακρινοί!). Υπάρχει και ολόκληρη «αισθητική σχολή» σχετική, που επανέρχεται στη μόδα, με κορεσμένα χρώματα, ανάλογα presets κλπ. Εδώ η έμπνευση εμφανίστηκε λίγο πριν καθαριστούν οι γαύροι για το ταψί. Αυτά τα μικρά πεντανόστιμα ψαράκια, με το στιλπνό ασημένιο τους σώμα, μου φάνηκαν πολύ γοητευτικά, άρτι αφιχθέντα από τον ψαρά. Δεν γνωρίζω αν υποσυνείδητα λειτούργησε ένα αντανακλαστικό “post mortem” φωτογράφισης (απ’ αυτό το «απαθανατίζω», δύσκολα απεμπλέκεται ένας φωτογράφος, συνειδητοποιώ), αυτά τα πλασματάκια στη διαφανή σακκούλα όμως κάτι μου προκάλεσαν.
Στήθηκε στα γρήγορα στο στούντιο (το σπίτι μου βρίσκεται πολύ κοντά) ένας πιο πολύπλοκος φαινομενικά φωτισμός, με αυτήν την “cybepunk” αισθητική κατεύθυνση κατά νου. Ένα soft box από πίσω και αριστερά φώτιζε «κόντρα» το σελοφάν με τα εγκλωβισμένα «θύματα» της εποχής. Τα μπλε και κόκκινα χρώματα δόθηκαν από ανάλογους χρωματιστούς καθρέπτες φωτίζοντας τις σκιερές περιοχές. Τέλος, ένα δεύτερο στούντιο φλας με μπλε ζελατίνα φώτισε το φόντο πίσω από τη σύνθεση.
Η μαυρόασπρη εκδοχή, χωρίς φως στο φόντο, επίσης ενδιαφέρουσα,
μου θυμίζει έντονα Irving Penn.
«Θρύλος» ολέ!
Πέρα από το περιπαικτικό του τίτλου, ο όρος «γαύρος» συνδέεται άμεσα με τη δημοφιλή ομάδα του Πειραιά. Μάλιστα, στο παρελθόν, είχα φωτογραφίσει ολόκληρη καμπάνια του ΟΣΦΠ με αφορμή το επανασχεδιασμένο σήμα της ομάδας.
Τους παίκτες, το προπονητικό κέντρο, τα προϊόντα. Τέλος δημιουργήθηκε και μία μεγάλη αφίσσα με θέμα, τι άλλο, έναν υπερμεγέθη γαύρο! Αυτό θυμόμουν σε αυτήν την παραλλαγή του μοναχικού γαύρου. Το φόντο εδώ ήταν ένα μεταλλικό ταψί με ευδιάκριτα τα σημάδια της χρήσης.
Δημιουργήθηκε έτσι μία ασημί βάση με την πατίνα της για το ασημί ψαράκι.
Ένα soft box πολύ κοντά στο θέμα (και δίπλα στο φακό της μηχανής που βρίσκεται κάθετα στο θέμα από πάνω) από τη μία πλευρά και ένας ανακλαστήρας από την άλλη, συμπλήρωσαν το set up. Συχνά στη συνέχεια δημιουργώ υφολογικές παραλλαγές όπως εδώ.
Αναδημοσίευση από το Αναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφος Νο 282
