Μία από τις πιο δημιουργικές μορφές φωτογραφικής «αφήγησης» είναι τα editorial μόδας. Μικρές φωτο-ιστορίες δηλαδή, που με αφορμή το να αναδειχθεί η δουλειά κάποιου σχεδιαστή ρούχων, ο φωτογράφος καλείται να δημιουργήσει μία αλληλουχία εικόνων προορισμένες να δημοσιευθούν σαν ενότητα σε ένα περιοδικό του χώρου.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ – ΚΕΙΜΕΝΑ: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΑΜΙΟΣ
*Variationen = παραλλαγές στα γερμανικά. Εκτός των άλλων, μουσικός όρος που αναφέρεται σε μελωδικές παραλλαγές πάνω σε ένα βασικό μοτίβο. Από τις πιο γνωστές, οι παραλλαγές “Goldberg” του J.S.Bach.
Στην περίπτωσή μας, δεν αναφερόμαστε στις λίγο-πολύ καταγραφικές εικόνες ρούχων, σαν αυτές που βλέπαμε παλαιότερα σε καταλόγους ρούχων ή σε τυπικές διαφημιστικές καταχωρήσεις με αμφίβολα αισθητικά αποτελέσματα. Ούτε σαν αυτές που σήμερα συναντάμε στα sites των διαφόρων διαδικτυακών καταστημάτων ή σε blogs διαφόρων “influencers”, ποιοτικού επιπέδου “fast food”-κινητού!
Στα κλασικά editorial μόδας, που δημοσιεύονται σε ποιοτικά περιοδικά, τα αποτελέσματα συχνά επιδεικνύουν υψηλή αισθητική αξία, απόσταγμα δουλειάς και έμπνευσης καταξιωμένων δημιουργών.
Τεύχη περιοδικών όπως το Vogue Italia, το Numéro, Grey κλπ αποτελούν πηγή έμπνευσης και όαση στη διαδικτυακή σαβούρα, για πολλούς από μας.
Σε όποιον ενδιαφέρεται, θα συνιστούσα ανεπιφύλακτα να μελετήσει τους σύγχρονους σπουδαίους: Peter Lindbergh, Nick Knight, Paolo Roversi, Eugenio Recuenco, Tim Walker, μεταξύ πολλών άλλων.
Ίσως τότε αρχίσει να αντιλαμβάνεται τι πραγματικά σημαίνει υψηλή ποιότητα, πειραματισμός, αισθητικές επιλογές, τεχνική στη φωτογραφική εικόνα και την ίδια τη μαγεία του editorial. Της φωτογραφικής αφήγησης δηλαδή.
Αν «σκάψει» μάλιστα λίγο περισσότερο, εμβαθύνοντας στη μελέτη της δουλειάς και των λόγων τους, θα διαπιστώσει ότι αυτή η αστείρευτη δημιουργικότητα συνοδεύεται κατά κανόνα και από βαθιά παιδεία. Συχνά μάλιστα και από στιβαρό ιδεολογικό υπόβαθρο με προοδευτικό πρόσημο.
Θα συνειδητοποιήσει ίσως γιατί η φωτογραφία μόδας είναι ένα τραγικά παρεξηγημένο πεδίο, ειδικά στη χώρα μας και στους απλουστευτικούς, αφοριστικούς και τελικά αφελείς κύκλους της λεγόμενης «καλλιτεχνικής» φωτογραφίας.
Μόδα on location
Συχνά οι φωτογραφήσεις μόδας γίνονται σε εξωτερικούς χώρους. Υπάρχουν αρκετά πλεονεκτήματα σε αυτό. Ποικιλία εναλλακτικών λύσεων, έτοιμα «σκηνικά» και στοιχεία σύνθεσης, ανοικτά κάδρα όπου χρειαστεί, κινησιολογική «στήριξη» του μοντέλου, απλότητα στη φωτογραφική διαδικασία με χρήση φυσικού φωτισμού. Ύστερα είναι και το ζήτημα της έμπνευσης. Κάποιοι χώροι λειτουργούν καταλυτικά. Όποιος έχει την εμπειρία να φωτογραφίσει στο Παρίσι ή στη Ρώμη για παράδειγμα, αλλά και σε ένα Κυκλαδονήσι ή έστω σε ένα παλιό εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο ή σε ένα πυκνό δάσος, καταλαβαίνει τι εννοώ. Οι εικόνες εμφανίζονται συχνά αυτόματα. Από μόνες τους!
Mόδα στο studio
Στο στούντιο τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εδώ μιλάμε για την επιτομή της αφαίρεσης. Σε περιορισμένο χώρο, ίσως έστω με κάποια σκηνογραφία, οι επιλογές παραμένουν ελάχιστες. Από την άλλη, το τεράστιο πλεονέκτημα του studio είναι ο απόλυτος έλεγχος στις συνθήκες φωτογράφησης.
Nikon D610 • Nikkor 80-200mm f/2,8 @145mm • f/8 • sync 1/125sec. • ISO 100
• Bowens 3000w/s με soft box
και επιπλέον διάχυση από δεξιά
– Aσημί μεγάλος ανακλαστήρας αριστερά
Eκτός από τον έλεγχο του φωτισμού, δεν υπάρχουν ενοχλητικοί περαστικοί ή ετερόκλητα στοιχεία στο κάδρο, δεν υπάρχουν έντομα, η ζέστη, το κρύο ή η βροχή δεν σε αφορούν, το μοντέλο έχει άνετο χώρο να ετοιμαστεί και να αλλάζει κλπ. Κοντολογίς οι συνθήκες φωτογράφησης είναι πολύ πιο άνετες και ανθρώπινες. Τέλος, μπορείς να προγραμματίσεις καλύτερα την πορεία της δουλειάς και δεν εξαρτάσαι από το αν νύχτωσε ή όχι.
Οι προκλήσεις στη μόδα
Η μεγάλη πρόκληση πάντως παραμένει: το πως δηλαδή θα κατορθώσεις να είσαι δημιουργικός στους δεδομένους περιορισμούς του studio. Ας μην ξεχνάμε ότι το ζητούμενο σε ένα editorial δεν είναι μία μόνο τελική εξαιρετική εικόνα, αλλά ένα σύνολο εικόνων που θα εκτεθούν σε 8 ή 16 σελίδες περιοδικού (μισό ή ένα τυπογραφικό) και πρέπει όλες μαζί να αποτελούν ενιαίο σύνολο υψηλού επιπέδου, με συνάφεια στην ατμόσφαιρα και το κλίμα, χωρίς βέβαια να αποδεικνύεται τελικά πληκτικό. Πέρα από τα όποια σκηνογραφικά στοιχεία, το κάδρο, τα ρούχα και την κινησιολογία του μοντέλου, ένας μεγάλος σύμμαχος είναι ο φωτισμός και η εμπνευσμένη χρήση της φωτογραφικής τεχνικής γενικά. Τελικά, στη φωτογραφία μόδας βρίσκουν εφαρμογή συχνά εξεζητημένες τεχνικές, που συμβάλλουν στο τελικό αποτέλεσμα.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ Για κανένα λόγο δεν θα ήθελα να αποθαρρύνω τους αρχάριους. Απλά να τονίσω τη σημασία των τεχνικών γνώσεων σαν δημιουργική παλέτα στη διάθεση του φωτογράφου. Ο εξοπλισμός που χρησιμοποιήθηκε είναι επαγγελματικός, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ανάλογη φωτογράφηση με φθηνές λύσεις.
Με τη χρήση soft box
Αρχικά χρησιμοποίησα ένα μεσαίο soft box (1,20x 70 cm), που είναι μία κλασική λύση. Παραλλαγή του ήταν η χρήση δύο flash σε σχετικά μικρή ισχύ, με αντανάκλαση σε μικρές ομπρέλες, σε θέση «κόντρα», πίσω και από τις δύο πλευρές του μοντέλου, προκειμένου να έχω ένα ήπιο περίγραμμα του μοντέλου στο μαύρο φόντο.
Aριστερά: Nikon D610 • Nikkor 80-200mm f/2,8 @116mm • f/10 • sync 1/125sec.
• ISO 100 • Bowens 3000w/s με soft box
Δεξια: Nikon D610 • Nikkor 80-200mm f/2,8 @145mm • f/8 • sync 1/125sec. • ISO 100 • Bowens 3000w/s με soft box + back lights 1500w/s σε ασημί ομπρέλες
Με τη χρήση ring flash
Σε επόμενη φάση δοκίμασα ένα τελείως διαφορετικό υφολογικά φως. Ένα ring flash με παραλλαγή τις ίδιες «κόντρες» ταυτόχρονα. Ο φωτισμός πλέον είναι πιο «κλινικός» και «επιθετικός», χωρίς πλαστικότητα.
Aριστερά: Nikon D610 • Nikkor 80-200mm f/2,8 @80mm • f/10 sync 1/125sec. • ISO 100 • Bowens ring flash 1250w/s + back lights
Δεξια: Nikon D610 • Nikkor 80-200mm f/2,8 @ 165mm • f/10 • sync 1/125sec. • ISO 100 • Bowens ring flash 1250w/s + back lights
Aριστερά: Nikon D610 •Nikkor 80-200mm f/2,8 @ 100mm • f/10 • sync 1/125sec. • ISO 100 • Bowens ring flash 1250w/s
Δεξια: Nikon D610 •Nikkor 80-200mm f/2,8 @ 170mm • f/10 • sync 1/125sec. • ISO 100 • Bowens ring flash 1250w/s
Με τη χρήση light bank
Εναλλακτικά, χρησιμοποίησα πάλι το soft box, που όμως αυτή τη φορά δεν φώτιζε απ’ ευθείας το μοντέλο αλλά μέσω ενός μεγάλου διαχυτή (2×1,5m), που τοποθετήθηκε ενδιάμεσα. Με αυτόν τον τρόπο, η ποιότητα του φωτισμού είναι ανάλογη διάχυτου φυσικού φωτισμού, μεγάλου παραθύρου.
Nikon D610 • Nikkor 80-200mm f/2,8 @ 170mm • f/8 • sync 1/125sec.• ISO 100 • Bowens 3000w/s + soft box +etra big diffuser
Συμπληρωματικά, τοποθετήθηκε αντιδιαμετρικά ένας επίσης μεγάλος ασημί ανακλαστήρας, ώστε να μειωθεί ακόμα περισσότερο το contrast. Με αυτήν τη διάταξη χάνει κανείς 2 περίπου στοπ, το αποτέλεσμα όμως αξίζει τον κόπο. Άλλωστε, χρησιμοποιώντας επαγγελματικές κεφαλές flash, συνήθως καταλήγεις να χρησιμοποιείς πιο κλειστά διαφράγματα απ’ όσο θα επιθυμούσες ή χρειάζεσαι. Το να χάσεις κάποια, ακούγεται σαν δώρο μερικές φορές!
Nikon D610 • Nikkor 80-200mm f/2,8 @ 116mm • f/8 • sync 1/125sec. • ISO 100
• Bowens 30000w/s + soft box + extra diffuser + big silver reflector
Πειραματικές λήψεις
Τώρα, το πιο ευχάριστο ίσως μέρος. Πειραματισμοί με το συνεχές φως του πιλότου του φλας ή με “light painting”, χρησιμοποιώντας στο σκοτάδι ένα ισχυρό φακό Μaglite σαν μοναδική φωτιστική πηγή.
Αριστερά: Nikon D7500 • Nikkor 60mm* f/2,8 macro • f/4 • 4sec. • ISO 100 • Τεχνική light painting *Αντιστοιχεί σε 90mm σε full frame
Δεξια: Nikon D7500 • Nikkor 60mm* f/2,8 macro • f/2,8 • 0,6sec. • Φωτιστική πηγή tungsten
• Τεχνική tungsten blurred *Αντιστοιχεί σε 90mm σε full frame
Στην πρώτη περίπτωση ηθελημένα χρησιμοποίησα πολύ αργές ταχύτητες έχοντας τη μηχανή στο χέρι για να έχω φλου κίνησης. Τα αποτελέσματα είναι απρόβλεπτα αλλά συχνά εξαιρετικά.
Στη δεύτερη, η μηχανή βρισκόταν κυρίως σε βαρύ τριπόδι και το μοντέλο κατά το δυνατόν ακίνητο με πολύ αργές ταχύτητες, της τάξης των 10sec, ώστε να έχω το χρόνο να φωτίζω με το φακό τα σημεία που ήθελα.
Nikon D7500 • Nikkor 60mm f/2,8 macro • f/8 • 10sec. • ISO 100 Τεχνική light painting *Αντιστοιχεί σε 90mm σε full frame
Χρησιμοποιήθηκαν γεννήτριες φλας Bowens, φωτογραφική μηχανή Nikon D610 με φακό Nikkor 80-200mm f/2,8 καθώς και Nikon D7500 με φακό Nikkor 60mm macro f/2,8.
Τέλος, να ευχαριστήσω θερμά την υπέροχη Τατιάνα, που άντεξε μία 8ωρη και απαιτητική φωτογράφηση non stop, τη Μαρκέλλα Βασιλάκη που σχεδίασε και φρόντισε τα ρούχα του μοντέλου, τέλος, την παλιά φίλη και συνεργάτιδα make up artist Χριστίνα Παναγοπούλου, που με την εμπειρία, δημιουργικότητα και υπομονή της, συνέβαλε καθοριστικά στο αποτέλεσμα.
Τips
Βασικό σε ανάλογη φωτογράφηση, ειδικά όταν επιδιώκεις ένα μαύρο περιβάλλον, είναι το να μπλοκάρεις τα φώτα ώστε να μην φωτίζουν μαζί με το μοντέλο και το μαύρο φόντο. Γι’ αυτό το λόγο, χρησιμοποιήθηκαν μεγάλα μαύρα πάνελ 2,5×1,5m ώστε να απομονωθεί το φόντο από τις φωτιστικές πηγές. Είναι πολύ σημαντικό επίσης το να βρίσκεται το μοντέλο σε σχετικά μεγάλη απόσταση από το φόντο. Στην περίπτωση βέβαια του ring flash, που είναι τελείως μετωπικό, αυτό δεν είναι δυνατό. Βέβαια, το περίγραμμα που αφήνει γύρω από το θέμα είναι μέρος της αισθητικής του, καθώς και τα κόκκινα «βαμπίρ» μάτια.
Aναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφο Νο 261
