Η φωτογραφία είναι η αποτύπωση μιας στιγμής. Με τα συνηθισμένα τεχνικά μέσα (φωτ. μηχανές) αυτή η στιγμή συνήθως κυμαίνεται από 1sec. έως 1/8000sec. χρονικά όρια που δύσκολα αντιλαμβάνεται o μέσος άνθρωπος που αν μη τι άλλο έχει μάθει να ζει με το “δευτερόλεπτο” σαν τη μικρότερη μονάδα μέτρησης. Κάτι που δεν ισχύει φυσικά στη φωτογραφία όπου μια καλή εικόνα μπορεί να διαφοροποιείται σε χιλιοστά του δευτερολέπτου. Συνήθως στις φωτογραφίες αποζητάμε το “πάγωμα” καθώς μας δίνει και καθαρές -όχι φλου- φωτογραφίες.
Κείμενα & Φωτογραφίες: Βασίλης Κωστάκος
Έτσι όταν κάποιος ξεκινούσε παλιά την πορεία του στο θαυμαστό κόσμο της αποτύπωσης σε φιλμ (ή πλέον σε pixel) πάντα επέλεγε όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ταχύτητες κλείστρου. Φυσικά εξερευνώντας τη φωτογραφία σαν τέχνη ανακάλυπτε κλασικές τεχνικές που έκαναν τις εικόνες του πιο δυνατές. Μια από αυτές τις τεχνικές είναι και το panning που έχει να κάνει με κινούμενα αντικείμενα, και ο φωτογράφος που την χρησιμοποιεί θέλει να προσδώσει στις φωτογραφίες του μια ένταση μέσω της ταχύτητας.
PANNING είναι το εφέ (και η αντίστοιχη τεχνική) όπου το κινούμενο αντικείμενο αποτυπώνεται ευκρινές με φλουταρισμένο φόντο, υποδηλώνοντας έτσι την κίνηση.
Tips
• Η κατεύθυνση της κίνησης είναι σημαντική. Αν κάποιο αντικείμενο πλησιάζει ή απομακρύνεται μετωπικά, δεν θα φανεί ότι κινείται γρήγορα σε αντίθεση με αυτό που ο φακός το παρακολουθεί πλευρικά.
• Το ζουμάρισμα παίζει ρόλο. Αν μεγεθύνουμε πολύ ένα κινούμενο αντικείμενο μέσω του zoom, τότε θα φανεί ότι φλουτάρει περισσότερο.
Ο χρυσός κανόνας
Για πετυχημένο panning χρειάζεσαι “μεγάλο” φακό. Όσα περισσότερα τα χιλιοστά της εστιακής απόστασης τόσο πιο έντονο είναι το φαινόμενο της κίνησης (πάντα με την ίδια ταχύτητα κλείστρου). Όχι ότι δεν μπορείς να κάνεις panning και με ευρυγώνιο. Απλά με τον τηλεφακό θα έχεις για περισσότερο χρόνο το αντικείμενο που φωτογραφίζεις να κινείται παράλληλα προς τη φωτογραφική μηχανή, κάτι που μεταφράζεται σε ευκρίνεια του αντικειμένου. Σε αντίθεση με ευρυγώνιο μειώνεται αρκετά ο χρόνος οπότε οι ευκαιρίες (δηλαδή οι γωνίες) για ευκρινές αντικείμενο είναι λιγότερες. Όπως και όταν το αντικείμενο κινείται διαγώνια ως προς το φωτογράφο οπότε μπορεί να υπάρχουν “κουνημένες” περιοχές στο αντικείμενο, ειδικά όταν χρησιμοποιείς αργή ταχύτητα κλείστρου.
Μικρότερη ταχύτητα=μεγαλύτερο εφέ
Όσο μικρότερη ταχύτητα κλείστρου τόσο πιο έντονο είναι το εφέ της ταχύτητας στη φωτογραφία. Οπότε ανάλογα την εστιακή απόσταση του φακού, πρέπει να επιλέξεις την ανάλογη (μικρότερη) ταχύτητα ώστε ναι μεν να πετύχεις εντυπωσιακό αποτέλεσμα αλλά να αποφύγεις το κάθετο κούνημα. Για αυτό το λόγο φωτογραφική μηχανή ή φακός με stabilizer διατηρούν το πλεονέκτημα και ως προς αυτή την τεχνική. Φυσικά η ταχύτητα του αντικειμένου «επηρεάζει» το αποτέλεσμα, καθώς όσο πιο γρήγορα κινείται παράδειγμα ένα αυτοκίνητο τόσο περισσότερο θα βγει κουνημένο το φόντο, ενώ και ταυτόχρονα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μεγαλύτερη ταχύτητα κλείστρου για πιο σίγουρο αποτέλεσμα.
Στην πράξη
Καθώς στην τεχνική του panning το αντικείμενο κινείται παράλληλα (ή σχεδόν παράλληλα) με το φωτογράφο δεν υπάρχουν ιδιαίτερες απαιτήσεις από το autofocus της φωτογραφικής μηχανής. Οπότε panning μπορείς να κάνεις με οποιαδήποτε μηχανή, ακόμα και με compact – φτάνει να υπολογίσεις την υστέρηση του κουμπιού απελευθέρωσης του κλείστρου, δηλαδή το χρόνο που η φωτογραφική μηχανή τραβά φωτογραφία από τη στιγμή που εσύ πατάς το κουμπί. Βρες το κάδρο σου, επέλεξε τη λειτουργία Continuous στο autofocus, ακολούθησε από μακριά το αντικείμενο και μόλις βρεθεί σε κάθετη θέση προς τη μηχανή κάνε τη λήψη. Φυσικά μπορείς να χρησιμοποιήσεις λειτουργία πολλών λήψεων (για πριν και μετά), αλλά γρήγορα θα διαπιστώσεις ότι όσο πιο κοντά το αντικείμενο βρίσκεται στην κάθετη θέση τόσο πιο έντονο είναι το φαινόμενο του κουνημένου φόντου (όσοι ήσασταν καλοί στη Φυσική στο σχολείο γνωρίζετε και το λόγο).
Στο Photoshop
Bέβαια μπορεί κάποιος να πάρει τεχνητό αποτέλεσμα panning δουλεύοντας μια “παγωμένη” φωτογραφία στο Photoshop με το φίλτρο “motion blur” ή να ενισχύσει το εφέ της ταχύτητας σε μια φωτογραφία με ένα όχι τόσο εντυπωσιακό panning. Αλλά αυτό μπορεί να αποδειχτεί από πανεύκολο (εάν το αντικείμενο μπορεί εύκολα να μασκαριστεί) έως αδύνατο (εάν στο αντικείμενο υπάρχουν “τρύπες”, όπως σε ένα τροχό μοτοσυκλέτας και φαίνεται πίσω το φόντο).
Αναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφο τεύχος Νο 258
