Oι φωτογραφικές μηχανές και οι φακοί είναι περίπλοκα σύνολα με μηχανικά και ηλεκτρονικά μέρη, που όπως όλες οι συσκευές χρειάζονται και προσοχή στη χρήση και μια στοιχειώδη συντήρηση. Η αδιαφορία, αμέλεια ή χρήση κάτω από αντίξοες συνθήκες π.χ. σε υγρασία, βροχή, σκόνη κλπ. σίγουρα έχουν δυσμενή αποτελέσματα για την υγεία και μακροημέρευσή τους.
TOY ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΛΔΗ
Mε δεδομένο ότι πρόκειται για ακριβό εξοπλισμό κανείς λογικός άνθρωπος δεν θα ήθελε να αντιμετωπίσει προβλήματα και βλάβες.
Tώρα, στις μηχανές και τους φακούς, όπως και σε όλα τα πράγματα σε αυτή τη ζωή, συναντάμε …ταξικές διακρίσεις. Δηλ. ο φωτογραφικός εξοπλισμός μπαίνει σε κατηγορίες όπου στο πάνω άκρο βρίσκει κανείς κατασκευές καλύτερης ποιότητας, με πιο εύρωστα μεταλλικά σασί από ελαφρά κράματα, πιο ποιοτικά εξαρτήματα και πολύ συχνά, φροντίδα για στεγανοποίηση. Δηλ. οι προσεγμένες υλοποιήσεις μηχανών και φακών ενσωματώνουν ειδικά σφραγιστικά λάστιχα (περισσότερο γνωστά ως Ο-ring) που παρεμβάλλονται ανάμεσα στα μέρη για να αποκλείσουν τη διείσδυση σωματιδίων σκόνης και σταγονιδίων υγρασίας που είναι οι μεγαλύτεροι εχθροί της φωτογραφικής μηχανής.
Μπορούμε μόνοι μας;
Ας διακρίνουμε ανάμεσα σε δύο βασικά πράγματα: τη στοιχειώδη συντήρηση (στην ουσία καθαρισμό) και στην αποκατάσταση βλαβών. Στην πρώτη περίπτωση υπάρχουν ορισμένα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε μόνοι μας ενώ στη δεύτερη όταν εμφανιστούν ζημιές όπως κολλημένα κλείστρα, καμμένοι αισθητήρες, σπασίματα από πτώσεις κλπ. αναπόφευκτα πρέπει να καταφύγουμε στις υπηρεσίες ειδικευμένου service.
Καλύτερα πρόληψη!
Σίγουρα κανείς δεν θέλει να πάθει ζημιά η μηχανή και οι φακοί του. Η προσεκτική μεταχείριση είναι το Α και το Ω στην αποφυγή μετέπειτα δαπανηρών επισκευών. Ας στο σκεφθούν λοιπόν καλύτερα όσοι ατημέλητα αφήνουν το σώμα της μηχανής χωρίς καπάκι, που αλλάζουν φακό ενώ λυσσομανάει ο αέρας ή που δουλεύουν στην παραλία κοντά στο αφρισμένο κύμα χωρίς να πολυδίνουν σημασία. Ή αυτοί που ποτέ δεν πηγαίνουν τη μηχανή για συντήρηση έστω μια φορά στα πέντε χρόνια. Γενικότερα πρέπει να προλαβαίνουμε τις ζημιές με γνώμονα την κοινή λογική. Για παράδειγμα, αν μέσα σε μια φωτογραφική τσάντα γίνεται το …σώσε από χύμα πράγματα, οι γρατζουνιές στις επιφάνειες είναι δεδομένες. Αν στην ίδια τσάντα οι φακοί αφήνονται χωρίς καπάκια και προστατευτικά φίλτρα είναι αναμενόμενες αργά ή γρήγορα οι αμυχές στις ευαίσθητες επιφάνειες των εμπρός κρυστάλλων. Αλλά και μόνον οι διακοπές ή ένα μακρινό ταξίδι αφήνουν τα αρνητικά τους επακόλουθα, με σκονισμένους φακούς, βρώμικους αισθητήρες, και σώματα που έχουν καιρό να καθαριστούν όπως πρέπει.
Μας είπε ο ειδικός
Άρης Καραμπάς
Συνεργαζόμενο service Νikon
– Στη μεγάλη πλειοψηφία τους οι πελάτες έρχονται στο service μετά από κάποια βλάβη ή όταν έχει γεμίσει με σκόνη ο αισθητήρας. Σπάνιοι είναι αυτοί που ενδιαφέρονται για τακτική συντήρηση μετά από ορισμένο χρονικό διάστημα.
– Οι καθαρισμοί αισθητήρων είναι πολύ σημαντικό μέρος της δουλειάς μας. Συχνά έρχονται περιπτώσεις χρηστών που έχουν προσπαθήσει μόνοι τους χωρίς τις γνώσεις και έχουν προκαλέσει ζημιές, ίσως και δαπανηρές.
– Όσον αφορά τους φακούς πιο συχνά έρχονται με προβλήματα backfocus/frontfocus, zoom ή άλλες ρυθμίσεις. Εξαιρούνται κάποιες ακραίες ζημιές κυρίως από μεγάλες πτώσεις όπου ουσιαστικά ο φακός χρήζει ανακατασκευής και πρέπει να προωθηθεί στο εξωτερικό.
– Παρόλες τις φημολογίες, δεν έχουμε σημαντικές καθυστερήσεις με τα ανταλλακτικά μέσα στην πανδημία. Τώρα για πολύ παλιές αναλογικές μηχανές που μερικοί νοσταλγοί θέλουν να αποκαταστήσουν, εκεί υπάρχουν προβλήματα αφού έχουν ξεπεραστεί τα χρονικά όρια υποστήριξης με ανταλλακτικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις αναγκαστικά ψάχνουμε από μεταχειρισμένα ανταλλακτικά ή κάποιοι αναζητούν από το eBay κλπ. Επίσης υπάρχει και το πρόβλημα του κόστους όπου μια επισκευή μπορεί να είναι ασύμφορη σε παλιά μηχανή.
– Στους αναγνώστες σας προτείνω να συντηρούν προσεκτικά τις ψηφιακές μηχανές τους, να τις πηγαίνουν στο service για καθαρισμό, έλεγχο, συν πιθανές αναβαθμίσεις, να μπαίνουν στο διαγνωστικό ώστε να γνωρίζουν την κατάστασή τους και γενικά να τις προσέχουν.
Καθαρίζοντας το σώμα της φωτογραφικής μηχανής
Ένας γενικός καθαρισμός πρέπει να γίνεται σε τακτά διαστήματα. Πρώτα χρησιμοποιούμε μια με blower brush, διώχνοντας την περισσότερη σκόνη. Μετά συνεχίζουμε με πανάκι microfiber (μικροϊνες) που έχουμε εμποτίσει ελάχιστα με υγρό από αυτό που καθαρίζουν τα monitor ή τους φακούς (στην πραγματικότητα είναι μίγμα από απεσταγμένο νερό και λίγο ισοπροπυλική αλκοόλη). Το πανάκι παίρνει όλη τη βρωμιά, τα αποτυπώματα κλπ. Προσέχουμε ιδιαίτερα τα σημεία που μαζεύουν σκόνη όπως το προσοφθάλμιο, το hot shoe κλπ. όπου μπορούμε να μεταχειριστούμε ελαφρά εμποτισμένο ωτοκαθαριστικό (cotton buds).
Το εσωτερικό της μηχανής
Σκόνη και βρώμα όμως μαζεύει και το εσωτερικό της μηχανής, είτε είναι DSLR ή mirrorless, προερχόμενα από το άνοιγμα της μοντούρας. Μάλιστα οι DSLR λόγω ρεφλέξ αρχιτεκτονικής έχουν και το συγκρότημα του καθρέφτη που σε ηρεμία μένει ακίνητος σε γωνία 45ο ενώ ανεβαίνει προς τα επάνω τη στιγμή της λήψης, “αποκαλύπτοντας” τον αισθητήρα. Σιγά σιγά τα σωματίδια σκόνης μαζεύονται… και αν μεν επικαθίσουν στον καθρέφτη δεν επηρεάζουν την τελική εικόνα (παρά μόνον αυτό που βλέπουμε στο σκόπευτρο) αν όμως βρεθούν πάνω στην επιφάνεια του αισθητήρα τότε το αποτέλεσμα είναι μόνιμο και φαίνονται. Όμως ο καθρέφτης έχει πολύ ευαίσθητη ημιεπαργυρωμένη ματ επιφάνεια που δεν επιτρέπει τον συνηθισμένο καθαρισμό. 
Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι απαλό φύσημα με blower brush – όχι όμως με σπρέι αέρα ή κάτι παρόμοιο γιατί η πίεση είναι πολύ μεγάλη και δημιουργεί κινδύνους.
Οι αναλογικές μηχανές δεν είχαν αισθητήρα για τον οποίο να ανησυχούν οι κάτοχοι αν πήγε σκόνη. Η επικράτηση της ψηφιακής τεχνολογίας μας έφερε αυτό το …δωράκι. Τη στιγμή που αλλάζουμε φακό αναπόφευκτα μερικά αιωρούμενα στην ατμόσφαιρα σωματίδια σκόνης διεισδύουν στο εσωτερικό. Ακόμη χειρότερα αν η ατμόσφαιρα είναι επιβαρυμένη.
Στην περίπτωση αυτή η πιο φρόνιμη λύση είναι να παραδώσουμε τη μηχανή για καθαρισμό στο ειδικό service (που με την ευκαιρία θα κάνει και ένα συνολικό έλεγχο). Οι πιο τολμηροί επιχειρούν μόνοι τους. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει προηγουμένως να φορτίσουμε καλά την μπαταρία και αν πρόκειται για DSLR να κλειδώσουμε τον καθρέφτη στο mirror lock (Σημ. σε ορισμένες μηχανές προβλέπεται clean mode menu).
Στο εμπόριο κυκλοφορούν διάφορα ειδικά καθαριστικά και αξεσουάρ για τους αισθητήρες. Συνήθως περιλαμβάνουν κάποιο υγρό και μια μορφή βούρτσας ή “σπάτουλας”. Εννοείται ότι απαιτείται η ευλαβική τήρηση των εκάστοτε οδηγιών του κατασκευαστή.
Καθαρίζοντας το φακό
Οι φακοί μας είναι εκτεθειμένοι στα στοιχεία της φύσης και υποφέρουν από υγρασία, σκόνη και βρώμα. Παραπέρα υποφέρουν από τα σημάδια της χρήσης: από δακτυλικά αποτυπώματα, βρώμικα χέρια κλπ. Χρειάζονται λοιπόν τη δική μας σωστή μεταχείριση και τη συχνή φροντίδα εφόσον έχουν κινούμενα μέρη όπου μπορεί να περάσει σκόνη κλπ. Βέβαια οι φακοί που φέρουν εκ κατασκευής προστασία με σφραγιστικά ελαστικά δακτυλίδια (O-ring) έχουν πολύ λιγότερες πιθανότητες για “εσωτερικά” προβλήματα.
Σε κάθε περίπτωση τα πιο εκτεθειμένα μέρη είναι οι επιφάνειες του εμπρός και πίσω οπτικού στοιχείου, ιδιαίτερα αν δεν υπάρχει προστατευτικό φίλτρο βιδωμένο στο σπείρωμα.
1. Καθαρίζουμε και εδώ με πολύ καλό βουρτσάκι τύπου blower brush (ιδανικά αυτά με αντιστατικές τρίχες) αποφεύγοντας τα σπρέι αέρα γιατί όχι μόνο φυσάνε υπερβολικά αλλά και υγροποιούνται με κίνδυνο να προκαλέσουμε εγκλωβισμό υγρασίας μέσα στο σώμα.
2. Σε δεύτερο στάδιο ακολουθεί το καθάρισμα με πανάκι μικροϊνών.
3. Ελέγχουμε τις ηλεκτρικές επαφές στη μοντούρα και αν δείχνουν σημάδια διάβρωσης απευθυνόμαστε στο service.
Περισσότερες συμβουλές
• Πανάκια microfiber και ειδικές φυσούνες blower brush (καλύτερες αυτές με φυσικές τρίχες) βρίσκουμε στα καλά φωτογραφικά καταστήματα. Προτιμάμε επώνυμα προϊόντα και όχι αμφίβολα no name λόγω φθηνής τιμής.
• Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ απλά υφάσματα, χαρτοπετσέτες κλπ. Κινδυνεύουν να αφήσουν γρατσουνιές. Πολύ περισσότερο στις επιφάνειες των κρυστάλλων των φακών που έχουν ευαίσθητες πολλαπλές επιστρώσεις.
• Στην αγορά προσφέρονται από τρίτους κατασκευαστές aftermarket ζελατίνες προστασίας της οθόνης από γρατζουνιές. Είναι αρκετά χρήσιμες.
• Επειδή ένας φακός ή μηχανή ανήκουν στην κατηγορία WR (Weather Resist) αυτό δε σημαίνει ότι είναι τελείως αδιάβροχοι ούτε κατάλληλοι για …καταδύσεις. Θα αντέξουν μια μέτρια βροχή αλλά μέχρι εκεί…
• Δεν αφήνουμε τη φωτογραφική μηχανή και τους φακούς για πολλή ώρα σε ακραίες συνθήκες π.χ. υπερβολική ηλιοφάνεια ή πολύ κρύο.
Visible Dust Arctic Butterfly
To Arctic Butterfly της καναδικής Visible Dust είναι η Rolls Royce των καθαριστικών για αισθητήρες. και πολύ περισσότερο από απλό βουρτσάκι. Το μοντέλο 724 SuperBright διαθέτει LED φωτισμού (!) και ένα μοτέρ που ανακινεί τις ίνες από τη βούρτσα, την φορτίζει ηλεκτροστατικά και περνώντας πάνω από την επιφάνεια του αισθητήρα απάγει τα σωματίδια σκόνης. Εκτός από το 724 διατίθεται και το πιο μικρό μοντέλο SL707 (κάτω).
Hama Lenspen
Μια ποιοτική (από Hama) εκτέλεση του κλασικού lens pen που από τη μία έχει το βουρτσάκι με ίνες άνθρακα και από την άλλη το επίπεδο καθαριστικό για γυάλινες επιφάνειες. 
Lenspen how to
Στο περίβλημα του lenspen κρύβεται από τη μία το βουρτσάκι και από την άλλη το καθαριστικό. Για την αποθήκευση το βουρτσάκι μαζεύεται και το άλλο άκρο καπακώνεται.
ΤIPS
• Εναλλαγή φακών: Όταν αλλάζουμε φακούς, ακουμπάμε πάντα τη μηχανή με τη μοντούρα προς τα κάτω σε καθαρή επιφάνεια. Ποτέ το αντίθετο!
• Υπόλοιπο σώμα: Με το βουρτσάκι- φυσούνα καθαρίζουμε προσεκτικά τις θυρίδες με τα Interfaces, κάρτες κλπ.
• Επαφές στο hot shoe και την μπαταρία: Με γομολάστιχα καθαρίζουμε τις επαφές από κατάλοιπα.
Visible Dust Mini Quasar 7Χ
Φορητό επίπεδο φωτιστικό με 4 στοιχεία LED για τον εντοπισμό σκόνης στον αισθητήρα. Συνοδεύει και ως κιτ κάποιες εκδόσεις Arctic Butterfly.
Ηama Air Blower
To πρώτο εξάρτημα καθαρισμού που πρέπει να αγοράσει ο φωτογράφος (μαζί με πανάκι) είναι η γνωστή από άπειρες παραλλαγές φούσκα με το βουρτσάκι. Η Hama εγγυάται την καλή ποιότητα του προϊόντος.
Visible Dust Zee Pro Blower
Κορυφαίας ποιότητας φυσούνα ειδικά σχεδιασμένη για καθαρισμό αισθητήρα.
Visible Dust Vdust Plus
Eιδικό υγρό καθαρισμού αισθητήρων. Αφαιρεί ήπια λιπαρούς λεκέδες (π.χ. δακτυλικά αποτυπώματα) αλλά και προερχόμενους από νερό.
Visible Dust Magic Cleaner
Πανάκι στεγνού/υγρού καθαρισμού που κατασκευάζεται από εξαιρετικά λεπτές μικροΐνες για μέγιστη απαλότητα και πυκνότητα. Κατάλληλο για επιφάνειες οπτικών.
Visible Dust Dual Power Regular 1.0x
Σετάκι με σπάτουλες (swabs) και δύο υγρά Sensor Clean και VDust Plus, που εφαρμόζονται ανάλογα με το είδος του λεκέ πάνω στον αισθητήρα.
Visible Dust Quasar R 5x
Ειδικό φωτιστικό βοήθημα με τεχνολογία Dark Adaptation (για ενίσχυση της οπτικής οξύτητας) ώστε να φαίνονται οι λεκέδες και σκόνες στην επιφάνεια του αισθητήρα που υπό κανονικό φωτισμό δεν είναι ευδιάκριτοι.
Visible Dust Ultra MXD 1.6
Set από 12 ειδικές σπάτουλες (swabs) με σύστημα αναδίπλωσης του υφάσματος ώστε να μην προκαλείται καμία φθορά στην πολύ ευαίσθητη επιφάνεια του αισθητήρα κατά τη διαδικασία καθαρισμού.
Η Visible Dust προσφέρει τα swabs σε διάφορες διαστάσεις ίσες με το πλάτος (μικρότερη διάσταση) του αισθητήρα ώστε με μία -προσεκτική-κίνηση να έχει περαστεί όλη η επιφάνεια*
*εδώ τo 1,6 στον κωδικό υποδηλώνει Canon APS-C sensor 1,6x crop
Θα τα βρείτε:
Hama hdghellas.gr
Visible Dust albapv.gr
Αναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφο τεύχος Νο 276
