Όταν η φωτογραφία φύσης ποιεί ήθος και παράδειγμα ζωής
Μάρτιος 2023 και ο διαγωνισμός Click στη Φύση, βαδίζει προς την ολοκλήρωσή του. Ήδη καταφθάνουν ολοένα και περισσότερες συμμετοχές αποδεικνύοντας έμπρακτα την υποστήριξη των ελλήνων φωτογράφων στο στόχο της προστασίας της βιοποικιλότητας μέσα από τις εικόνες τους. Ένα ακόμη παράδειγμα προς μίμηση μας έρχεται από την Κρήτη επιβεβαιώνοντας ότι ο ενθουσιασμός για τη φωτογραφία φύσης διατρέχει όλη την ελληνική επικράτεια από το βορειότερο ως το νοτιότερο άκρο της. Εκεί στην Κρήτη, ο Αντώνης Χάμπας με τον τηλεφακό του αναζητά την ομορφιά και τη ζωντάνια του οικοσυστήματος με εξαιρετικές φωτογραφίες πτηνών αλλά και με έκδηλη αγάπη και θαυμασμό για τον κόσμο τον μικρό το μέγα… Η ώριμη προσέγγισή του στη θεματική, η κατασταλαγμένη τεχνική και η διαρκής αναζήτηση είναι μαρτυρίες που επισφραγίζουν την προσφορά του και αποτελούν πρότυπο ήθους για τη νεώτερη γενιά όταν λέει ότι “…η μεγαλύτερη ηθική ανταμοιβή είναι όταν διακρίνω τον ενθουσιασμό στα μάτια των παιδιών που βλέπουν φωτογραφίες μου και τις σχολιάζουν….”.
• Μιλήστε μας λίγο για την απαρχή της σχέσης σας με τη φωτογραφία και πως ασχοληθήκατε με τη φύση.
Από μικρός μου άρεσε να τραβάω φωτογραφίες με τη φιλμάτη μηχανή των γονιών μου, αλλά λόγω κόστους αγοράς και εμφάνισης των φιλμ ήμουν αρκετά περιορισμένος στις λήψεις. Μπαίνοντας στην ψηφιακή εποχή της φωτογραφίας, με τα πρώτα κινητά που είχαν κάμερα (όσο κακή ανάλυση και να είχαν), αλλά και με τις πρώτες οικονομικές compact ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές, δεν με περιόριζε πλέον κάτι και μπορούσα να φωτογραφίζω όποτε, όπου και ότι ήθελα.
Στα φοιτητικά μου χρόνια , λόγω της διαχρονικής αγάπης μου για τη φύση, άρχισα να εξερευνώ την άγνωστη ενδοχώρα της Κρήτης, τα βουνά, τα φαράγγια, τα σπήλαια, όπου και φωτογράφιζα μανιωδώς αφενώς για καταγραφικούς λόγους, αφετέρου για την ανάδειξη του μεγαλείου του κρητικού φυσικού τοπίου. Παράλληλα, ξεκίνησε και η παρατήρησή μου πάνω στην άγρια ζωή, η οποία συνοδευόταν με πληροφορίες και γνώσεις που μου μετέφερε ένας γείτονας μου, ο οποίος μελετούσε από μικρός τη βιοποικιλότητα.
Από το 2017 και έπειτα, εξαιτίας ενός ατυχήματος που είχα, κινούμαι με αναπηρικό αμαξίδιο, γεγονός που με έκανε να ψάξω διαφορετικούς τρόπους να προσεγγίσω ξανά τη φύση.
Σχεδόν 2 χρόνια μετά το ατύχημα και ύστερα από την προτροπή μιας φίλης, ξεκίνησα να φωτογραφίζω και πάλι κυρίως φυσικά τοπία, αλλά και ό,τι άλλο έβρισκα φωτογραφικά ελκυστικό, ενώ γρήγορα άρχισε να μου κερδίζει το ενδιαφέρον η άγρια ζωή. Ως προς την ενασχόλησή μου με αυτό το είδος της φωτογραφίας, σημαντικό ρόλο έπαιξε η γνωριμία μου με τον φωτογράφο Φώτη Σαμαριτάκη, ύστερα από μια τυχαία συνάντηση μας σε έναν υδροβιότοπο το καλοκαίρι του 2020. Το έργο του σχετικά με τη βιοποικιλότητα της Κρήτης το παρακολουθούσα και το θαύμαζα. Η σύντομη συνάντηση μας ήταν αρκετή για να μου μεταφέρει τον ενθουσιασμό του τόσο για τη φωτογράφιση, όσο και για τη μελέτη της βιοποικιλότητας, κάτι που όξυνε περαιτέρω και το δικό μου ενδιαφέρον για την παρατήρηση και φωτογράφιση των πτηνών.
• Επικεντρώνετε την (φωτογραφική) προσοχή σας σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας;
Επικεντρώνω την προσοχή μου στην Κρήτη, καθώς εδώ ζω και αισθάνομαι τυχερός γιατί έχει πλούσια βιοποικιλότητα αλλά και ποικιλόμορφο τοπίο. Νομίζω δεν είναι τυχαίο που έχει χαρακτηριστεί ως μία ήπειρος σε ένα νησί. Βέβαια, όπου ταξιδεύω, ο φωτογραφικός μου εξοπλισμός με ακολουθεί και ψάχνω για θέματα να φωτογραφίσω.
• Ποιά φυσικά τοπία και οικοσυστήματα στον πλανήτη θα θέλατε να καταγράψετε αν είχατε την ευκαιρία;
Δύσκολη ερώτηση, γιατί η λίστα των φωτογραφικών ταξιδιωτικών μου στόχων είναι μακροσκελής. Ένας προορισμός που μελετάω πολύ σοβαρά αυτό τον καιρό (και λόγω προσβασιμότητας) και που αποτελεί όνειρο χρόνων, είναι η Ισλανδία.
• Εκτός από καταγραφική μπορεί η φωτογραφία φύσης να είναι και δημιουργική, ακόμη και καλλιτεχνική;
Φυσικά και μπορεί. Μέσω τεχνικών(πχ φωτογράφιση κίνησης με αργές ταχύτητες, high/low key κ.α.), εκμεταλλευόμενοι καιρικές ή και φωτιστικές συνθήκες, αντανακλάσεις, περίεργες γωνίες λήψης, εφαρμόζοντας διάφορες τεχνοτροπίες, και τόσα άλλα με πολύ ενδιαφέροντα και όμορφα αποτελέσματα, κάτι που δίνει επιπλέον ενδιαφέρον και διεξόδους για τη φωτογραφία φύσης τόσο στον φωτογράφο που ασχολείταιχρόνια όσο και σε κάποιον που θέλει να ασχοληθεί αλλά δεν θα ήθελε να περιοριστεί σε καταγραφική φωτογραφία.
• Πιστεύετε ότι χρειάζεται εξειδίκευση σε ένα συγκεκριμένο κομμάτι της φωτογραφίας φύσης για να έχει κανείς εξαιρετικό έργο;
Το εξαιρετικό είναι σχετικό, αλλά ναι, θεωρώ πως η εξειδίκευση σίγουρα βοηθάει στο καλύτερο αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, στη φωτογραφία πουλιών, οπου ούτως η άλλως υπεισέρχεται ο παράγοντας τύχη καθώς δεν έχουμε ραντεβού με το θέμα μας ούτε μπορούμε να το στήσουμε ή και να δίνουμε οδηγίες, ο φωτογράφος πέρα από τις τεχνικές γνώσεις που έχουν να κάνουν με την άριστη γνώση του εξοπλισμού και του φωτός, χρειάζεται να γνωρίζει τα διαφορετικά είδη, πού μπορεί να τα συναντήσει, ποιά εποχή, ποιές ώρες είναι ιδανικότερες και ποιές καιρικές συνθήκες. Να γνωρίζει πως να προσεγγίζει το θέμα του και να μελετήσει τη συμπεριφορά τους ώστε να μπορεί να προβλέπει τις κινήσεις. Συνεχές ψάξιμο, γνώση του πεδίου και αμέτρητες ώρες σε αυτό με μάτια και αυτιά ανοιχτά, γρήγορα αντανακλαστικά τα οποία να εξασκεί συνεχώς κ.α.
• Πως επικοινωνείτε με τον κόσμο το έργο σας; Με τα social media, μέσω site, με δημοσιεύσεις σε έντυπα, εκθέσεις; Ποιός είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος σήμερα για σας;
Ανεβάζω συχνά φωτογραφίες στον προσωπικό μου λογαριασμό τόσο στο Instagram όσο και στο Facebook, αυτή τη στιγμή βρίσκεται υπο-κατασκευή η προσωπική μου ιστοσελίδα. Επίσης έχουν δημοσιευθεί φωτογραφίες μου σε έντυπα, σε φεστιβάλ, τα τελευταία δύο χρόνια έχω κάνει δύο ατομικές εκθέσεις, και γενικά τυπώνω φωτογραφίες για διάφορους σκοπούς.
Τα social media είναι η τάση της εποχής για να επικοινωνεί ένας φωτογράφος το έργο του εύκολα, ανέξοδα, σε πολύ κόσμο και σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη, χωρίς όμως να έχει τον έλεγχο του μέσου απο το οποίο θα βλέπουν οι θεατές το έργο του(μικρή ή μεγάλη οθόνη, υπερκορεσμένη, υπερφωτισμένη, κλπ). Επίσης καθένα από τα social media επιβάλλει κάποιους περιορισμούς πχ αναλογίες και ανάλυση. Από την άλλη πλευρά θεωρώ πως η ιστοσελίδα καλό είναι να υπάρχει για οποιονδήποτε βλέπει σοβαρά αυτό το αντικείμενο, γιατί τα social έρχονται και φεύγουν, αλλά η ιστοσελίδα είναι μια βάση, που εκτός των άλλων ο φωτογράφος μπορεί να παρουσιάσει το έργο του με την προσωπική του αισθητική.
Ίσως ακουστώ γραφικός, αλλά κάθε φωτογράφος πρέπει να δει έργα του τυπωμένα. Καμία οθόνη δεν μπορεί να δώσει την αίσθηση που δίνει μια καλή εκτύπωση. Σε μία έκθεση όμως δεν είναι μόνο αυτό, καθώς ο θεατής που θα δει την έκθεση θα προσέξει κάθε έργο ξεχωριστά ενώ υπάρχει και αμεσότητα στην επικοινωνία.
• Ο εξοπλισμός κάνει καλύτερο τον φωτογράφο φύσης;
Ο εξοπλισμός για έναν φωτογράφο είναι σημαντικός, αλλά δεν τον κάνει καλύτερο. Είναι όπως και τα εργαλεία για έναν μάστορα. Χρειάζεται τα σωστά εργαλεία για να κάνει τη δουλειά του, τα πιο εξελιγμένα εργαλεία μπορούν να διευκολύνουν τη δουλειά του, αλλά αν είναι κακός μάστορας, θα παραμείνει ένας κακός μάστορας με καλά εργαλεία, την ίδια στιγμή που ένας καλός μάστορας με τα βασικά εργαλεία μπορεί να κάνει εκπληκτική δουλειά.
• Ποιός είναι ο αγαπημένος σας φακός;
Αν και δε «δένομαι» με εξοπλισμό, αν θα μπορούσα να ορίσω κάποιον φακό ως αγαπημένο, αυτή τη περίοδο θα επέλεγα τον Sony 200-600mm. Είναι ο φακός που χρησιμοποιώ περισσότερο, νιώθω με αυτόν πολύ οικεία , με ικανοποιεί η απόδοσή του και έχω δει μοναδικές σκηνές μέσα από τα κρύσταλλά του.
• Γιατί η φωτογραφία φύσης θεωρείται μοναχικό, δύσκολο και όχι τόσο προβεβλημένο είδος, ειδικά στην Ελλάδα;
Η φωτογραφία φύσης δεν είναι απαραίτητα μοναχικό είδος. Είναι στον χαρακτήρα και στην διάθεση του φωτογράφου εάν θέλει να είναι μοναχικός ή όχι. Βέβαια αν μιλάμε για φωτογραφία άγριας ζωής, όπου η κίνηση αλλά ακόμα και η παρουσία μπορούν να αποτελούν όχληση τότε καταλαβαίνετε πως υπάρχει λόγος.
Είναι δύσκολο είδος καθώς ο φωτογράφος περνάει πολλές ώρες έξω στη φύση με οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, πολλές φορές σε δύσκολο πεδίο.
Στην Ελλάδα γενικά η φύση δεν είναι τόσο προβεβλημένη, εάν ήταν ίσως να βρισκόταν σε καλύτερη μοίρα και όχι σε αυτή της συνεχούς υποβάθμισης και καταστροφής. Είναι πολυσύνθετο πρόβλημα που ξεφεύγει απο τα φωτογραφικά. Οι φωτογράφοι φύσης με την επικοινωνία και την προβολή του έργου τους θα μπορούσαν να βοηθήσουν την κατάσταση και να βοηθηθούν και οι ίδιοι.
• Τελικά έχει ο φωτογράφος φύσης τις ηθικές ανταμοιβές που αξίζει, την αναγνώριση και εκτίμηση του κοινού;
Η μεγαλύτερη ηθική ανταμοιβή για εμένα είναι όταν βλέπω τον ενθουσιασμό στα μάτια παιδιών που βλέπουν φωτογραφίες μου και να τις σχολιάζουν, αλλά και όταν μέσα από το φωτογραφικό μου έργο που για εμένα αποτελεί χόμπυ, δηλαδή ευχαρίστηση, μπορώ να βοηθήσω για διάφορους σκοπούς(περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς), κάτι το οποίο επιδιώκω κιόλας. Την εκτίμηση του κοινού νιώθω ότι την έχω σε βαθμό που με κάνει και απορώ. Εγώ προσωπικά είμαι ευχαριστημένος.
MINI ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Ο Αντώνης Χάμπας, γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Χανιά της Κρήτης. Σπούδασε ηλεκτρονικός μηχανικός επίσης στα Χανιά ενώ παράλληλα ξεκίνησε να εργάζεται πάνω στο αντικείμενο των σπουδών του.
Κατά τα φοιτητικά του χρόνια, λόγω της διαχρονικής αγάπης του για τη φύση, άρχισε να εξερευνά την άγνωστη κρητική ενδοχώρα, με ιδιαίτερη προτίμηση τα φαράγγια και τα σπήλαια, όπου φωτογράφιζε αφενός για καταγραφικούς λόγους, αφετέρου για την ανάδειξη του μεγαλείου του κρητικού φυσικού τοπίου μέσα από τη δική του ματιά.
Την ίδια περίοδο ξεκίνησε και η παρατήρηση του πάνω στην άγρια ζωή, η οποία συνοδευόταν με πληροφορίες και γνώσεις που του μετέφερε ένας γείτονάς του, ο οποίος μελετούσε από μικρός τη βιοποικιλότητα.
Από το 2017 και έπειτα, εξαιτίας ενός ατυχήματος που είχε, κινείται με αναπηρικό αμαξίδιο, γεγονός που τον έκανε να ψάξει διαφορετικούς τρόπους να προσεγγίσει ξανά τη φύση.
Σχεδόν δύο χρόνια μετά το ατύχημα, και ύστερα από την προτροπή μια φίλης του, ξεκίνησε να φωτογραφίζει και πάλι, κυρίως τοπία, αλλά και ό,τι άλλο έβρισκε φωτογραφικά ελκυστικό, με την άγρια ζωή να τον γοητεύει και να κερδίζει γρήγορα το ενδιαφέρον του.
Σημαντικό ρόλο για την ασχολία του με αυτό το είδος φωτογραφίας έπαιξε η γνωριμία του, ύστερα από τυχαία συνάντηση σε ένα υδροβιότοπο το καλοκαίρι του 2020, με τον φωτογράφο Φώτη Σαμαριτάκη, του οποίου το έργο σχετικά με τη βιοποικιλότητα της Κρήτης παρακολουθούσε και θαύμαζε. Η σύντομη συνάντηση τους ήταν αρκετή για να του μεταφέρει τον ενθουσιασμό του τόσο για τη φωτογράφιση, όσο και για τη μελέτη της βιοποικιλότητας, κάτι που όξυνε περαιτέρω και το δικό του ενδιαφέρον για την παρατήρηση και φωτογράφιση των πτηνών.
Πέρα από το προσωπικό του ενδιαφέρον και την ευχαρίστηση που του προσφέρει αυτή η δραστηριότητα, σκοπός του είναι να τραβήξει το ενδιαφέρον των ανθρώπων για τη φύση, ώστε να έρθουν σε επαφή μαζί της, να παρατηρούν το φυσικό περιβάλλον γύρω τους και εν τέλει να το σέβονται περισσότερο.
Website: antonischampas.com
Instagram: antonischampas
Facebook: antonis champas
