Στη φωτογραφική διάλεκτο “γρήγοροι” ονομάζονται οι φακοί με μεγάλη φωτεινότητα. Δηλ. αυτοί που έχουν ονομαστικά μέγιστα διαφράγματα της τάξης του f/1,4, f/1,8, f/2 κλπ. ανάλογα πάντα με την εστιακή απόσταση. Αντίθετα “αργοί“ θεωρούνται οι φακοί με πιο “μεγάλους αριθμούς” της τάξης του f/5,6, f/8 κλπ. Σχεδιαστικά για να είναι ένας φακός γρήγορος πρέπει να έχει μεγάλα και ποιοτικά κρύσταλλα με ανάλογα μεγάλη φωτοσυλλεκτική ικανότητα. Αυτό συνεπάγεται ανεβασμένο κατασκευαστικό κόστος τόσο για τα κρύσταλλα όσο και για τους εσωτερικούς μηχανισμούς που είναι μεγαλύτεροι, χρειάζονται πιο ισχυρά μοτέρ για την οδήγηση του autofocus κλπ. για να είναι μάλιστα διορθωμένοι τέτοιοι φακοί χρειάζονται στη δομή περισσότερα στοιχεία και γενικότερα έχουν αυξημένο βάρος, διαστάσεις και πολυπλοκότητα, ειδικά αν είναι zoom.
Ωραία όλα αυτά και στο βωμό της καλύτερης φωτεινότητας η οποία μεταφράζεται σε ευκολία σκόπευσης και εστίασης αλλά και μικρότερο βάθος πεδίου στο πιο ανοικτό διάφραγμα. Ισχύει όμως η γενικότερη πεποίθηση ότι οι γρήγοροι φακοί είναι και πιο καλοί σε ποιότητα εικόνας; Δηλ. στις παραμέτρους της ευκρίνειας και της συμπεριφοράς ως τα συνηθισμένα οπτικά σφάλματα δηλ. τα γεωμετρικά και τα χρωματικά, που συχνά αναφέρονται και ως εκτροπές; Και συνακόλουθα, οι αργοί φακοί υστερούν ποιοτικά;
Με τα ανοικτά διαφράγματα της τάξης του f/1,4 ή f/2 ξεφοντάρουμε άνετα
Εν συντομία, δεν υπάρχει κανόνας… Όλα κρίνονται κατά περίπτωση και ανάλογα με τη σχεδίαση. Πολλά μπορούμε αναφέρουμε. Στην τηλεμετρική σειρά Leica Μ με τους διάσημους φακούς, υπάρχουν πιο αργοί φακοί που ξεπερνούν σε ευκρίνεια τους πιο γρήγορους. Πολλά είναι τα παραδείγματα με 50άρηδες φακούς. Δεν είναι υποχρεωτικό λοιπόν ότι αυτοί με τα πιο συνηθισμένα διαφράγματα π.χ. f/1,8 υστερούν ενώ άλλοι (πολύ ακριβότεροι) με f/1,2 …τερματίζουν τις επιδόσεις.
Στους δημοφιλείς φακούς πορτραίτου 85mm έχουμε περιπτώσεις όπου οι ταπεινοί f/1,8 τελικά ξεπερνούν σε γράψιμο κάποιους f/1,4.
Άλλο ένα σημείο συζήτησης είναι αν αξίζει κανείς να δώσει πολύ περισσότερα χρήματα για μια διαφορά φωτεινότητας της τάξης του ενός ή και λιγότερο f/stop (σημειώνουμε ότι η απόκλιση από f/1,4 στο f/1,8 αντιπροσωπεύει μόνον 2/3 του stop). Nαι μεν θα έχει μικρότερο βάθος πεδίου τελείως ανοικτό διάφραγμα και θα “καρφώνει“ το AF κάπως καλύτερα αλλά η διαφορά είναι οριακή και ίσως δυσδιάκριτη.
Οι γρήγοροι φακοί διευκολύνουν όταν με λίγο φως θα χρησιμοποιήσουμε αργή ταχύτητα
Έχει νόημα λοιπόν η θυσία παραπάνω χρημάτων για την αγορά; Να πούμε ότι η διαδεδομένη πεποίθηση του μέσου φωτογράφου για την ανώτερη απόδοση των γρήγορων φακών οφείλεται στην κυκλοφορία αρκετών τέτοιων οπτικών στις γκάμες των εργοστασίων που στήνουν τις σειρές για Full Frame mirrorless μηχανές και τα έχουν δώσει όλα στη σχεδίαση και κατασκευή τους και σαν μηχανική κατασκευή και ως οπτική απόδοση.
Στη θρυλική σειρά Leica M φακών στους ημιευρυγώνιους 35mm έχουμε δυνατότητα επιλογής ανάμεσα στον πιο φωτεινό (και πανάκριβο) Summilux f/1,4, τον μεσαίο Summicron f/2 και τον καταργημένο (αλλά περιζήτητο στους γνώστες) παλιό Summaron f/2,8 του 1959 που καθόλου δεν υστερεί.
Γρήγοροι
• Δεν είναι υποχρεωτικά καλύτεροι
• Οπτική απόδοση κρίνεται κατά περίπτωση
• Υπερτερούν σε ξεφοντάρισμα και ελεγχόμενο βάθος πεδίου
• Διευκολύνουν τη λειτουργία AF
• Nετάρουν καλύτερα με λιγοστό φως
• Συνήθως είναι οι πιο καλοί στην γκάμα φακών κάθε κατασκευαστή
• Κοστίζουν παραπάνω
Αργοί
• Δεν είναι υποχρεωτικά χειρότεροι
• Οπτική απόδοση κρίνεται κατά περίπτωση
• Υστερούν σε ξεφοντάρισμα και έλεγχο βάθους πεδίου
• Δυσκολεύονται με λίγο φως
• Κοστίζουν λιγότερο
Αναδημοσίευση από το Αναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφος Νο 286
