Στις φωτογραφικές εξορμήσεις στη φύση, στο μικρόκοσμο και μακρόκοσμο εκτός από το ευρύτερο τοπίο, θα σταθούμε συχνά στις λεπτομέρειες. Στα ζώα, στα πτηνά και τα φυτά. Στα έμβια όντα με την ποικιλομορφία τους, τα φυσικά οικοσυστήματα, τις συμβιωτικές τους σχέσεις, τη συμπεριφορά τους και τους πληθυσμούς που άλλοτε αφθονούν και άλλοτε απειλούνται. Ο άνθρωπος ως παρατηρητής καταγράφει, μεταφέρει με το φωτογραφικό μέσο, αποθησαυρίζει τις μαρτυρίες και ανασκιρτά μπροστά σε όλο αυτό το μεγαλείο, τη ζωντανή φύση. Με σεβασμό και θαυμασμό λοιπόν, όσοι αποφασίσουν να μετάσχουν στο διαγωνισμό Click στη Φύση, στην τρίτη διοργάνωση 2022-23, και μάλιστα στην κατηγορία Zώα, Πτηνά και Φυτά, θα πρέπει να υιοθετήσουν την υπεύθυνη στάση απεικονίζοντας τον πλούτο της ελληνικής πανίδας και χλωρίδας.
Άνοιγμα, φωτ: Χρήστος Περδικομάτης. Διάκριση στον 1° φωτογραφικό διαγωνισμό Natura 2000 Click στη φύση
Προστατεύουμε και δεν ενοχλούμε
Με τα ίδια αισθήματα και σκέψεις ο συνειδητοποιημένος φωτογράφος πορεύεται στα μονοπάτια της φύσης στις περιοχές Natura 2000. Με τις βασικές προφυλάξεις και πλήρη επίγνωση ότι πρέπει να τηρήσει συγκεκριμένους κανόνες και δεοντολογία. Να είναι προσεκτικός και συνετός μη διακυβεύοντας την προσωπική του ασφάλεια, ενώ παράλληλα φροντίζει να μην διαταράσσει το περιβάλλον. Να μην ενοχλεί τα ζώα ειδικά κοντά στις φωλιές τους ή όπου υπάρχουν μικρά και να μην ποδοπατά φυτά γιατί άθελά του μπορεί να προκαλεί βλάβη σε απειλούμενα είδη. Εμείς οι άνθρωποι με μόνη την παρουσία μας προκαλούμε κάποιου βαθμού όχληση στη φύση. Ας τη διατηρούμε στο ελάχιστο… καμία τέλεια φωτογραφία δεν θα έχει ηθική αξία αν για να βγει έχουμε παραβιάσει με οχληρό και ίσως επικίνδυνο τρόπο τα ενδιαιτήματα των ζώων και πτηνών, τα έχουμε τρομάξει ή έχουμε αποστερήσει το χώρο όπου κινούνται, κυνηγούν, αναπαράγονται κλπ.
Φωτ: Δημήτρης Αραμπατζής. Διάκριση στον 2° φωτογραφικό διαγωνισμό Natura 2000 Click στη φύση
Αποφυγή βλαπτικών συμπεριφορών
Παράδειγμα: στη φωτογραφία πουλιών μερικοί συνηθίζουν τη χρήση ηχομμητικών συσκευών για να προσελκύουν άτομα ορισμένου είδους. Όμως αυτό προκαλεί στρες και ενόχληση στους πληθυσμούς των πουλιών ιδιαίτερα κατά την αναπαραγωγική περίοδο και όλοι καταλαβαίνουν τις αρνητικές επιπτώσεις. Ποτέ δεν πρέπει να ενεργούμε με τρόπους που δυνητικά μπορούν να οδηγήσουν ζώα ή πτηνά στην εγκατάλειψη της φωλιάς ή των νεοσσών κλπ.
Για την ασφάλειά μας
Για τα μεγαλύτερα θηλαστικά όπως λύκους, τσακάλια, αρκούδες ο κανόνας είναι αφ ενός να είμαστε ήσυχοι αλλά ευδιάκριτοι και να μην εισχωρούμε βαθιά σε περιοχές που σπανίως διέρχονται άνθρωποι, ειδικά αν κινούμαστε μόνοι μας ή με πολύ μικρή ομάδα. Από το να είμαστε τελείως αθόρυβοι, καλύτερα να προκαλούμε μέτριο αλλά αντιληπτό θόρυβο κατά τη διέλευσή μας, ώστε να μας αντιληφθούν τυχόν θηλαστικά στην περιοχή τα οποία κατά κανόνα δεν επιζητούν επίθεση. Την ημέρα οι συναντήσεις με λύκους, αγριογούρουνα, αλεπούδες κλπ. είναι σπάνιες γιατί τα ζώα αυτά προτιμούν τις νυκτερινές εξορμήσεις. Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι πληθυσμοί αυτών των ειδών οπότε δεν αποκλείεται κάποια οπτική επαφή, βασισμένη σε πληροφόρηση από ντόπιους κλπ.
Φωτ: Κύριλλος Σαμαράς. Διάκριση στον 1° φωτογραφικό διαγωνισμό Natura 2000 Click στη φύση
Όσον αφορά τις αρκούδες, και αυτών ο αριθμός είναι λίγο μεγαλύτερος, αν και ισχύει ότι οι πιθανότητες να συναντήσει κανείς αρκούδα είναι μικρές. Από μεγάλη απόσταση σε συγκεκριμένα ορεινά περάσματα της Ηπείρου και Δυτ. Μακεδονίας ίσως κάποιοι μπορέσουν να αιχμαλωτίσουν με το super telephoto των 400mm ή περισσότερο κάποια μακρινά πλάνα αλλά τα κοντινά καρέ εκτός από άκρως επικίνδυνα είναι και άκρως σπάνια. Και βέβαια τεράστια προσοχή στις περιπτώσεις που η αρκούδα συνοδεύεται από τα μικρά της οπότε γίνεται άκρως επιθετική και επικίνδυνη.
Οι υδροβιότοποι που εξαπλώνονται σε αρκετά σημεία στις περιοχές Νatura 2000, αποτελούν προνομιακά σημεία για μοναδικές ευκαιρίες φωτογράφησης. Φοινικόπτεροι, αργυροπελεκάνοι, αγριόπαπιες, κορμοράνοι, βουτηχτάρια, λευκοτσικνιάδες, χαλκόκοτες, χουλιαρομύτες, θαλασσαετοί κλπ. ελκύουν πολλούς φωτογράφους. Μερικοί μάλιστα στήνουν και αυτοσχέδιες κρυψώνες (hides) με παραλλαγή για να παραμονεύουν με τις ώρες για το τέλειο κλικ. Ένας ολόκληρος κόσμος ενθουσιωδών ερασιτεχνών περιστρεφεται γύρω από τη φωτογραφία πτηνών είτε στους υδροβιότοπους είτε σε μεμονωμένες λήψεις άλλων ειδών όπως αετών, γυπών, γερακιών, γλαυκιδών κλπ.
Φωτ: Χρήστος Σάλλας. Διάκριση στον 1° φωτογραφικό διαγωνισμό Natura 2000 Click στη φύση
Tips για φωτογραφία ζώων και πτηνών
• Τα άγρια ζώα μόλις αντιληφθούν ανθρώπινη προσέγγιση, τείνουν να απομακρύνονται ή να κρύβονται. Έτσι οι ευκαιρίες φωτογράφησης είναι λιγοστές και μετριούνται σε δευτερόλεπτα.
• Αν ο φωτογράφος φύσης δεν είναι έτοιμος ανά πάσα στιγμή, κινδυνεύει να χάσει μοναδικά καρέ που ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια του. Με αυτά κατά νου, πρέπει μηχανή και φακός να είναι σε θέση αναμονής εκτός τσάντας.
• Βέβαια να έχουν εκ των προτέρων γίνει όλες οι ρυθμίσεις που ταιριάζουν στις επικρατούσες συνθήκες λήψης ανάλογα με τον καιρό, το επιθυμητό βάθος πεδίου (ξεφοντάρισμα ή όλα νετ), το ύφος και την ατμοσφαιρικότητα της εικόνας, τη χρωματική ισορροπία κλπ.
Φωτ: Βασίλης Δρακόπουλος. Διάκριση στον 2° φωτογραφικό διαγωνισμό Natura 2000 Click στη φύση
Ο συναρπαστικός κόσμος των φυτών
To wildlife μπορεί να σημαίνει “άγρια ζωή” αλλά αρκετοί φωτογράφοι εκτός από την πανίδα ασχολούνται και με τη χλωρίδα. O ελληνικός κόσμος των φυτών από μεγάλα δένδρα ως ταπεινά αγριολούλουδα αντιστοιχεί σε μια πλούσια χλωρίδα με πάνω από 6000 είδη. Η διασπορά τους ευνοείται από τον εδαφικό διαμελισμό με βουνά, χαράδρες, κοιλάδες, οροπέδια και πεδιάδες που δίνουν μορφολογική ποικιλία ώστε να αναπτυχθούν διαφορετικά είδη καθώς και τη διαφοροποίηση ανάμεσα στο βόρειο, κεντρικό και νότιο τμήμα της χώρας και τα νησιά. Όσοι επιθυμούν να ασχοληθούν με την πλούσια χλωρίδα, ιδιαίτερα σε περιοχές Natura 2000, έχουν πολλές ευκαιρίες, συχνά κοντά στα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και σε πιο μακρινούς προορισμούς. Βέβαια τα πιο σπάνια είδη απαντούν σε δυσπρόσιτα μέρη όπου για να φθάσει κανείς απαιτούνται πολλά χιλιόμετρα πεζοπορίας, πληροφορίες και γνώσεις βοτανολογίας. Και όλα αυτά κουβαλώντας όλο τον φωτογραφικό εξοπλισμό.
Φωτ: Νατάσα Τριανταφύλλου. Διάκριση στον 2° φωτογραφικό διαγωνισμό Natura 2000 Click στη φύση
Tips για φωτογραφία φυτών
• Για τα αγριολούλουδα και άλλα ποώδη φυτά θα χρειαστούμε φακό macro και τρίποδο που μπορεί να κατέβει χαμηλά (δηλ. να ανοίγουν τα σκέλη σε γωνία περίπου 80ο).
• Ο άνεμος μας επηρεάζει γιατί μετακινεί φύλλα και λουλούδια, δημιουργώντας προβλήματα ευκρίνειας αν έχουμε επιλέξει αργή ή μέτρια ταχύτητα κλείστρου. Για το λόγο αυτό συνιστάται η λειτουργία Shutter Priority όπου θα διαλέξουμε μια σχετικά γρήγορη ταχύτητα που θα παγώσει την κίνηση (αυτό βέβαια ίσως μας αναγκάσει να δουλέψουμε με πιο ανοικτό διάφραγμα, ειδικά σε μια βροχερή ή μουντή μέρα).
• Αρκετοί φωτογράφοι εφαρμόζουν τεχνική wideangle macro όπου βάζουν το φυτό σε εντυπωσιακό πρώτο πλάνο αλλά μετέχει και το τοπίο ισότιμα στη σύνθεση.
Γράφοντας με το φως
Το φυσικό φως είναι το Α και Ω της φωτογραφίας φύσης. Το φλας δεν έχει θέση όχι γιατί προσδίδει τεχνητό ύφος αλλά κυρίως γιατί ενοχλεί τα ζώα και πτηνά. Η κατεύθυνση του φωτός δηλ. που βρίσκεται ο ήλιος στον ορίζοντα και πως προσπίπτουν οι ακτίνες, καθορίζουν το ύφος δίνοντας όγκο και τρισδιάστατο. Επίσης εκμεταλλευόμαστε το συννεφιασμένο ουρανό, την καταχνιά και την ομίχλη, για να χσρίσουμε ατμοσφαιρικότητα.
Φωτ: Παναγιώτης Λασκαράκης. Διάκριση στον 2° φωτογραφικό διαγωνισμό Natura 2000 Click στη φύση
H αισθητική πλευρά
Η φωτογραφία φύσης δεν πρέπει να περιορίζεται στην καταγραφή, σαν μια επιστημονική τεκμηρίωση. Θα πρέπει να έχει παραπέρα φιλοδοξίες για την αισθητική της εικόνας. Για το είδος του φωτισμού και πως επιδρά, για το αν το ύφος θα είναι ενδεχομένως πιο αφαιρετικό και μινιμαλιστικό, για την επιλογή ανάμεσα σε hi key – low key, για την ισορροπία των όγκων, τις νοητές γραμμές, το θετικό και αρνητικό χώρο στη σύνθεση, τη χρωματική αρμονία ανάμεσα στα περιεχόμενα του κάδρου και ένα σωρό άλλες παραμέτρους.
Στην περίπτωσή μας με τα ζώα και τα φυτά, ο φωτογράφος θα πρέπει να έχει αποφασίσει από πριν πως θα τα εντάξει στο φυσικό περιβάλλον ή αντίθετα, πως θα τα απομονώσει. Επιλέγοντας κατάλληλο φακό και διάφραγμα αυτό είναι τεχνικά εφικτό, αλλά θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να υπηρετεί τους σκοπούς και τις ιδέες του δημιουργού, φτιάχνοντας ενιαίο ύφος και στάση απέναντι στο αντικείμενο. 
