Για τον καθημερινό άνθρωπο χωρίς ιδιαίτερες τεχνολογικές ανησυχίες και με ελάχιστη επαφή με τη φωτογραφία το θέμα έχει κριθεί… Οι φωτογραφικές μηχανές έχουν πεθάνει. Αναφερόμαστε βέβαια στο είδος χρήστη για τον οποίο η φωτογραφία δεν είναι τίποτε περισσότερο από snapshot. Γι αυτόν που παλιότερα αγόραζε φιλμάτη και μεταγενέστερα digital compact ή μερικές φορές και μηχανή-σύστημα (με φακούς που αλλάζουν αν και ποτέ δεν έπαιρνε δεύτερο φακό πέρα από το zoom του κιτ) απλά επειδή είχε τα χρήματα.
Για τον άνθρωπο αυτό τα smartphone ήλθαν ως δώρο εξ ουρανού, αφού κάνουν τα πάντα. Εκτός από τηλέφωνα υποκαθιστούν το φορητό υπολογιστή, τη συσκευή πλοήγησης GPS, το σημειωμάριο, το ρολόι, το voice recorder, την πυξίδα, το mp3 player και βέβαια τη φωτογραφική μηχανή και βιντεοκάμερα. Και μάλιστα με συμπαθητική ως τέλεια κατά την άποψη των πολλών ποιότητα. Θαυμαστός καινούργιος κόσμος….
Για το φίλο της εικόνας τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Mε την εξέλιξη των νευρωνικών δικτύων και της Artificial Intelligence αλλά και την ενσωμάτωση πιο προσεγμένων οπτικών μερών και μεγάλης ανάλυσης αισθητήρων, τα smartphone μπορεί να προκαλούν τεχνολογικό δέος. Όμως ισχύει ότι υπερέχουν ή έστω ότι ανταγωνίζονται “εν ίσοις όροις” την αντίπερα όχθη; Τις σύγχρονες ψηφιακές φωτ. μηχανές; Τις τωρινές DSLR και ακόμη περισσότερο τις full frame mirrorless τελευταίας γενιάς; Ας το δούμε αναλυτικά:
Αισθητήρες
Κάποια στιγμή ακούμε για τρελές αναλύσεις από smartphone, όπως για παράδειγμα ο αισθητήρας Ιsocell HP2 200Megapixel στο νέο Samsung Galaxy S23. Όμως η ανάλυση είναι μόνο μια παράμετρος για τις επιδόσεις ενώ ακόμη πιο σημαντικό ρόλο παίζει το μέγεθος του εικονοστοιχείου (pixel). Όσο μεγαλύτερο το pixel τόσο βελτιωμένη είναι η συμπεριφορά του σε ευαισθησία και μπορεί να παράγει εικόνες χωρίς θόρυβο και με λιγοστό φως. Στο προκείμενο το chip αυτό έχει διαστάσεις 1/1,3in. (7,3χ9,8mm) ανάλυση 200Megapixel, aρχικό μέγεθος pixel 0,6μm και 1,2μm σε διάταξη pixel binning (που αθροίζει τέσσερα pixel σε ένα για να δώσει ανάλυση 50MP). Για να έχουμε ένα στοιχείο σύγκρισης, ενδεικτικά μια Nikon Z 7 με ανάλυση 45Megapixel έχει διαστάσεις αισθητήρας 24x36mm και pixel size 4,35μm. Εδώ η τετραπλάσια επιφάνεια pixel δίνει στην full frame mirrorless εντυπωσιακό προβάδισμα στις πραγματικές επιδόσεις ειδικά όταν δυσκολεύουν οι φωτισμοί, όταν έχουμε φωτεινά και σκιερά στο ίδιο καρέ κλπ.
Oπτικά
Τα smartphone με τους μικρούς αισθητήρες έχουν αντίστοιχα μικρών διαστάσεων φακούς με μικρές εστιακές αποστάσεις. Αυτό γίνεται επειδή οι μικροί αισθητήρες αρκούνται σε μικρό κύκλο κάλυψης και συνακόλουθα ελάχιστα mm στις εστιακές αποστάσεις. Τέτοιοι φακοί είναι απλούστεροι στη σχεδίαση και έχουν άπειρο βάθος πεδίου. Μια άλλη συνέπεια των μικρών διαστάσεων στα smartphone είναι η απουσία μηχανισμών ίριδας διαφράγματος στους φακούς. Κατά συνέπεια όλα τα εφέ με περιορισμένο βάθος πεδίου στα smartphone, υλοποιούνται ψηφιακά. Επίσης οι φακοί στα smartphone παίζουν σε περιορισμένες εστιακές αποστάσεις ενώ λόγω του λεπτού πάχους είναι πολύ δύσκολο να ενσωματωθούν zoom. Έχουν γίνει διάφορες προσπάθειες με periscope zoom, δηλ. με υβριδικές σχεδιάσεις οι οποίες συνδυάζουν διαθλαστικά και πρισματικά στοιχεία αλλά και αυτές έχουν πεπερασμένο εύρος.
Επεξεργαστές
Εδώ υπερτερούν κατά κράτος τα κορυφαία smartphone. Οι μεγάλες εταιρίες (λέγε μας Apple, Samsung, Xiaomi, Google Pixel, Oppo, OnePlus κλπ.) έχουν επενδύσει ιλιγγιώδη ποσά σε εξέλιξη νευρωνικών chip και επεξεργαστών που με τη βοήθεια ειδικών αλγόριθμων artificial intelligence βελτιστοποιούν απίστευτα την αρχική εικόνα και την κάνουν όπως θα έπρεπε να είναι – ίσως όχι πολύ κοντά στην πραγματική λήψη αλλά θεαματικά πιο αποδεκτή. Ουσιαστικά τα ηλεκτρονικά κάθε πολύ καλού smartphone κάνουν (εν αγνοία του απλού χρήστη) σχεδόν σε πραγματικό χρόνο την ίδια ακριβώς επεξεργασία που θα έκανε ένας ειδικός στο Photoshop – ο οποίος θα άνοιγε το Raw αρχείο, θα έκανε χρωματικές και φωτιστικές διορθώσεις, θα επενέβαινε στη δυναμική περιοχή με HDR. θα πρόσθετε ευκρίνεια κλπ.
ΣΣ. Αν και δεν το έχουν κατανοήσει ακόμη τα μεγάλα εργοστάσια του Imaging, θα όφειλαν να ενσωματώσουν τεχνητή νοημοσύνη στην επεξεργασία in camera, ώστε να μπορούν να είναι οι ψηφιακές φωτ. μηχανές ανταγωνιστικές με τα smartphone στα μάτια των απλών χρηστών. Ναι μεν οι ψαγμένοι και οι επαγγελματίες γνωρίζουν πώς να αξιοποιήσουν το καλύτερο Raw που προσφέρει μια κανονική φωτ. μηχανή, αλλά μένει να συνειδητοποιήσει και ο απλός κόσμος την πραγματική ποιότητα. Αυτός που εντυπωσιάζεται βλέποντας μια ultra επεξεργασμένη εικόνα στην οθόνη του smartphone.
Προβλήματα εργονομίας και ουσίας
Mια παραλληλόγραμμη λεπτή συσκευή όπως το smartphone, έχει κάποια εγγενή προβλήματα εργονομίας αφού η αρχική σχεδίαση είχε προσανατολισμό στην τηλεφωνία και εκ των υστέρων προστέθηκαν φωτογραφικές δυνατότητες. Το κράτημα κινητού στο χέρι δεν έχει καμία σχέση ως προς την σταθερότητα και την ακρίβεια στην σκόπευση με τις “πραγματικές φωτ. μηχανές”. Με τα ανατομικά grip, τη θέση για αντίχειρα, τα φυσικά χειριστήρια, το προσοφθάλμιο σκόπευτρο κλπ.
Το συνειδητοποιούν οι χρήστες smartphone μόνο όταν πιάσουν στα χέρια τους κανονική φωτ. μηχανή. Αυτή που τους διευκολύνει να φωτογραφίζουν σε εξωτερικούς χώρους όταν οι οθόνες των smartphone ξεθωριάζουν από το πολύ φως του ήλιου και δε βρίσκουν ούτε τα μενού ούτε το κάδρο. Ή όταν οι φωτό βγαίνουν κουνημένες παρά τις προσπάθειες από το ηλεκτρονικό stabilizer. Ή όταν καταλαβαίνουν ότι οι χειρισμοί με φυσικά πλήκτρα και επιλογείς γίνονται πολύ πιο γρήγορα. Και τέλος όταν μάθουν από πρώτο χέρι τι σημαίνει μια μηχανή – σύστημα με φακούς που αλλάζουν, με δυνατότητα να επεκτείνεις τις δυνατότητες μέσα από εξτρά εξαρτήματα όπως φλας, battery grip, τηλεχειριστήρια, intervalometer κλπ. Και το κυριότερο τι σημαίνει η ανεξαρτησία να επιλέξει κανείς καλούς, καλύτερους και καταπληκτικούς φακούς από την ίδια εταιρία ή τρίτους κατασκευαστές. Και πόσο δημιουργικό είναι να σχηματίσεις το δικό σου φωτογραφικό υποσύστημα (όχι κατ’ ανάγκην πανάκριβο) επεκτάσιμο και παραμετροποιήσιμο, κομμένο και ραμμένο στις προσωπικές σου ανάγκες αντί να μένεις δεσμευμένος σε ένα ακριβό αλλά με συγκεκριμένες δυνατότητες smartphone.
TA YΠΕΡ των smartphone
+ Πάντα μαζί μας: αξιοποίηση κάθε φωτογραφικής ευκαιρίας
+ Μικρό βάρος, συσκευή all in one
+ Εξελιγμένες φωτογραφικές δυνατότητες με προσομοίωση λειτουργιών φωτ. μηχανής και ρυθμίσεις για ευαισθησία, βάθος πεδίου, white balance κλπ. είτε εγγενώς είτε μέσα από πληρωμένα app
+ Νεώτεροι αισθητήρες με πολλά megapixel, pixel binning κλπ.
+ Tα πιο προχωρημένα έχουν διπλή ή τριπλή κάμερα
+ Ζοοm με προσομοίωση (ή ακόμη και πραγματικό zoom) σε μερικά μοντέλα
+ Αrtificial intelligence δυνατότητες μέσω νευρωνικών chip για αποθορυβοποίηση, βελτιστοποίηση εικόνας κλπ.
TA ΚΑΤΑ των smartphone
– Μικροί αισθητήρες με πολύ μικρά pixel=θόρυβος
– Το άπειρο βάθος πεδίου δεν είναι πάντα πλεονέκτημα
– Έλεγχος βάθους πεδίου μόνον ως τεχνητό εφέ
– Κακή εργονομία κρατήματος στο χέρι
– Πρόσθετα οπτικά μόνον ως aftermarket converter
– Aδύναμα φλας (LED)
– Μικρή διάρκεια υποστήριξης από τους κατασκευαστές –σχεδόν αναλώσιμα
– Πολύ υψηλές τιμές για τα κορυφαία μοντέλα
Αναδημοσίευση από το Αναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφος Νο 286
