Τα κινητά τηλέφωνα είχαν κάµερες εδώ και χρόνια. Κάνεις όµως δεν τις έπαιρνε στα σοβαρά λόγω της πολύ χαµηλής τους ποιότητας. Υπήρχαν µόνο για να εξυπηρετούν απλές καταγραφικές ανάγκες για όσους χρειάζονταν απρογραµµάτιστα τη µηχανή τους. Πριν περίπου 5-6 χρόνια, µε την κυκλοφορία του πρώτου iPhone, τα πράγµατα άλλαξαν. Η Apple αποφάσισε να ασχοληθεί σοβαρά µε το φωτογραφικό υποσύστηµα του smartphone συµπαρασύροντας σχεδόν όλους τους κατασκευαστές και προκαλώντας µια ακόµα ψηφιακή επανάσταση. Όχι γιατί ανακάλυψαν κάτι καινούργιο, αφού οι φωτογραφικές µηχανές των κινητών τηλεφώνων υστερούσαν και πιθανόν θα υστερούν απέναντι στις µεγαλύτερες µηχανές, DSLR, mirrorless κλπ. λόγω σχεδιαστικών περιορισµών για αρκετά χρόνια ακόµα. Η επανάσταση ήρθε από την αποδοχή του κοινού. Η λήψη της φωτογραφίας απλοποιήθηκε τόσο πολύ που αρκετοί ξεχνούσαν ηθεληµένα την φωτογραφική τους στο σπίτι, σκεπτόµενοι ότι πλέον δεν την χρειάζονταν αφού είχαν το smartphone. Φυσικά µέρος της “επιτυχίας” αυτής πιστώνονται τα social media, µε κυρίαρχο το Facebook, αφού ο κυριότερος λόγος της λήψης τόσων φωτογραφιών µε τα smartphones είναι ο διαµοιρασµός τους στα κοινωνικά δίκτυα αλλά και τα διάφορα editing apps (µε το Ιnstagram να παίρνει τη µερίδα του λέοντος) που αναίρεσαν κάποιους από τους περιορισµούς των καµερών των κινητών τηλεφώνων και έδωσαν την τόσο επιθυµητή επίφαση της τέχνης στις φωτογραφίες µας.
Η διαµάχη
Όπως και κάθε, µικρή ή µεγάλη, επανάσταση που έχει συντελεστεί στην φωτογραφία, έτσι και το mobile photography έχει τους πολέµιους του. Και δικαίως ίσως. Σύµφωνα µε το Buzzfeed κάθε λεπτό ανεβαίνουν στο Facebook 208.300 φωτογραφίες και αντιστοίχως 27.800 φωτογραφίες στο Instagram. Πολύ πιθανόν στην πλειοψηφία τους να είναι από αδιάφορες έως κακές. Η ευκολία λήψης έριξε την ποιότητα της φωτογραφίας. Το ίδιο όµως δεν συνέβη και µε την µετάβαση από την αναλογική φωτογραφία και το φιλµ στην ψηφιακή; Θέλουµε να πιστεύουµε ότι όσοι φωτογράφιζαν µε φιλµ ήταν καλοί φωτογράφοι και να ασπαστούµε ότι “κάθε πέρσι και καλύτερα”; Δεν είναι κι αυτό µια πλάνη;
Φυσικά προκύπτει πάντα η συζήτηση για τον καλλιτέχνη και την επιλογή του µέσου για την οποία δεν φτάνουν οι σελίδες ολόκληρου του τεύχους. Μέσα σε αυτόν τον ωκεανό φωτογραφιών είναι δύσκολο να ξεχωρίσουµε τις λίγες καλές που θα προκύψουν αλλά δεν ωφελεί να κλείνουµε τα µάτια µας και να αφήνουµε τις εξελίξεις να µας προσπερνούν. Για παράδειγµα, το έγκυρο αγγλικό µουσείο Fox Talbot φέτος συµπεριέλαβε σε έκθεση του φωτογραφίες τραβηγµένες µε smartphone από την φωτογράφο Nettie Edwards που θα δείτε στις επόµενες σελίδες µας. To 2011 θεσπίστηκαν τα βραβεία Mobile Photo Awards και οι φωτογραφίες των νικητών εκτέθηκαν σε αξιοσέβαστους χώρους τέχνης, όπως η Arthaus Gallery, το San Francisco Fine Art Fair αλλά και το Orange County Center for Contemporary Art.
Τα τελευταία χρόνια το mobile photography βρήκε το δρόµο του και στα mainstream media µε το περιοδικό Time, τους New York Times και το ηλεκτρονικό Huffington Post να δηµοσιεύουν φωτογραφίες από κινητό ακόµα και στο εξώφυλλο τους. Φυσικά όµως δεν έλειψαν και οι υπερβολές όπως η εφηµερίδα Sun Times του Σικάγο, η οποία απέλυσε όλους τους φωτορεπόρτερ της κι έκανε σεµινάρια mobile photography στους συντάκτες για να καλύψει τις φωτογραφικές της ανάγκες!
Η λήψη
Δεδοµένου λοιπόν την επέλαση των smartphones στη φωτογραφία αποφασίσαµε να ανοίξουµε τις σελίδες σε αυτό το υπο-είδος της φωτογραφίας και να κάνουµε αυτό που κάνουµε πάντα. Να προσπαθήσουµε να βελτιωθούµε µαθαίνοντας περισσότερα πράγµατα γύρω από το software, το hardware και την τεχνική της λήψης µε smartphone. Ας δούµε λοιπόν πως µπορούµε να βελτιώσουµε µε απλούς τρόπους τις εικόνες µας. Όπως κάθε συσκευή, έτσι και η κάµερα του κινητού µας έρχεται µε κάποιους περιορισµούς. Ειδικά αν έχουµε συνηθίσει να φωτογραφίζουµε µε DSLR. Αυτό δεν πρέπει να µας αποθαρρύνει. Κάθε µέσο έχει τη χάρη του και µπορεί να προσφέρει κάτι διαφορετικό σε συνάρτηση µε την φωτογραφική µας µατιά. Απλά πρέπει να µάθουµε ποια είναι τα όρια της µηχανής µας και να τα χρησιµοποιήσουµε προς όφελος µας. Πλέον αρκετά smartphones σας δίνουν τη δυνατότητα να ρυθµίσετε εσείς το ISO, το White Balance κτλ. Εκµεταλλευτείτε τις δυνατότητες τους όπως θα κάνατε και µε την DSLR σας.
Πάντα στην µεγαλύτερη ανάλυση
Αρκετά κινητά πλέον προσφέρουν επιλογές ως προς το µέγεθος των φωτογραφιών. Οι επιλογές συνήθως είναι τρεις: µικρή, µεσαία και µεγάλη ενώ σε άλλες περιπτώσεις αναφέρονται τα Megapixel ή η ακριβή ανάλυση (τόσα χ τόσα pixel). Η επιλογή αυτή προσφέρεται για εξοικονόµηση αποθηκευτικού χώρου. Αν όµως αντιµετωπίζουµε σοβαρά τις φωτογραφίες που τραβάµε µε το κινητό, και συνειδητοποιούµε τον περιορισµό του µικρού αισθητήρα, προφανώς φωτογραφίζουµε στην µεγαλύτερη δυνατή (εγγενή) ανάλυση. Απλώς θυµόµαστε να κάνουµε συχνά back up τις εικόνες µας και να τις µεταφέρουµε από τη συσκευή µας σε άλλο αποθηκευτικό µέσο (πχ. σκληρό δίσκο) για να ελευθερώσουµε χώρο.
Πολλές – πολλές φωτογραφίες
Το καλό µε την ψηφιακή τεχνολογία είναι ότι δεν έχουµε περιορισµό στο πόσες εικόνες θα τραβήξουµε. Οπότε γιατί να µην τραβήξουµε πολλές από το ίδιο θέµα και να επιλέξουµε
την καλύτερη σε δεύτερο χρόνο;
Με τον τρόπο αυτό αυξάνουµε τις πιθανότητες µας να έχουµε στο τέλος µερικές πολύ καλές φωτογραφίες. Φυσικά όπως λέµε πάντα, στην διαδικασία της λήψης προσθέτουµε τον πειραµατισµό. Αλλάζουµε γωνία, απόσταση, προοπτική, ή επανερχόµαστε στο θέµα µας ξανά σε διαφορετική ώρα µε άλλο φωτισµό, µέχρι να βρούµε την πιο πετυχηµένη προσέγγιση.
Όχι στο zoom, πλησιάστε το θέµα σας
Όλοι ξέρουµε ότι το zoom του κινητού µας είναι ψηφιακό, άρα ξέρουµε και ότι δεν πρέπει να το χρησιµοποιούµε γιατί ρίχνει κατά πολύ την ποιότητα. Αυτό που πρέπει να κάνουµε γενικότερα είναι να πλησιάζουµε το θέµα µας. Ειδικά επειδή οι δυνατότητες του κινητού µας είναι περιορισµένες, αν θέλουµε να τονίσουµε κάποια λεπτοµέρεια του θέµατος µας θα πρέπει να πλησιάσουµε. Προσέχουµε όµως, αν το κινητό µας δεν έχει macro λειτουργία, να µην πλησιάσουµε αρκετά γιατί η µηχανή δεν θα µπορεί να εστιάσει. Επίσης θα πρέπει να δοκιµάσουµε την κάµερα του κινητού µας γιατί σε κάποια µοντέλα έχουν παρατηρηθεί προβλήµατα παραµόρφωσης όταν πλησιάζουµε πολύ.
Φωτίζοντας το θέµα
Όπως και σε κάθε φωτογράφηση µας, το κλειδί και εδώ είναι το σωστό, για την περίσταση φως. Στην περίπτωση του mobile photography, µιας και ο αισθητήρας της ενσωµατωµένης στο smartphone κάµερας είναι αρκετά µικρός οπότε αποδίδει καλύτερα µε αρκετό περιβαλλοντικό φως. Η σωστή έκθεση του θέµατος είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση αφού ακόµα και τα καλύτερα προγράµµατα editing δεν µπορούν να σώσουν µια κακοφωτισµένη φωτογραφία. Υπάρχουν πολλά µικρά κόλπα που µπορούµε να κάνουµε για να βελτιώσουµε την ποιότητα εικόνας. Χρησιµοποιούµε ένα κοµµάτι λευκό χαρτόνι ως ανακλαστήρα για να φωτίσουµε καλύτερα το θέµα. Επίσης µπορούµε να αξιοποιήσουµε ένα δυνατό φακό φωτισµού, το ενσωµατωµένο φλας, ή κάποιο πορτατίφ ως φωτιστική πηγή κτλ. Δεν αφήνουµε τον ήλιο µε τις σκληρές ακτίνες να χτυπάει κατευθείαν το µοντέλο µας. Αν υπάρχει δυνατότητα τοποθετούµε το θέµα στην πιο φωτεινή σκιά. Επίσης µπορεί να γίνει χρήση του φλας του κινητού και ως fill in (συµπληρωµατικού) φλας για γέµισµα σκιών.
Σταθερότητα, παρακαλώ!
Πλέον υπάρχουν ακόµα και τρίποδα για τα κινητά τηλέφωνα. Αν όµως δεν θέλουµε να µπούµε στο έξοδο για ένα µικρό τρίποδο είναι δυνατόν να καταφύγουµε σε µερικά αποτελεσµατικά και έξυπνα τρικ. Κρατάµε τη συσκευή µε τα δύο χέρια, την τοποθετούµε πάνω σε µια επιφάνεια, κοντράρουµε µε το σώµα µας ένα τοίχο για πρόσθετη στήριξη κλπ. Το µικρό βάρος των smartphones δεν µας βοηθάει στο να τα κρατήσουµε σταθερά, ειδικά σε χαµηλές φωτιστικές συνθήκες όταν το κλείστρο ανοίγει για περισσότερη ώρα. Πρέπει πάντα να το κρατάµε ακίνητο σε όλη την διάρκεια του κλικ ακόµα και σε λήψεις της τάξης των µερικών δευτερολέπτων. Επίσης λαβαίνουµε υπόψη πόσο χρόνο θέλει η cpu του smartphone να επεξεργαστεί κάθε λήψη πριν προχωρήσουµε στην επόµενη γιατί αλλιώς θα βγει κουνηµένη.
Κανόνας των τρίτων
Επειδή αλλάζουµε µέσο, δεν σηµαίνει ότι αλλάζουν οι βασικές φωτογραφικές αρχές. Ο κανόνας των τρίτων µπορεί να αναδείξει τις φωτογραφίες και δεν πρέπει να τον ξεχνάµε επειδή χρησιµοποιούµε ένα µη συµβατικό µέσο. Χωρίζουµε νοερά το κάδρο µε δυο κάθετους και δυο οριζόντιους άξονες σε εννέα µικρότερα παραλληλόγραµµα. Ευθυγραµµίζουµε τους άξονες µε τις ευθείες ενδιαφέροντος π.χ. µε τον ορίζοντα. Εκµεταλλευόµαστε τις γραµµές διαφυγής και τις καµπύλες για να κατευθύνουµε το µάτι του θεατή.
Ζήτω τα apps!
Τα editing apps, εκτός από µόδα, είναι και ένα σηµαντικό εργαλείο που µας βοηθάει να κρύψουµε τις περιορισµένες δυνατότητες του smartphone. Ανάλογα τη συσκευή και το λογισµικό που χρησιµοποιεί θα βρούµε και ενδιαφέροντα shooting apps, που µας δίνουν περισσότερο δηµιουργικό έλεγχο της λήψης όπως για παράδειγµα το Camera+.
