Στην παρακολούθηση των ακραίων, παράτολμων και επικίνδυνων σπορ η φωτογραφία παίζει σπουδαίο καταγραφικό ρόλο, σαν αποτυπωμένο ίχνος της αδρεναλίνης που εκλύουν όλες αυτές οι δραστηριότητες. Συνήθως ο φωτογράφος βρίσκεται στο άλλο άκρο της δράσης, στη θέση του παρατηρητή. Τι συμβαίνει όμως όταν ο φωτογράφος και αθλητής είναι ένα και το αυτό πρόσωπο;
Το bungee jumping, είναι μαζί μας λίγα χρόνια, από το 1979, όταν τέσσερις «τρελοί» βρετανοί φοιτητές μέλη του Dangerous Sports Club του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, έπεσαν με σκοινιά από την γέφυρα Golden Gate του San Fransisco. Και βεβαίως, τους …συνέλαβε η αστυνομία. Από τότε το bungee jumping έχει γνωρίσει μέρες δόξας. Συζητάμε για αυτούς που πέτυχαν το μεγαλύτερο ή το πολυπληθέστερο μαζικό άλμα, άλλους που γράφτηκαν στο βιβλίο Guinness, για ειδικά club κλπ. Πρόκειται για ένα από τα πιο θεαματικά αθλήματα, που εντυπωσιάζει και ίσως …κοψοχολιάζει τους θεατές, χωρίς όμως να πτοούνται οι bungee άλτες. Το ζην επικινδύνως σε όλο του το μεγαλείο… Στο μοναχικό αυτό άθλημα δεν υπάρχει ανταγωνισμός και χρονόμετρο. Αυτός που κάνει το άλμα ανταγωνίζεται μονάχα τον εαυτό του, βρίσκεται αντιμέτωπος με τον ενστικτώδη φόβο της πτώσης, και προσπαθεί να καταπολεμήσει τις ανασφάλειές του. Αποπειράται το σχεδόν αδύνατο, αφήνεται στο κενό και τις δυνάμεις της βαρύτητας.
Η ιδέα
Ο Λουκάς Χαψής μανιώδης σπορτίβ τύπος επιδίδεται σε πολλές extreme δραστηριότητες πάντα συντροφιά με τον φωτογραφικό του εξοπλισμό. Έχοντας φωτογραφίσει αρκετές φορές bungee, σκέφθηκε όχι μόνον να περάσει στην άλλη πλευρά, αποπειρώμενος και ο ίδιος τα άλματα στο κενό αλλά και να καταγράψει τη στιγμή με διαφορετική ματιά. Πραγματικά είναι τελείως διαφορετικό να κάνεις το φωτορεπόρτερ, τοποθετημένος αντικριστά από τη σκηνή της δράσης με τον μεγάλο τηλεφακό και άλλο πράγμα να βάζεις τον εαυτό σου μέσα στο πλάνο.
Αληθινά ελάχιστες φωτογραφίες διεθνώς έχουν δημοσιευθεί με τον bungee jumper να έχει τραβήξει το πλάνο κατά τη χρονική διάρκεια του άλματος και το σπουδαιότερο να περιλαμβάνεται ο ίδιος στη σκηνή. Μια τέτοια λήψη έχει διαφορετική αίσθηση και αμεσότητα, με τον φωτογράφο σε δύο ενεργούς, παράλληλους ρόλους: του αθλητή και του φωτογράφου. Δύσκολο το εγχείρημα προφανώς, για άτομα με γερά νεύρα και ψυχραιμία. Σε μια παρόμοια κατάσταση ο φωτογράφος καλείται να ελέγξει απόλυτα το άλμα του και συνάμα την φωτογράφηση. Εξυπακούεται ότι πρέπει να έχει προετοιμαστεί άριστα και να έχει μελετήσει με ακρίβεια τον τρόπο που θα φωτογραφήσει, να υπολογίσει το κάδρο κλπ.
Τα μυστικά
Σε αντίθεση με τους τηλεφακούς που θα χρησιμοποιούνταν σε λήψεις «από απέναντι» εδώ το ζητούμενο ήταν να μπει στο παιxνίδι ένας εύχρηστος φακός, χωρίς ανάγκες νεταρίσματος που θα περιλάμβανε όσο περισσότερα στοιχεία γινόταν στο κάδρο. Και ποια άλλη επιλογή θάταν πιο αυτονόητη από ένα super ευρυγώνιο και ακόμη καλύτερα από ένα fisheye. Για όσους δεν γνωρίζουν, διευκρινίζουμε εδώ ότι fisheye δεν είναι μονάχα οι περίεργοι φακοί που σχηματίζουν ένα σφαιρικό είδωλο, δηλ.ένα κύκλο εγγεγραμμένο μέσα στο παραλληλόγραμμο του φωτογραφικού καρέ. Υπάρχουν και οι fisheye πλήρους κάλυψης, συνήθως με εστιακή απόσταση 16mm που ναι μεν έχουν αρκετή σφαιρική παραμόρφωση ειδικά στα άκρα, αλλά «γεμίζουν» ολόκληρο το 24x36mm του τυπικού φορμά 135. Βασικό πλεονέκτημα των fisheye είναι το τεράστιο βάθος πεδίου δηλ. επιλεγοντας ένα μεσαίο διάφραγμα f/8 ή f/11 τα πάντα βγαίνουν εστιασμένα από τα 20-25cm ως το άπειρο. Οπότε ξεχνάμε το autofocus, το νετάρισμα και όλες τις συναφείς ανησυχίες.
Επίσης στη θέση της μηχανής επιλέχθηκε μια πανάλαφρη αναλογική Canon EOS300 για πολλούς λόγους. Σε μια τόσο οριακή λήψη, είναι δυνατόν να μπουν πολλοί αστάθμητοι παράγοντες και κίνδυνοι. Έτσι ο χειριστής της μηχανής μπορεί να χρειαστεί να την εγκαταλείψει κυριολεκτικά στον αέρα, για να αποφύγει κάποιον κίνδυνο (π.χ. να μπερδευτεί η μηχανή στο λάστιχο). Γι αυτό δεν έχει νόημα να ρισκάρει κανείς μια ακριβή ψηφιακή ρεφλέξ με ένα σπάνιο fisheye.
Εδώ τη λύση έδωσε η «ρωσική βοήθεια». Για το ρόλο του φακού, o …μειοδοτικός διαγωνισμός έδειξε προς τη μεριά του Zenitar MC 16mm με οπτική γωνία 180°. Είναι ένας fisheye full frame, που κατασκευάζεται από το εργοστάσιο S.A. Zverev Krasnogorski Zavod. Σύμφωνα με πληροφορίες στο internet κυκλοφορεί σε μοντούρες M42 αλλά και Nikon και Pentaχ K. Ο Λουκάς είχε προμηθευτεί μερικά τεμάχια με βιδωτή μοντούρα στις αρχές της δεκαετίας του ’90 από τη …λαϊκή αγορά, τότε που έβρισκες τα πάντα από ρωσοπόντιους σε εξευτελιστικές τιμές, προκειμένου να τους χρησιμοποιεί σχεδόν σαν ..αναλώσιμους.
Ο Λουκάς Χαψής μας είπε
• Κόντρα στις συνηθισμένες λήψεις bungee, θέλησα να δημιουργήσω μια λήψη που να αποδίδει το συναίσθημα αυτού που κάνει το άλμα και παράλληλα να περικλείει όλο το σκηνικό του άλματος από τον Ισθμό της Κορίνθου.
• Επέλεξα προτεραιότητα διαφράγματος στο f/8 και περίμενα να έλθει ο ήλιος στη σωστή γωνία ώστε να φωτίζει μέσα την διώρυγα.
• Ρύθμισα τη μηχανή σε συνεχή λήψη και κλείδωσα το ντεκλανσέρ ένα δευτερόλεπτο πριν πηδήξω στο κενό, θυσιάζοντας έτσι λίγα καρέ από την αρχή του φιλμ.
• Έπρεπε να πηδήξω όσο πιο πολύ μπορούσα μακριά από την εξέδρα με το σώμα μου σε οριζόντια θέση ώστε να έχω το σωστό κάδρο και τον σωστό φωτισμό.
• Χρειάστηκαν πέντε άλματα μέχρις ότου επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα.
κείμενα Παναγιώτης Καλδής, φωτογραφίες Λουκάς Χαψής
Αναδημοσίευση από τον ΦΩΤΟγράφο 179, Νοέμβριος, 2008
