Tί είναι το φαινόμενο της θάμβωσης (flare) στους φωτογραφικούς φακούς; Ανάμεσα στα διάφορα οπτικά σφάλματα των φακών η θάμβωση γίνεται αντιληπτή είτε ως γενικότερη μείωση κοντράστ είτε ως ψευτοείδωλο με εμφάνιση πολυγωνικών ανεστίαστων μορφωμάτων που εκπέμπουν φωτεινές ακτίνες. Τα πολυγωνικά “νόθα” σχήματα προκαλούνται λόγω ύπαρξης φωτεινής πηγής ακριβώς έξω από τον κύκλο κάλυψης του φωτογραφικού φακού.
Τα αίτια
Η θάμβωση δημιουργείται από φως που δεν διαθλάται κανονικά από τα οπτικά στοιχεία-μέρη του φακού σλλά αντανακλάται εσωτερικά σε ακανόνιστη πορεία μέχρι να προσπέσει στη φωτοευαίσθητη επιφάνεια. 
Η πολλαπλή επίστρωση των οπτικών στοιχείων αναλαμβάνει την αποστολή της μείωσης τέτοιων φαινομένων “νόθου” φωτός αλλά κανείς φακός δεν είναι τελείως απρόσβλητος. Η θάμβωση με μορφή φωτεινών δίσκων στο σχήμα οπής διαφράγματος προέρχεται από σκέδαση φωτός στο εσωτερικό του ανοίγματος που διαμορφώνει η ίριδα. Για να προκύψει σε ορατό και έντονο βαθμό το πρόβλημα της θάμβωσης, πρέπει η πηγή φωτός να είναι πολύ ισχυρή, συνήθως ο ήλιος ή ισχυροί προβολείς και να περιλαμβάνεται στο κάδρο είτε να είναι λίγο απέξω από το οπτικό πεδίο.
Πώς να αποφύγουμε
• Οι καλές εταιρίες φροντίζουν να συνοδεύουν τους φακούς τους με τα αντίστοιχα παρασολέιγ (lens hood) στη στάνταρ συσκευασία. Σε άλλες περιπτώσεις, τα παρασολέιγ χρεώνονται εξτρά. Όπως και να έχει, αποτελούν τη βασική προστασία από πλάγιες ισχυρές φωτιστικές πηγές ώστε να μην προκληθεί θάμβωση.
• Ανάλογα με την εστιακή απόσταση και το οπτικό πεδίο που συνακόλουθα καλύπτει κάθε φακός, το παρασολέιγ παίρνει ανάλογο σχήμα. Πιο μικρό και μερικές φορές με σχήμα πετάλων λουλουδιού για ευρυγώνιους φακούς και πολύ πιο μεγάλο και εντυπωσιακό στους τηλεφακούς που “υποδέχονται” φωτεινή δέσμη με στενότερη οπτική γωνία.
• Εκτός από το φακό, ο ίδιος ο φωτογράφος μπορεί να παρέμβει στο πρόβλημα της θάμβωσης. Αλλάζοντας λίγο τη θέση θα διαπιστώσει η θάμβωση αυξομειώνεται ανάλογα με την κατεύθυνση και εξαφανίζεται αν η επίμαχη φωτεινή πηγή π.χ. ο ήλιος βρεθεί αρκετά μακριά από το οπτικό πεδίο του φακού.
• Για να καταλάβουμε πόσο καλή είναι η πολλαπλή μας επίστρωση παρατηρούμε την ανάκλαση μιας φωτεινής πηγής στην επιφάνεια του εμπρός κρυστάλλου του φακού. Όσο περισσότερα διαφορετικά χρώματα δούμε στα είδωλα τόσο καλύτερη η επίστρωση!
• Φακοί με σταθερή εστιακή απόσταση λόγω απλούστερης οπτικής σχεδίασης είναι λιγότερο ευπρόσβλητοι σε θάμβωση.
• Στους ευρυγώνιους οι κατασκευαστές φροντίζουν ιδιαίτερα την πολλαπλή επίστρωση γιατί κινδυνεύουν περισσότερο από θάμβωση λόγω ευρέος οπτικού πεδίου.
• Κατά κανόνα οι σύγχρονοι φακοί έχουν καλύτερο έλεγχο της θάμβωσης χάρη στις προχωρημένες σχεδιάσεις και υποποιήσεις πολλαπλών επιστρώσεων.
Tips
• Tα παρασολέιγ σε σχήμα πετάλου λουλουδιού, είναι πιο αποτελεσματικά γιατί λαβαίνουν υπόψη το (παραλληλόγραμμο) σχήμα του αισθητήρα ή με άλλα λόγια το οπτικό πεδίο μετρημένο κατά τη διαγώνιο.• To ρόλο παρασολέιγ μπορεί να αναλάβει και η παλάμη του φωτογράφου, προφυλάσσοντας το εμπρός κρύσταλλο από την κατεύθυνση που έρχεται το φως.
Η δημιουργική πλευρά
Όσο και αν γράφουμε ότι πρέπει να αποφεύγουμε όπως ο διάβολος το λιβάνι τη θάμβωση γιατί μας καταστρέφει την βέλτιστη ευκρίνεια ή εισάγει μικρά ενοχλητικά φωτεινά φαντασματάκια (ghosts) έρχεται η στιγμή που αυτό αναιρείται. Μερικές φορές για αισθητικούς λόγους επιζητούμε τη θάμβωση. Απίστευτο αλλά ισχύει… Π.χ. όταν ο φωτογράφος θέλει να κάνει ένα halo effect σε ένα περιβαλλοντικό πορτραίτο και βάζει κόντρα το φως ακριβώς από πίσω, έχοντας επίγνωση ότι θα μαλακώσει το αποτέλεσμα.
