H επιστροφή στην απλότητα δεν θα μπορούσε να έχει άλλη μορφή από την pinhole κάμερα. Πρόκειται για στοιχειώδη φωτογραφική κατασκευή, που παραπέμπει στην camera obscura. Η τελευταία εφαρμόστηκε κυρίως κατά τους αναγεννησιακούς χρόνους, αν και η επινόηση περιγράφεται πολύ νωρίτερα, από τον καιρό της αρχαίας Ελλάδας. Εξ άλλου στην βασική ιδέα της camera obscura στηρίζονται και όλες οι σύγχρονες φωτ. μηχανές δηλ. στη διέλευση της φωτεινής δέσμης από μια οπή και τον σχηματισμό ανεστραμμένου ειδώλου στην αντίπερα επιφάνεια.
Σε όλες τις σχολές, μαθήματα και σεμινάρια, περιγράφονται ιδιοκατασκευές pinhole: πρόκειται για άκρως διδακτικό project για όσους κάνουν τα πρώτα τους βήματα. Ταυτόχρονα τα έργα με pinhole έχουν μια αθωότητα και ένα πριμιτιβισμό που μεταδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Συνήθως η pinhole φωτογραφία είναι συνυφασμένη με τα αναλογικά μέσα. Επειδή πρόκειται για ιδιοκατασκευές μεσαίου ως μεγάλου μεγέθους, ευνοείται στη θέση του φωτοευαίσθητου αναλώσιμου, η χρήση α/μ χαρτιού που έχει μικρότερο κόστος και βρίσκεται πολύ πιο εύκολα από το φιλμ σε πλάκες (φύλλα). Το α/μ χαρτί έχει πολύ χαμηλότερη ευαισθησία από το φιλμ και οι χρόνοι έκθεσης που διαρκούν ίσως και ώρες ανάλογα με τη διάμετρο της οπής (η οποία καθορίζει το ισοδύναμο διάφραγμα) και τα ΙSO της εμουλσιόν.
Από την άλλη μεριά, πολλοί θα ήθελαν να πειραματιστούν με pinhole χωρίς να μπουν στον κόπο της ιδιοκατασκευής και των αναλογικών υλικών που θέλουν εμφανίσεις, κοντάκτ κλπ.
Το καλό είναι ότι μπορεί να υπάρξει και digital pinhole με μοναδική διαφορά τη χρήση ψηφιακών μέσων για την καταγραφή του ειδώλου. Έτσι και αλλιώς το αισθητικό αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο…
Η κατασκευή
Πως θα γίνει λοιπόν; Η ιδέα είναι τόσο απλή όσο και το αυγό του Κολόμβου. Χρησιμοποιούμε ένα DIY (ιδιοκατασκευή) τροποποιημένο καπάκι σώματος φακού (body cap). Όσοι λοιπόν έχουν υπομονή και κάποιες γνώσεις (συν ένα ψιλό τρυπάνι) μπορούν να φτιάξουν το δικό τους εξάρτημα απλά θυσιάζοντας ένα απλό body cap (δε χρειάζεται να είναι γνήσιο). Αλλιώς στην αγορά κυκλοφορούν pinole body caps (με την οπή έτοιμη) ή μπορείτε να αναζητήσετε πιο πολύπλοκα προϊόντα όπως το Thingyfy και το Skink Pinhole Pancake Retro.
Υλικά
– Μηχανή DSLR/Mirrorless>
– Καπάκι μηχανής (καλύτερα φτηνό aftermarket για την περίπτωση που η πρώτη απόπειρα δεν είναι τόσο πετυχημένη)
– Μικρής διαμέτρου τρυπάνι
– Βελόνα ραπτικής
– Μικρό κομμάτι από φύλλο αλουμινίου (κατά προτίμηση λίγο πιο χονδρό (από αλουμινόχαρτο)
– Κολλητική ηλεκτρολογική ταινία
– BluTack
1 Πέρνουμε ένα κλασικό καπάκι από το σώμα της μηχανής μας
2 Μαρκάρουμε το κέντρο του καπακιού και κάνουμε μια τρύπα με μικρό τρυπάνι
3 Κόβουμε ένα τετράγωνο κομμάτι από φύλλο αλουμινίου τόσο ώστε να καλύπτει το εσωτερικό του καπακιού
4 Κολλάμε με ταινία το αλουμίνιο σταθερά στη θέση του
5 Για να δημιουργήσουμε περίγραμμα της οπής πιέζουμε σταθερά με το χέρι μας
6 Με μια λεπτή βελόνα ραπτικής διαπερνούμε το κέντρο του περιγράμματος. Όσο πιο λεπτή είναι η βελόνα, τόσο πιο μικρότερης διαμέτρου γίνεται η οπή. Μετά εξομαλύνουμε την οπή με πολύ λεπτό γυαλόχαρτο
Digital vs. analog
H φωτογράφηση με pinhole πάνω απ’ όλα είναι διασκέδαση και έχει μοναδικότητα και ύφος, αυτά τα γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν την καλλιτεχνική φωτογραφία. Αν ακολουθήσει κανείς το “συμβατικό” δρόμο, με αναλογικά υλικά, η τεχνική πλευρά είναι αρκετά περίπλοκη και δεν συνιστάται σε όσους ποτέ δεν ασχολήθηκαν με φιλμ, χαρτιά, χημικά, σκοτεινό θάλαμο κλπ. Με την ψηφιακή προσέγγιση παντρεύουμε την pinhole με το digital και το κυριότερο ανοίγουμε το δρόμο της δημιουργικότητας σε μια παραγνωρισμένη αλλά πολύ ενδιαφέρουσα μορφή φωτογραφίας.
Έτοιμα pinhole body caps θα βρείτε στο eBay.com ή στο bhphotovideo.com κλπ. Το δείγμα της φωτογραφίας ήλθε μετρημένο για διάφραγμα ισοδύναμο f/180. 
Προχωρημένα συστήματα pinhole body cap
Το Thingyfy ξεκίνησε σαν καμπάνια Kickstarter. Αυτό αντί για συγκεκριμένη διάμετρο οπής Pinhole ενσωματώνει ένα μηχανισμό μεταβλητής διαμέτρου στο περίβλημα ενός φαινομενικά κανονικού φακού. Κυκλοφορεί σε εκδόσεις για Canon EF, Nikon F, Sony Alpha και E-mount, Fujifilm X, Micro 4/3 και Pentax K. Επίσης υπάρχει και το Skink Pinhole Pancake Retro kit που είναι μια διαφορετική εκδοχή με αφαιρούμενους δίσκους τύπου zone plate & photon screen πάνω σε μια βάση body cap.
Αναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφο τεύχος Νο 272
