Σε προηγούμενο άρθρο του «ΦΩΤΟγράφου» έδειξα απλές προσεγγίσεις για τη φωτογραφία πορτραίτου στο studio. Πεποίθησή μου παραμένει το ότι δεν χρειάζεται κανείς εξωτικό και πανάκριβο εξοπλισμό προκειμένου να επιτύχει υψηλής ποιότητας και αισθητικής αποτελέσματα. Αντίθετα, απλά μέσα είναι συχνά πολύ πιο αποτελεσματικά γιατί σε αυτές τις φωτογραφήσεις ο βασικός παράγοντας επιτυχίας είναι το χαλαρό κλίμα που θα δημιουργηθεί μεταξύ μοντέλου και φωτογράφου.
Του Στέφανου Σάμιου
Και σε αυτήν τη φωτογράφηση, χρησιμοποίησα την ίδια βασική φωτιστική διάταξη, που είδαμε και στο άρθρο του προηγούμενου τεύχους. Δηλαδή, ένα μετρίου μεγέθους soft box σε 45° γωνία ως προς το μοντέλο, τόσο ως προς τον άξονα μηχανής μοντέλου όσο και ως προς το ύψος σε σχέση με το πρόσωπό του. (Βλέπε σχεδιάγραμμα). Πρόκειται για σχετικά “δραματικό” φωτισμό, που είναι μεν “ατμοσφαιρικός” και με πλαστικότητα, αλλά παράλληλα οξύνει τις υφές και κατά συνέπεια, προϋποθέτει ότι η επιδερμίδα του μοντέλου δεν έχει βασικά ελαττώματα. Η μόνη διαφορά από την προηγούμενη φωτογράφηση είναι ότι αυτήν τη φορά το φόντο ήταν κατά βάση μαύρο αντί για γκρι. Επέλεξα αυτή τη “low key” προσέγγιση τόσο λόγω της διάθεσης της στιγμής όσο και για να αναδειχθούν καλύτερα τα ξανθά μαλλιά της Μαρίας και η λευκή επιδερμίδα. Μάλιστα, προκειμένου να αποφύγω το να φωτίζεται απ’ευθείας και το φόντο μαζί με το μοντέλο, τοποθέτησα και πάλι μεταξύ φωτιστικής πηγής και φόντου ένα μεγάλο παραπέτασμα ώστε να το σκιάζει. Εδώ να σημειωθεί ότι το μοντέλο μας και πάλι δεν ήταν επαγγελματίας αλλά προσφέρθηκε να φωτογραφηθεί ειδικά για το συγκεκριμένο άρθρο. 
Τοποθέτησα τη Μαρία καθιστή πίσω από ένα τραπέζι με μαύρη επιφάνεια, που της επέτρεπε να στηρίζεται και βοηθούσε κινησιολογικά. Η απόσταση του μοντέλου από το φόντο ήταν περί τα 1,5-2 μέτρα προκειμένου να ελέγχεται καλύτερα το συνολικό φωτιστικό αποτέλεσμα. Από πλευράς εξοπλισμού η συνταγή είναι η ίδια. Nikon D700 με τον παλιό, πιστό 80-200 f/2,8.
Στη συνέχεια, προχώρησα σε πιο πειραματικές προσεγγίσεις. Τοποθέτησα σε ένα βάθρο ένα τετράγωνο κουτί από διαφανές plexiglass και άρχισα να φωτογραφίζω «μέσα από το κουτί», παρεμβάλλοντάς το δηλαδή μεταξύ φακού και μοντέλου. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα αφ’ένος το «μαλάκωμα»
της οξύτητας του φακού και αφ’ετέρου διάφορες αντανακλάσεις τις φωτεινής πηγής στις επιφάνειες του κουτιού με απρόβλεπτα αποτελέσματα. Περιστρέφοντας μάλιστα το κουτί ως προς τον φακό, χρησιμοποίησα ακόμα και τις ακμές του προς όφελός μου. Δημιουργούνται συχνά διαθλάσεις και γενικότερα αίσθηση πολλών επιπέδων και χώρου, εκεί που δεν υπάρχει. Σαν να βρίσκεται το μοντέλο μας πίσω από τζαμαρία ή παράθυρο και ο φωτογράφος να φωτογραφίζει αθέατος, κάτι που δίνει μία αίσθηση “snapshot”, δηλαδή αυθορμητισμού και τυχαίου στο αποτέλεσμα. Το να παρεμβάλλει κανείς διάφορα διαφανή, ημιδιαφανή ή και τελείως αδιαφανή υλικά μεταξύ φακού και μοντέλου είναι συχνά μια πολύ ενδιαφέρουσα και δημιουργική προσέγγιση, που πέρα από βάθος και επίπεδα, δίνει επίσης ακριβώς αυτήν την αίσθηση του «τυχαίου» και «αυθόρμητου», ακόμα και σε μία απόλυτα σκηνοθετημένη φωτογράφηση. Μεγάλοι φωτογράφοι πορτραίτου και μόδας, όπως οι Peter Lindbergh και Paolo Roversi μεταξύ άλλων, χρησιμοποιούν πολύ συχνά ανάλογες τεχνικές. Το σημείο κλειδί και αυτό που πρέπει να προσέξει ο φωτογράφος είναι το τι διάφραγμα θα χρησιμοποιήσει. Κατά κανόνα χρειάζονται ανοικτά διαφράγματα, προκειμένου αυτά τα στοιχεία να αποτελούν νύξεις και να μην δεσπόζουν στη φωτογραφική εικόνα αποδυναμώνοντας το κυρίως θέμα.
Συνεχίζοντας, χρησιμοποίησα σαν “ενδιάμεσο”, ένα συμπαγή κύβο από plexiglass διαστάσεων 12x12cm και μετά δύο ίδιους κύβους, τον έναν πάνω στον άλλο και μάλιστα όχι με παράλληλες έδρες. Εδώ, πέρα από τα παραπάνω έχουμε σαν αποτέλεσμα και σημαντικά φαινόμενα διάθλασης, με τελείως απρόβλεπτα και συχνά γοητευτικά αποτελέσματα, που φθάνουν σε επίπεδα «αποδόμησης» της εικόνας.
Σαν τελευταία λύση σε αυτό το άρθρο χρησιμοποίησα έναν παλιό σπασμένο καθρέπτη, φωτογραφίζοντας πια την αντανάκλαση του μοντέλου μέσα
σε αυτό.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Το τελικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι με πολύ απλά τεχνικά μέσα, διάθεση και εφευρετικότητα, μπορεί κανείς να έχει στα χέρια του πολλές υφολογικές λύσεις, ακόμα και στο studio, ένα χώρο παρεξηγημένο, όπου συχνά οι φωτογραφήσεις καταλήγουν ψυχρές και ανέμπνευστες.
Αναδημοσίευση από το τεύχος 252 του ΦΩΤΟγράφου
