Καλοκαίρι… Τα αεροπορικά ταξίδια πληθαίνουν. Όλο και κάποια ξένη χώρα θα επισκεφθούμε. Σε κοντινούς και μακρινούς προορισμούς, όλο και περισσότεροι άνθρωποι ενθουσιάζονται με το φακό και παθιάζονται με την εικόνα, η οποία ξεκινάει βέβαια μέσα από το αεροπλάνο. Συνήθως, τα photobook των ταξιδιών ξεκινάνε με εικόνες μέσα από το αεροπλάνο. Όποιος φανεί τυχερός και καθίσει δίπλα από το προνομιακό παράθυρο, ανταμείβεται με πανοραμικούς ουρανούς και ονειρεμένα τοπία σε πρωτόγνωρη κλίμακα.
Αρκετοί κινούνται παρορμητικά, απλά ανασύροντας τη φωτογραφική μηχανή από την τσάντα και φωτογραφίζοντας ό,τι τους κάνει εντύπωση. Όμως εκτός από τον παράγοντα τύχη, απαιτούνται και ορισμένες ειδικές γνώσεις.
Προετοιμασία. Δεν είναι όλα τα παράθυρα ίδια. Αν βρίσκονται δίπλα στο φτερό τότε ένα μέρος ή ολόκληρο το οπτικό πεδίο παρεμποδίζεται και όλη η φωτογραφική μας διάθεση μπορεί να πάει χαμένη. Τα καλύτερα σημεία με ανεμπόδιστη εξωτερική θέα είναι πολύ μπροστά ή στην ουρά του αεροπλάνου. Για να κλείσει κανείς παρόμοιες θέσεις πρέπει να εμφανιστεί στο αεροδρόμιο αρκετά νωρίτερα από την ώρα πτήσης και να συναντήσει προσωπικό με κατανόηση.
Και εδώ, η πτητική εμπειρία μετράει καθώς και οι ειδικές γνώσεις για τους τύπους των αεροπλάνων ώστε να ξέρει κανείς ποιες σειρές καθισμένων προσφέρουν ικανοποιητική θέα, ανάλογα με τον τύπο του αεροσκάφους.
Επιλογή φακού: αν προτιμήσετε ευρυγώνιο φακό, σκεπτόμενοι το βάθος πεδίου, θα διαπιστώσετε σύντομα ότι είναι πιθανόν να βάζει στο κάδρο ανεπιθύμητα στοιχεία όπως π.χ. το πλαίσιο του παράθυρου. Μερικές φορές το παράθυρο αναπόφευκτα μπαίνει και φαίνεται στο καρέ οπότε το μόνο που μπορεί να κάνει κάποιος είναι να κροπάρει εκ των υστέρων. Άλλο ένα στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη με τον ευρυγώνιο, είναι ότι συχνά συμπεριλαμβάνει στο κάδρο το φτερό του αεροπλάνου. Ανάλογα με την περίπτωση, το να είναι εμφανές ένα μέρος του αεροπλάνου, μπορεί νάναι δημιουργικό ή ενοχλητικό.
Αντίθετα με τον τηλεφακό αποφεύγονται τέτοια προβλήματα καδραρίσματος. Επίσης, χάρη στη μεγάλη απόσταση από το αντικείμενο δεν είναι απαραίτητο να ψαχτούμε με την εστίαση: απλά ρυθμίζουμε για το άπειρο και είμαστε ΟΚ. Σε γενικές γραμμές ένας μέτριος τηλεφακός zoom 35-135mm ή 70-200mm είναι ότι πρέπει για τη συγκεκριμένη δουλειά εφόσον εξασφαλίζει την επιθυμητή μεγέθυνση.
Θεματολογία: από το παράθυρο του αεροπλάνου, αντικρύζει κανείς την επιφάνεια της γης σε διαφορετικές διαστάσεις, υπό σμίκρυνση. Τα καλλιεργημένα χωράφια απλώνονται σαν patchwork, τα δάση σαν πράσινα χαλιά, οι λίμνες σαν γαλάζιες κηλίδες. Όταν απογειωνόμαστε και προσγειωνόμαστε, τα πράγματα αλλάζουν, οι συσχετισμοί των μεγεθών γίνονται πολύ πιο γνωστοί, απλά όλα έρχονται και φεύγουν με πρωτοφανή ταχύτητα κι έχουμε ελάχιστα δευτερόλεπτα για να καταγράψουμε τα πιο εντυπωσιακά πλάνα. Ορισμένοι συνηθίζουν να φωτογραφίζουν και τη νύκτα, κάτι πολύ δύσκολο αν βρισκόμαστε στην καμπίνα του αεροπλάνου, αφού η σχετική κίνηση του αεροπλάνου ως προς τη γη κάνει τα φώτα να διαγράφουν φωτεινές κηλίδες και ίσως να φλουτάρουν.
Δέκα βασικές συμβουλές
• Kάνοντας checkin αποφύγετε τις μεσαίες θέσεις. Σχεδόν σίγουρα, θα πέσετε σε …φτερό.
• Όταν το παράθυρο είναι σε κακή κατάσταση, με υγρασία ή πολλές γρατσουνιές στην επιφάνεια (plexiglass) σίγουρα θα έχετε μείωση ευκρίνειας και κοντράστ. Ανταλλάξτε την θέση σας, αν είναι δυνατόν.
• Οι μηχανές με περισσότερο έλεγχο (π.χ. DSLR ή εξελιγμένα μοντέλα compact) θα σας βοηθήσουν αποτελεσματικά. Με παρόμοιο εξοπλισμό θα μπορείτε να ελέγξετε εστίαση, διάφραγμα λήψης και ταχύτητα κλείστρου.
• Αν έχετε απλή αυτόματη compact κλειδώστε την εστίαση στο άπειρο. Έτσι παρακάμπτετε ενδεχόμενα σφάλματα του autofocus, ειδικά όταν υπάρχει μεικτό σύστημα AF (active/passive)
• Το σύστημα οπτικής σταθεροποίησης (optical stabilizer) αποτελεί πολύτιμο σύμμαχό μας, διότι οι κραδασμοί από τις μηχανές του jet επιδρούν αρνητικά στην ευκρίνεια.
• Δεν πρέπει ποτέ να κολλάμε το φακό πάνω στο τζάμι του παράθυρου διότι έτσι τον συνδέουμε άμεσα με τους κραδασμούς του αεροσκάφους. Αντίθετα αφήνουμε περιθώριο μερικούς πόντους.
• Από την άλλη μεριά, δεν αφήνουμε πολύ κενό ανάμεσα σε φακό και τζάμι γιατί έτσι θα γράψουν οι γρατσουνιές και μικροατέλειες της επιφάνειας του παράθυρου.
• Με ανοικτά διαφράγματα (π.χ. f/2,8) γράφουν λιγότερο οι γρατσουνιές του τζαμιού. Το τρικ είναι ανάλογο σαν αυτό με το συρματόπλεγμα και το φακό.
• Ταχύτητα κλείστρου 1/125sec. ή πιο γρήγορη είναι επαρκής για λήψη από αεροπλάνο.
• Αν και τα σύγχρονα φωτόμετρα δεν ξεγελιούνται εύκολα, όταν φωτογραφίζετε άσπρα σύννεφα καλό είναι να υπερεκθέτετε (+1ΕV) για πιο έντονο μπλε και καλογραμμένους λευκούς όγκους.
κείμενα Παναγιώτης Καλδής
Αναδημοσίευση από τον ΦΩΤΟγράφο 177, Σεπτέμβριος, 2008
