Οι φωτογράφοι στην πλειοψηφία τους συνδέουν τη σταθεροποίηση με τρίποδο. Όμως υπάρχουν περιπτώσεις που μπορούμε να πετύχουμε παρόμοιο αποτέλεσμα με μονόποδο, κουβαλώντας λιγότερο βάρος και κάνοντας τη ζωή μας απλούστερη.
Όταν πρέπει να δουλέψουμε γρήγορα. Παρακολουθώντας αγώνες θα διαπιστώσουμε ότι οι επαγγελματίες, αν χρειαστεί, καταφεύγουν κυρίως σε μονόποδο και σπάνια σε τρίποδο αφού το τελευταίο χρειάζεται χρόνο για να στηθεί. Σε τέτοιες διοργανώσεις η ταχύτητα είναι το παν και το τρίποδο σημαίνει καθυστέρηση, εκτός του ότι σε τέτοιες συνθήκες δύσκολο βρίσκει χώρο. Αντίθετα το μονόποδο στήνεται και μαζεύεται αμέσως.
Όταν …απαγορεύεται το τρίποδο. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου το τρίποδο γράφεται στη λίστα των απαγορευμένων, κυρίως στα σπορ. Το ίδιο συμβαίνει και σε αρκετούς αρχαιολογικούς χώρους. Στην πρώτη περίπτωση, το μονόποδο εξαιρείται από τους περιορισμούς αλλά σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία (αν και δεν το γράφουν ρητά) συνήθως τρίποδα και μονόποδα μπαίνουν στο ίδιο τσουβάλι…
Όταν είναι εμπόδιο το βάρος. Επιπλέον του υπόλοιπου φωτογραφικού εξοπλισμού, ακόμη και ένα μεσαίο τρίποδο των δυο κιλών μπορεί να είναι το …κερασάκι στην τούρτα που θα κουράσει το φωτογράφο στη μεταφορά και θα τον φέρει στα όρια της αντοχής του. Η εξοικονόμηση βάρους από το μονόποδο μπορεί να αποδειχθεί …ανεκτίμητη. Επίσης το μονόποδο πλεονεκτεί και ως προς τον όγκο.
Όταν δεν χρειαζόμαστε πολύ αργούς χρόνους έκθεσης. Σίγουρα το τρίποδο είναι ασυναγώνιστο στη νυκτερινή φωτογραφία και γενικά όπου απαιτούνται πολύ παρατεταμένοι χρονισμοί κλείστρου της τάξης των μερικών δευτερολέπτων ή περισσότερο. Αρκετά συχνά όμως το μόνο που ζητάμε είναι η υποβοήθηση κατά 2-4stop που θα κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην κουνημένη και την καθαρή φωτογραφία. Βέβαια υπάρχει ένα όριο με το μονόποδο που θα το βρούμε με πειραματισμό και προσπαθώντας να είμαστε όσο πιο σταθεροί μπορούμε, ως άθροισμα: φωτογράφος, μηχανή και μονόποδο.
Τρίποδο
YΠΕΡ
• Aπόλυτη σταθερότητα ακόμη και σε μη ομαλό έδαφος
• Δεν υπάρχει όριο στις ταχύτητες κλείστρου που μπορούν να χρησιμοποιηθούν
• Μεγάλη ποικιλία σε μεγέθη, υλικά κατασκευής, βάρη κλπ.
• Δέχεται κεφαλές που αλλάζουν (τουλάχιστον τα καλύτερα μοντέλα)
• Μερικά τρίποδα έχουν αναστρεφόμενες ή μετακινούμενες οριζόντια κεντρικές κολώνες
• Απαραίτητο στο time lapse
ΚΑΤΑ
• Βάρος
• Πολυπλοκότητα
• Δυσκολία μεταφοράς
• Καθυστέρηση στο στήσιμο
Μονόποδο
ΥΠΕΡ
• Γρήγορη ενεργοποίηση
• Κατάλληλο για σπορ και αγώνες
• Επιτρέπεται σε σημεία που απαγορεύεται το τρίποδο
• Πολύ μικρότερο βάρος και όγκος
• Ευκολία μεταφοράς
• Υπάρχουν και μονόποδα με μικρό πτυσσόμενο τρίποδο βάσης για καλύτερη σταθερότητα
ΚΑΤΑ
• Περιορισμένη σταθεροποίηση 3-4stop
• Aπαιτείται εξοικείωση για την καλύτερη αξιοποίηση
Tι να προσέξουμε
Σχεδίαση Όπως και τα τρίποδα τα μονόποδα χαρακτηρίζονται από το μέγιστο και ελάχιστο ύψος, το βάρος και τον αριθμό των τμημάτων. Όσο περισσότερα είναι τα τμήματα (sections) τόσο μειώνεται η ακαμψία του μονόποδου αν και υπάρχουν κάποια θετικά στοιχεία όπως ότι με περισσότερα τμήματα μειώνεται το μήκος κατά τη μεταφορά.
Υλικό Τα συνηθισμένα υλικά είναι το αλουμίνιο και τα ανθρακονήματα (carbon fiber) που συντελούν σε χαμηλότερο βάρος αλλά και ακριβότερη τιμή. Κυκλοφορούν και κάποια εξωτικά μονόποδα από βασάλτη. ΤΙΡ Αποφύγετε τα φτηνιάρικα πλαστικά μονόποδα!
Ασφάλειες Για την ακαμψία του μονόποδου σημαντικό ρόλο παίζουν οι μηχανισμοί (ασφάλειες) που “κλειδώνουν” τα τμήματα μεταξύ τους. Είναι είτε με ελατήρια (flip lock) είτε με περιστροφικά δακτυλίδια σύσφιξης (twist lock). Tα πρώτα πλεονεκτούν σε ταχύτητα ανοίγματος του μονόποδου.
Μονόποδο με mini τριποδάκι. Η μόδα με το πτυσσόμενο τριποδάκι βάσης ξεκίνησε από τα βαρειά μονόποδα για επαγγελματικές βιντεοκάμερες αλλά έχει φθάσει και σε μεσαία μοντέλα.
Παπουτσάκι Συνήθως το μονόποδο πατάει σε ένα λαστιχένιο παπουτσάκι αλλά δεν είναι λίγα τα μοντέλα με διπλό παπουτσάκι, λάστιχο και καρφί για να ταιριάζει σε κάθε τύπο εδάφους.
Κεφαλή Στο πάνω μέρος το μονόποδο έχει συνήθως μια διπλή βίδα 1/4in. ή 3/8in. για προσαρμογή απευθείας σε σπείρωμα φωτ. μηχανής ή για να δεχθεί εξτρά κεφαλή. Οι περισσότεροι προτιμούν για μονόποδα μια μικρή ball head που δίνει ευελιξία στην γωνία λήψης και έχει άμεσους χειρισμούς.
ΤIPS
- To μονόποδο δεν είναι για όλους ούτε για κάθε λήψη. Βέβαια το ίδιο ισχύει και για το τρίποδο.
- Αν είστε προνοητικοί αγοράστε τρίποδο που γίνεται και μονόποδο.
- Φανταστείτε το μονόποδο σαν υποσύνολο του τριπόδου. Κάνει μερικά από τα πράγματα που κάνει το τρίποδο, και κάποιες φορές όχι εξίσου καλά.
Αλλά χωρίς αυτό υπό ορισμένες συνθήκες δεν θα μπορούσαμε να δουλέψουμε.
Κnow how
Monopod belt pouch
Το μονόποδο έχει και άλλους τρόπους χρήσης εκτός από την έδραση στο έδαφος. Με την τοποθέτηση του κάτω μέρους σε υποδοχή που πιάνει στη ζώνη (belt pouch) μπορούμε να έχουμε πολύ σταθερή λήψη ενώ κινούμαστε ελεύθερα
Monopod foam handle.
Έχετε πιάσει ποτέ μεταλλικό αντικείμενο στην παγωνιά; Όπως όλα τα μέταλλα έτσι και το αλουμίνιο του μονόποδου είναι καλός αγωγός της θερμότητας και της …ψυχρότητας. Γι αυτό τα περισσότερα καλά μονόποδα έχουν ένα αφρώδες ή καουτσουκένιο περίβλημα στην πάνω πλευρά, εκεί που το πιάνουμε με το χέρι μας, για να μην παγώνουμε…
Αλήθειες για το μονόποδο
• Και το τρίποδο και το μονόποδο είναι εξαρτήματα στήριξης για φωτογραφικές μηχανές και βιντεοκάμερες. Όμως το ένα δεν αντικαθιστά το άλλο, απλά έχουν διαφορετικούς ρόλους.
• Το μονόποδο στηρίζει το βάρος της μηχανής και απλοποιεί τη ζωή του φωτογράφου χωρίς όμως να προσφέρει την απόλυτη σταθεροποίηση του τριπόδου.
• Συνήθως το χρησιμοποιούμε στο ύψος του ματιού, γι αυτό είναι σημαντικό να ταιριάζει στο ύψος του χρήστη (σκίτσο 1)
• Με ένα καλό μονόποδο και σωστή θέση του σώματος (σχηματίζοντας νοητό τρίποδο σε συνδυασμό με τα δύο πόδια μας), συνήθως πετυχαίνουμε σταθερότητα ως 3-4stop καλύτερη από την αντίστοιχη με τη μηχανή “στο χέρι”. (σκίτσο 2)
• Την ασφαλή ταχύτητα με μονόποδο θα την βρούμε μάλλον με πειραματισμό καθώς διαφοροποιείται, ανάλογα με το συνδυασμό μηχανής/φακού/συστήματος στήριξης και θέσης του ανθρώπινου σώματος. Για παράδειγμα, μερικοί χρήστες βρίσκουν πιο αποτελεσματικές άλλες θέσεις έδρασης του μονόποδου (σκίτσο3)
• Για παράδειγμα με 50άρη φακό όπου εμπειρικά λέμε ότι η minimum “ασφαλής” ταχύτητα είναι 1/60sec (η πλησιέστερη στην εστιακή απόσταση) με μονόποδο θα μπορούσαμε να κατέβουμε χωρίς κίνδυνο camera shake στο 1/8sec. (τρία stop πιο αργή ταχύτητα κλείστρου).
Επιλογές
Σας προτείνουμε αντιπροσωπευτικά μοντέλα μονόποδων.
Όπως και στα τρίποδα, οι δυνατότητες επιλογών στα μονόποδα είναι διευρυμένες. Από προσιτά μοντέλα για τον καθένα χωρίς υπερβολικές απαιτήσεις, ως ειδικά μονόποδα για video με υδραυλικές κεφαλές, με ειδικές εδράσεις, με ανθρακονήματα κλπ. Κάπου εκεί έξω, υπάρχει το κατάλληλο μονόποδο για σας.
Benro
A48FD Aluminum Monopod with 3-Leg Base & S4Pro Fluid Video
Επαγγελματικού επιπέδου μονόποδο κατάλληλο και για professional video, συνοδευόμενο ως πακέτο με την υδραυλική κεφαλή S4Pro. H σπαστή βάση με το πτυσσόμενο τριποδάκι ενισχύει τη σταθερότητα σε κάθε επιφάνεια. Κατασκευάζεται από ελαφρά κράματα αλουμινίου και μαγνησίου και έχει μέγιστο ύψος 1,74m.
Τιμή: €109
3 Legged Thing
Punks Trent Magnesium alloy monopod
Ένα διαφορετικό μονόποδο κατασκευασμένο από ελαφρό κράμα μαγνησίου με τέσσερα τμήματα και σύστημα σύσφιξης με ένα 1/4 περιστροφής. Το ύψος σε πλήρη προέκταση φθάνει τα 2m (μπορεί να αξιοποιηθεί και ως boom) καλύπτοντας και τις πιο απαιτητικές εφαρμογές.
Τιμή: €79,99
Benro
Adventure 4 aluminum MAD49A
Στιβαρό αλουμινένιο μονόποδο για κάθε χρήση από μια εταιρία με μεγάλη γκάμα στο είδος. Χάρη στο λογικό βάρος μόλις 800γρ. δεν κουράζει στη μεταφορά ενώ το σύστημα ασφάλισης των (4) τμημάτων τύπου flip coat εξασφαλίζει άμεσο στήσιμο. Εκτείνεται ως ύψος 1,9m.
Τιμή: €73
Gitzo GM4552L
Όσοι είναι εκλεκτικοί και επιλέγουν brand ανάλογο σε γόητρο με τη RollsRoyce, δεν θα διστάσουν στο δέλεαρ της Gitzo, καταβάλλοντας βέβαια το αντίστοιχο τίμημα. Το GM455L κατασκευάζεται φυσικά από ανθρακονήματα πρώτης ποιότητας, αποτελείται από 5 τμήματα που ασφαλίζουν με twist lock μηχανισμούς και φθάνει στο ύψος 1,9m. Τιμή: €340
Manfrotto
MVMXPROA4 Aluminum
To μεσαίο αυτό αλουμινένιο μονόποδο ύψους 1,92m στην γκάμα της Μanfrotto καλύπτει τόσο τις φωτογραφικές όσο και video αποστολές, και μπορεί να συνδυαστεί με οποιαδήποτε κεφαλή από την γκάμα της εταιρίας. Συγκριτικό του πλεονέκτημα το υδραυλικό σύστημα βάσης Fluidtech που διευκολύνει την ομαλότητα των κινήσεων pan and tilt.
Τιμή: €213
Benro Carbon MAD38C
Για τους πιο “ψαγμένους”φωτογράφους που θέλουν το χαμηλότερο βάρος, η Benro προτείνει αρκετά μονόποδα από ανθρακονήματα όπως το MAD38C. Ζυγίζει μόλις μισό κιλό αλλά μπορεί να σηκώσει φορτίο ως 16 κιλά (!) και εκτείνεται σε ύψος 1,58m. 
Manfrotto
Compact Extreme 2-in-1 Monopod & Pole MPCOMPACT-BK
Έξυπνο ελαφρό (300γρ.) μονόποδο και pole που ταιριάζει σε compact, smartphone, actioncam και ελαφρές μηχανές μέγιστου βάρους ως ενός κιλού. Εκτείνεται σε ύψος ως 1,31m και ταιριάζει στους δραστήριους φωτογράφους που χρειάζονται κάτι πολύ φορητό.
Τιμή: €42
Rollei C5i convertible
Μερικά τρίποδα πολλαπλασιάζουν τη χρησιμότητά τους και ως μονόποδα, αποσπώντας ένα σκέλος, όπως το συγκεκριμένο μοντέλο της Rollei. Κατασκευάζεται από ανθρακονήματα και το σκέλος που γίνεται μονόποδο έχει μέγιστο ύψος 1,31m και αποτελείται από τέσσερα τμήματα που ασφαλίζουν με twist lock.
Τιμή: €269
Μanfrotto
Element Red/Black MPCOMPACT-RD/BK
Στυλάτο αλουμινένιο ελαφρό (500γρ.) μαύρο ή κόκκινο μονόποδο πέντε τμημάτων με προσεγμένη εμφάνιση και σύστημα ασφάλισης με περιστροφικά δακτυλίδια, τα οποία έχουν λαστιχένιο περίβλημα για πιο άνετο χειρισμό. Φθάνει σε ύψος το 1,5m και δέχεται φορτίο ως 15κιλά.
Τιμή: €38
Αναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφο τεύχος Νο 266
