Στις μέρες μας, τα όρια μεταξύ στατικής και κινούμενης εικόνας συγχέονται. Οι περισσότεροι φωτογράφοι πλέον ασχολούνται και με το βίντεο ή με υβριδικά είδη όπως το “time lapse” και το “cinemagraph”. Επίσης όλοι γνωρίζουμε τις πολύ μικρής διάρκειας κινούμενες εικόνες, τα GIFs. Το κατ’ εξοχήν μέσον διακίνησης και κατανάλωσης εικόνας πια είναι το διαδίκτυο, οπότε όλο το σύστημα παραγωγής εικόνων προσαρμόζεται ανάλογα. Στα έντυπα κυρίαρχη βέβαια παραμένει η στατική εικόνα αλλά στο διαδίκτυο η κινούμενη αποκτά όλο και μεγαλύτερο μερίδιο.
Tου Στέφανου Σάμιου
Τον τόνο βέβαια τον δίνουν πρώτοι απ’ όλους οι ίδιοι οι κατασκευαστές φωτογραφικών μηχανών, που προφανώς είχαν έγκαιρα διαγνώσει τις αλλαγές που συνέβαιναν στο χώρο.
Όλες οι μηχανές πλέον προσφέρουν δυνατότητες υψηλής ποιότητας βιντεοσκόπησης. Mάλιστα κάποια μοντέλα «φωτογραφικών μηχανών» προτείνονται περισσότερο για βιντεοσκόπηση παρά για φωτογράφηση.
Η βιντεοσκόπηση γίνεται κατά κανόνα με σχετικά σταθερά πλάνα και με τρίποδο, οπότε το autofocus και οι αυτοματισμοί δεν είχαν ιδιαίτερη πρακτική σημασία σε πολλές περιπτώσεις. Έτσι, οι παλιοί φακοί της αναλογικής περιόδου, ξανάρχισαν να χρησιμοποιούνται από νέους κιηματογραφιστές-βιντεολήπτες. Πάμπολλες εταιρείες προσφέρουν αντάπτορες για να προσαρμόσει κανείς πρακτικά οποιονδήποτε φακό σε οποιοδήποτε σώμα, ανεξαρτήτως κατασκευαστή.
Z50 50mm f/1,4 manual, 400 ISO, 1/1600sec, f/1,4, φυσικός φωτισμός
Στη Nikon, κάτι που πραγματικά αγαπώ, είναι ότι ποτέ δεν άλλαξε μοντούρα στους φακούς, παρά μόνο τελευταία με τη σειρά Z των mirrorless. Έτσι, οι ίδιοι φακοί που χρησιμοποιούσα στην αρχή της καριέρας μου, πριν 30 χρόνια, παραμένουν και σήμερα απόλυτα λειτουργικοί. Μάλιστα, κάποιοι από αυτούς έχουν χαρακτήρα «φετίχ» για μένα.
Φυσικά, δεν περιμένει κανείς autofocus σε φακό που κατασκευάστηκε για χειροκίνητη εστίαση, ούτε τους αυτοματισμούς των σύγχρονων φακών. Παρ’ όλα αυτά, τουλάχιστον στα επαγγελματικά σώματα της Nikon, μπορεί κανείς να δουλέψει και με αυτοματισμό προτεραιότητας διαφράγματος για παράδειγμα, μιας και οι παλιοί φακοί, άπαξ και προγραμματίσεις τη μηχανή αναγνωρίζονται κανονικά από το σώμα.
Μιας και η φύση της δουλειάς μου γενικά δεν απαιτεί γρήγορα αντανακλαστικά, τους χρησιμοποιώ συχνά.
Ακολουθούν κάποια παραδείγματα.
Η Πατησίων από τον Λυκαβηττό με Nikon D850 στα 800 ISO, 1/2500sec στο χέρι με τον κατοπτρικό τηλεφακό 500mm.
1 Ο κατοπτρικός τηλεφακός της Nikon, 500mm με σταθερό διάφραγμα f/8 λόγω κατασκευής.
«Δύστροπος» γενικά φακός, εύκολα μπορείς να έχεις κουνημένες φωτογραφίες, πολύ μικρός σχετικά με την εστιακή απόστασή του και πολύ πρακτικός.
2 Ο πολυαγαπημένος μου Νikkor 50mm f/1,4.
Όχι τόσο για επαγγελματική χρήση αλλά για γενική φωτογραφία και συνθήκες χαμηλού φωτισμού εξαιρετικός. Παλαιότερα, με το σπαστό είδωλο στo θαμπόγυαλο των SLR, η χειροκίνητη εστίαση ήταν παιχνιδάκι, ακόμα και σε πολύ ανοικτά διαφράγματα. Με τις DSLR, η υποβοήθηση χειροκίνητης εστίασης με την μικρή κουκίδα στο κάτω μέρος της οθόνης ήταν συχνά εκνευριστική. Η κατάσταση άλλαξε με τις mirrorless όπου πια δεν υπάρχει κανένα πρακτικά πρόβλημα. Μάλιστα, με την Z50 που έχει crop factor 1,5x, ο 50mm αντιστοιχεί πλέον σε 75mm. Άρα είναι πιο κατάλληλος για τις δικές μου εφαρμογές (πορτραίτα, μόδα κλπ)
Z50 50mm f/1,4 manual, 2000 ISO, 1/250sec, f/1,4, tungsten φωτισμός
3 Ο Nikkor105mm, f/2,5.
Ίσως ο πιο «δικός» μου φακός. Ιδανικός για συνθήκες στούντιο, εξαιρετικής σχεδίασης επίσης. Πάνω σε αυτόν πρέπει να έχει στηριχτεί το 80-90% της καριέρας μου, ειδικά την εποχή της αναλογικής φωτογραφίας.
Z50 105mm f2,5 manual – 100 ISO, 1/160 sec, f:8 με flash σε soft box και τεχνητό bokeh στη συνέχεια στο photoshop
4 Ένας επίσης, που παραμένει για δεκαετίες τώρα σταθερή αξία, είναι ο 105mm, f:2,8 macro. Συνεχίζει να φωτογραφίζει αγόγγυστα οτιδήποτε σχετικό με still life. Πρόκειται για φακό αναφοράς και φυσικά, οι φωτογραφήσεις κοσμημάτων, καλλυντικών και μικροαντικειμένων γενικά, δεν απαιτούν αυτοματισμούς ή auto focus κατά κανόνα.
5 Τέλος, να μην ξεχνάμε τους σταθερούς ευρυγώνιους.
Ειδικά ο 24mm f/2,8 είναι ιδιαίτερα ποιοτικός και με πολύ καλή διόρθωση παραμορφώσεων. Τον χρησιμοποιώ ακόμα, συχνά σαν κυρίως φακό με full frame σώματα για φωτογραφήσεις εσωτερικών χώρων. Ειδικά σε ανάλογες φωτογραφήσεις, όπου το τρίποδο, η χειροκίνητη εστίαση και το bracketing είναι μονόδρομος, παραμένει απόλυτα λειτουργικός.
6 Και ένας 35mm όμως, ο κατ’εξοχήν φακός των street photgraphers, με έξυπνη χρήση της υπερεστιακής απόστασης, μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο γρήγορη και αποτελεσματική λύση από οποιονδήποτε σύγχρονο autofocus φακό, ακόμα και στην ψηφιακή εποχή. Μάλιστα, στους παλιούς manual φακούς, υπάρχουν δείκτες γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό, το να γνωρίζεις άμεσα δηλαδή, για κάθε διάφραγμα, το εύρος του βάθους πεδίου. Για παράδειγμα, στον δικό μου 35mm f/2,8, έναν σχετικά φθηνό αλλά καλό φακό, εστιάζοντας περίπου στα 2m, με f/11, έχω περιοχή νετ από το 1,5m περίπου έως τα 5-5,5m. Υπεραρκετό για γρήγορα στιγμιότυπα στο δρόμο. Δεν εστιάζω ξανά παρά μόνο αν παραστεί ανάγκη. Την έκθεση την αναλαμβάνει η D700, D750 ή D850 γιατί ισχύει η προτεραιότητα διαφράγματος με τους παλιούς φακούς. Τίποτα απλούστερο και πιο ακαριαίο δηλαδή! Αυτό το bonus των δεικτών υπερεστιακής απόστασης, λείπει συνήθως στους σύγχρονους φακούς.
Φυσικά, πέρα από την ιδιαιτερότητα της Nikon, (που εμένα, όπως και άλλους φωτογράφους που είχαν επενδύσει σε εξοπλισμό από παλιά, με έχει βολέψει εξαιρετικά), σε οποιαδήποτε mirrorless μπορεί πλέον να «κουμπώσει» οποιοσδήποτε φακός με μετατροπείς χαμηλού κόστους. Κατά συνέπεια, δεν βρίσκω κανένα ιδιαίτερο λόγο για να μην πειραματιστεί κανείς με παλιούς φακούς, που πλέον βρίσκονται αρκετά φθηνά ενώ παραμένουν ποιοτικοί και αξιόπιστοι. Εκτός κι αν η φύση της δουλειάς απαιτεί ταχύτητα και γρήγορα αντανακλαστικά από πλευράς φωτογράφου, όπως στο ρεπορτάζ, τη φωτογράφιση μυστηρίων ή την αθλητική φωτογραφία για παράδειγμα.
Αναδημοσίευση από το ΦΩΤΟγράφο τεύχος Νο 266
