Κάποτε ο υπογράφων σε εφηβική ηλικία ευτύχησε ν’ αποκτήσει μια πάμφθηνη, σοβιετικής προέλευσης, διοπτική Lubitel 2. Έπαιρνε φιλμ μεσαίου φορμά 120 και δεν είχε καν φωτόμετρο. “Τι διάφραγμα και ταχύτητα βάζουμε” ρώτησε ο έφηβος γεμάτος απορία στο φωτογραφείο, όταν πέρασαν στη μηχανή το πρώτο φιλμ. “Μικρέ, πάρε το καρτελάκι και θα μάθεις.” του είπε ο μαγαζάτορας.
Οι πολύ παλιοί φωτογράφοι δεν είχαν φωτόμετρα. Τα έκαναν όλα εμπειρικά, με καρτελάκια που έγραφαν Ήλιος τόσο, συννεφιά τόσο, ηλιοβασίλεμμα αυτό. Aκολουθούσαν λοιπόν τον “χρυσό κανόνα” f/16. Δηλ. σε αίθριο καιρό να βάζουν τόση ταχύτητα κλείστρου όσα τα ASA (ΙS0) του φιλμ και να “κόβουν” τρία τέσσερα stop αν επικρατούσε συννεφιά. Για τα υπόλοιπα είχε ο Θεός. Ο φωτογράφος της ιστορίας μας λοιπόν έπρεπε να κατανοήσει το εξής βασικό: ότι με καταγάλανο φωτεινό ουρανό το καταμεσήμερο χρειαζόταν f/16 και 1/125sec. (πλησιέστερη ταχύτητα στο φιλμ 100ΑSA) και όλα τα ισοδύναμα δηλ. f/11 με 1/250sec. f/8 με 1/500sec. κ.ο.κ. Κάπου εκεί ο φωτογράφος μας έμαθε ότι ο κανόνας του f/16 με ηλιοφάνεια αντιστοιχούσε σε EV (Exposure Value) 15. Τί είναι λοιπόν αυτά τα περίεργα νούμερα EV που επιζούν ως τις -ψηφιακές- μέρες μας; Κατ’ αρχήν, ας κάνουμε μια διάκριση ανάμεσα σε ΕV και LV (Light Value). Το δεύτερο (LV) αφορά τη ποσότητα του ανακλώμενου φωτός σε μια σκηνή (luminance) ενώ το πρώτο (EV) εκφράζει ένα συγκεκριμένο συνδυασμό διαφράγματος και ταχύτητας κλείστρου -και όλα τα ισοδύναμα- που δίνει σωστή έκθεση για τη σκηνή η οποία φωτίζεται με τη δεδομένη LV αναφορικά με συγκεκριμένη ευαιαθησία του μέσου (αισθητήρας ή φιλμ).
Τιμές LV για τυπική σκηνή με αντικείμενα που φωτίζονται από περιβαλλοντικό φως (πάντα με ευαισθησία ISO 100):
• LV (ΕV) 17 λευκός τοίχος το καλοκαίρι με έντονο ηλιακό καλοκαιρινό φως
• LV (ΕV) 15 γκρι κάρτα και αντικείμενα μέσου όρου που φωτίζονται από αίθριο ουρανό – λήψη με f/16 1/125sec. ISO 100 (sunny f/16)
• LV (ΕV) 12 συννεφιά
• LV (ΕV) 10 βαρειά συννεφιά
• LV 7 (ΕV) εσωτερικό μέτρια φωτισμένου σπιτιού
• LV 0 (ΕV) σκοτάδι – λήψη με f/1 επί 1sec.
TIPS
• Σαν μνημονικό κανόνα ας θυμόμαστε: LV=τιμές μετρήσεων για φως έξω από τη μηχανή και EV=για φως μέσα στη μηχανή
• Sunny f/16: το φωτόμετρό μας είναι σωστά καλιμπραρισμένο όταν με αίθριο μεσημεριανό ουρανό σε μεσογειακό περιβάλλον δείχνει f/16 και ταχύτητα κλείστρου την πλησιέστερη στην ευαισθησία δηλ. 1/250sec. για ISO 200.
Αναδημοσίευση από τον ΦΩΤΟγράφο 240
