Ιστορία

Στην ιστορία της φωτογραφίας λίγοι είναι οι θρύλοι. Επίσης ελάχιστες οι περιπτώσεις που μια εταιρία κατορθώνει να καθιερώσει από μόνη της ολόκληρο νέο φορμά, όπως η έκανε η Leica. Όταν εμφανίστηκε η μηχανή του Oscar Barnack (με απαρχή την Ur Leica του 1914), έκανε την έκπληξη λόγω των μικρών διαστάσεών της. Ο μύθος «Leica» όμως οφείλεται στους φακούς Leitz. Τα υψηλά στάνταρ σχεδίασης και η άριστη ποιότητα κατασκευής των οπτικών έκαναν την εταιρία παγκοσμίως γνωστή και το όνομα Leica (από τα αρχικά των λέξεων Leitz Camera) έγινε συνώνυμο του περφεξιονισμού, της μηχανικής αρτιότητας, του σχολαστικού ποιοτικού ελέγχου και της «κουλτούρας»… Περισσότερα

Oι φωτογραφικοί φακοί προηγούνται της εφεύρεσης της φωτογραφίας. Εξ άλλου στις αρχές του 19ου αιώνα, το ερώτημα δεν ήταν πως σχηματίζεται η φωτογραφική εικόνα αλλά πως αποτυπώνεται μόνιμα. Σήμερα για να κατανοήσουμε τη δομή και λειτουργία των φακών, χρήσιμη είναι η ιστορική αναδρομή ώστε τα κομμάτια του παζλ να μπουν στη θέση τους και να πάρουμε την αίσθηση της εξέλιξης ως σήμερα. Οι κατασκευαστές ξύλινων camera obscura χρησιμοποιούσαν απλούς αμφίκυρτους φακούς για τον χειρισμό της δέσμης φωτός με εμφανές πρόβλημα βέβαια τις μεγάλες γεωμετρικές παραμορφώσεις στα άκρα. Ο W.H. Wollaston το 1812 ανεκάλυψε την πολύ καλύτερη συμπεριφορά του μηνίσκου σε… Περισσότερα

Είναι στ’ αλήθεια σπάνιο να πρωτογνωρίζεις έναν καλλιτέχνη φωτογράφο μέσα από κάποιο κείμενο και όχι από τις φωτογραφίες του. Και όμως αυτό συνέβηκε με τον Φίλιππο Μπούκα. Ήξερα από πριν ότι ήταν γιός του Ευστάθιου Μπούκα, γνωστού πορτρετίστα του Μεσοπολέμου, για τον οποίο είχα γράψει σχετικό άρθρο στο ΦΩΤΟΓΡΑΦΟ τεύχος 172. Όμως εκείνο που μου έκανε εντύπωση και με έκανε να ζητήσω να μάθω περισσότερα γι’ αυτόν, ήταν ένα εκτενές άρθρο με τίτλο «Αποχαιρετισμός σ’ ένα καλλιτέχνη» που έγραψε η Μαρία Καραβία στην ΚαθημερινΗ στις 29 Νοεμβρίου 1987( φωτο. επάνω: Μοναχός προσεύχεται στον ξαπλωμένο Βούδα). Επρόκειτο δυστυχώς για έναν επικήδειο… Περισσότερα

Οι αδελφοί Ξενοφώντας και Σόλων Βάθης είναι δύο πρώιμοι επαγγελματίες φωτογράφοι με μεγάλη δράση για περισσότερο από 40 χρόνια, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, κατά το 19ου αιώνα. Οι πληροφορίες όμως σχετικά με την καταγωγή τους παραμένουν άγνωστες( φωτο. επάνω: σπάνια φωτογραφία του Ξ. Βάθη που απεικονίζει τους συλληφθέντες ληστές της απαγωγής στο Δήλεσι, 1847. Αρχείο Μ. Τσάγκαρη). Το 1860 άνοιξαν το πρώτο φωτογραφείο τους στον Πειραιά, στην «οδό Βουβουλίνας» για αυτό και θεωρούνται οι πρώτοι επαγγελματίες φωτογράφοι της πόλης αυτής. Για άγνωστους λόγους, η συνεργασία των δύο αδελφών διακόπηκε σε έναν περίπου χρόνο. Έτσι ο Σόλων Βάθης έφυγε για… Περισσότερα

Η οπτική απεικόνιση του θανάτου με φωτογραφική μέθοδο, που αναπτύχθηκε κατά τον 19ο αιώνα, είναι μία από τις πάρα πολλές προσπάθειες, που έχουν συντελεσθεί μέσω της τέχνης για τη συμφιλίωση του ανθρώπου με το τέλος της ζωής( φωτο. επάνω: φωτογραφία του Φίλιππου Μαργαρίτη. Στρατηγός της Επανάστασης του ‘21, γ. 1860. Εθνική Πινακοθήκη). Οι εικόνες αυτές είναι, μερικές φορές, τα δευτερεύοντα προϊόντα κοινωνικών πρακτικών, όπως π.χ. κηδειών και ταφών. Σε όλες τις περιπτώσεις, όμως, αντανακλούν μίαν ορμέμφυτη τάση, χαρακτηριστική της εποχής κατά την οποία δημιουργήθηκαν. Αυτή η τάση μπορεί να περιγραφεί σαν μια ρομαντική και συναισθηματική επιθυμία των ανθρώπων να υπερνικήσουν… Περισσότερα

Κατά την πρώτη 15ετία του 20ού αιώνα η εξέλιξη στο πορτραίτο αλλά και τη φωτογραφία γενικότερα, γίνεται με πολύ αργούς ρυθμούς στην Ελλάδα. Αν και παρουσιάζονται θεωρητικές πραγματείες σχετικά με τα νέα ρεύματα και κινήματα του εξωτερικού, το παραγόμενο έργο των ελλήνων φωτογράφων χαρακτηρίζεται από συντηρητισμό( φωτο. επάνω: φωτογραφία του Νίκου Ζωγράφου. Σύνδεση δύο πορτρέτων. Γ. 1930. Αρχείο Μιχάλη Τσάγκαρη). Και αυτό είναι κάτι που διαφαίνεται και στις άλλες μορφές της τέχνης. Ουσιαστικά οι φωτογράφοι εργάζονται πάνω στα πρότυπα που είχαν θέσει οι συνάδελφοί τους, στα τέλη του περασμένου αιώνα. Το φωτογραφικό πορτραίτο θα αποκτήσει μεγάλη δυναμική μετά τη Μικρασιατική… Περισσότερα

Η εφεύρεση της φωτογραφίας δημοσιοποιήθηκε επίσημα στο Παρίσι, στις 19 Αυγούστου 1839. Τα θέματα των πρώιμων φωτογράφων ήταν εξοχικά και αστικά τοπία και κυρίως πορτραίτα( φωτο. επάνω: φωτογραφία του Πέτρου Μωραΐτη. Ο μεγάλος έλληνας ιστορικός, Κωνσταντίνος Παρηγόπουλος, γύρω στα 1870. Συλλογή Άλκη Ξανθάκη). Το πρώτο φωτογραφικό πορτραίτο Έλληνα είναι αυτό του Ιακώβου Ραγκαβή. Έγινε στα μέσα του 1843, από τον Γάλλο μηχανικό Villeroi, που είχε τότε επισκεφθεί την Ελλάδα και δυστυχώς δεν έχει διασωθεί. Λόγω του μεγάλου χρόνου που απαιτείτο για τη λήψη, το ηλικιωμένο μοντέλο κουνήθηκε στη διάρκεια της με αποτέλεσμα να βγει θολή η δαγγεροτυπία, όπως ονομάζονταν τότε… Περισσότερα

Η Μυτιλήνη έχει μέχρι σήμερα προσφέρει στην Ελλάδα πολλούς καλλιτέχνες. Ένας από αυτούς είναι και ο Σίμος Χουτζαίος. Ο πατέρας του καταγόταν από τη Σπάρτη απ’ όπου ήρθε και εγκαταστάθηκε, γύρω στα 1870, στη Μυτιλήνη. Ο Σίμος γεννήθηκε το 1873 στην Αγιάσο. Ήταν παιδί σχεδόν, όταν πήγε στην Αλεξάνδρεια, κοντά στο θείο του, το ζωγράφο Καλπαξίδη. Εκεί διδάχθηκε τη ζωγραφική και τη φωτογραφία. Χαρακτήρας ανήσυχος, έφυγε αργότερα για το Βερολίνο και, σύμφωνα με πληροφορίες που δεν έχουν διασταυρωθεί, επισκέφτηκε κατόπιν το Παρίσι και το Λονδίνο. Στην Μυτιλήνη επέστρεψε το 1899 -σε ηλικία 26 χρόνων- και εργάστηκε κοντά στον Τσεχοσλοβάκο φωτογράφο… Περισσότερα

Για περισσότερα από 35 χρόνια εξερευνώ την Ελλάδα για να εντοπίσω φωτογράφους. Στη μεγάλη μου αυτή διαδρομή συνάντησα καλλιτέχνες με πολύ δυνατή ματιά, με βαθειά αισθητική παιδεία και υψηλό μορφωτικό επίπεδο. Ορισμένοι από αυτούς με την πάροδο του χρόνου ξεχάστηκαν από τις μνήμες. Άλλοι έγιναν γνωστοί στην εποχή τους γιατί, πέρα από το σημαντικό τους έργο, υπήρξαν ορισμένες θετικές συγκυρίες που βοήθησαν σ’ αυτό (γνώσεις, τόπος διαμονής κ.α.). Στην Ελλάδα όμως υπήρξαν πολλοί φωτογράφοι, που ζούσαν σε μια γωνιά της χώρας, μακριά από την πρωτεύουσα, χωρίς τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν σπουδές και μελέτες και να προβάλουν τη δουλειά τους( φωτο.… Περισσότερα