Πέρασαν ήδη 32 ολόκληρα χρόνια -33 από την έκδοση του ΦΩΤΟγράφου- από την στιγμή που ο φίλος και ανταποκριτής του περιοδικού μας, φοιτητής τότε στη Μόσχα, Μιχάλης Κώτσιος, την εποχή της περεστρόϊκα και των ριζικών αλλαγών στη ζωή των πολιτών της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης, έστελνε τακτικά τις ανταποκρίσεις του. Ας δούμε τι μας έγραφε τον χειμώνα του 1990…
ΦΩΤΟγράφος Νο 1/Δεκεμβριος 1989
“Με συνεχώς αυξανόμενο ρυθμό πραγματοποιούνται διάφορες εκθέσεις και εκδηλώσεις με θέμα τη φωτογραφία στη Σοβιετική Ένωση και ιδιαίτερα στη Μόσχα. Σε επόμενο τεύχος του «Φ» θα γίνει μια αναλυτικότερη παρουσίαση της σύγχρονης Σοβιετικής φωτογραφίας. Προς το παρόν θα ήθελα να αναφερθώ σε μια πρωτότυπη φωτογραφική έκθεση που θα γίνει στο τέλος αυτού του χρόνου στη Μόσχα. Σοβιετική εταιρία υπεύθυνη για την ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ Σοβιετικών πόλεων και άλλων πόλεων του εξωτερικού ανέθεσε, σε συνεργασία με τη γαλλική ένωση «Φωτογραφίστε την πόλη», σε γνωστούς φωτογράφους να καταγράψουν με τη μηχανή τους σκηνές από διάφορες πόλεις της Σοβιετικής Ένωσης. Συγκεκριμένα ζητήθηκε: από τους Josef Koudelka, Harry Gruyen και Claude Bricage να φωτογραφίσουν τη Μόσχα, από τον Χ. Lambours το Κίεβο, τον Thierry Pasquet το Τόρεγκραντ, τη Sophie Ristclhncber το Κιροβοκάν και από άλλους φωτογράφους, άλλες πόλεις. Η έκθεση θα περιοδεύσει σε πολλά μέρη της ΕΣΣΔ και σε διάφορες πόλεις της Γαλλίας. Η Γερμανική εταιρία Agfa υπέγραψε συμβόλαιο συνεργασίας με την κρατική Ρωσική εταιρία SHOSTKA που εδρεύει 300km νότια του Κίεβου. Προβλέπεται παραγωγή μαγνητοταινιών για τις ανάγκες της Σοβιετικής αγοράς. Το ύψος της επένδυσης ανέρχεται περίπου στα 60 εκ. δολλάρια…”.
ΦΩΤΟγράφος Νο 3/Φεβρουάριος 1990
Την παραμονή του νέου χρόνου έγιναν το εγκαίνια στη Μόσχα του πρώτου καταστήματος χάμπουργκερ McDonald’s. Περισσότεροι από 400 φωτογράφοι και ραδιοτηλεοπτικά συνεργείο απ’ όλο τον κόσμο ήρθαν για να καλύψουν το γεγονός (…)
Τον Φλεβάρη μεγάλη Αμερικανική εταιρία διοργάνωσε διαγωνισμό ομορφιάς στη Μόσχα για κορίτσια 13 έως 22 ετών. Στόχος; Οι κοπέλλες αυτές θα προωθηθούν σε Δυτικές χώρες χρησιμοποιώντας τα κάλλη τους, όπως αυτά αναδεικνύονται από λαμπερές φωτογραφίες – για την προώθηση διαφόρων προϊόντων…
Η σύζυγος του Αμερικανού Πρέσβη κ. Ρεβέκα Μέντλοκ εξέθεσε πρόσφατα σε μικρή αίθουσα της Σοβιετικής πρωτεύουσας, φωτογραφίες από διάσημες προσωπικότητες. Για το αντικείμενο των φωτογραφιών της, δεν είχε ιδιαίτερα σχόλια να κάνει.
Τελειώνοντας αξίζει ν’ αναφέρουμε μία ακόμη σημαντική είδηση. Το γαλλικό πρακτορείο φωτορεπορτάζ RAPHO έκλεισε συμφωνία συνεργασίας για την αποκλειστική εκμετάλλευση ανά τον κόσμο της δουλειάς σαράντα Ρώσων φωτογράφων από τους λεγόμενους «ερασιτέχνες».
Ερασιτέχνης εθεωρείτο μέχρι πρόσφατα στη Ρωσία όποιος φωτογράφος έκανε «αφηρημένες» φωτογραφίες και όχι «ρεαλιστικό» φωτορεπορτάζ. Έτσι επαγγελματικά δικαιώματα και προνόμια απολάμβαναν μόνο οι φωτορεπόρτερ. Αποτέλεσμα: Συσσωρεύτηκε ένα τεράστιο δυναμικό καλλιτεχνών το οποίο δεν μπορούσε ν’ αξιοποιήσει τις δημιουργίες του. Απ’ αυτή τη δυναμική λοιπόν πηγή άντλησε το πρακτορείο RAPHO σημαντικές φωτογραφίες που εξέθεσε προς το παρόν στο Παρίσι, στη Φιλανδία και στο Λονδίνο και ανέλαβε να τις εκμεταλλευθεί εμπορικά όπως προαναφέρθηκε ανά τον κόσμο.
Μιχάλης Κώτσιος
Ανταποκριτής του ΦΩΤΟγράφου στη Μόσχα. 1990
