Θεωρώ πως η μοναδική Λεωφόρος που οδηγεί σίγουρα στην κατανόηση του τι εστί καλλιτεχνική φωτογραφία είναι η επίσκεψη σε μία μεγάλη και καλά οργανωμένη αναδρομική έκθεση/αφιέρωμα σ’ ένα σημαντικό δημιουργό/φωτογράφο. Όλες οι άλλες προσεγγίσεις, μέσα από βιβλία, λευκώματα και εκδόσεις, από το διαδίκτυο και την τηλεόραση ή και ακόμη από μικρές και ευκαιριακές εκθέσεις, είναι μικρά μονοπάτια που οδηγούν φυσικά στο ίδιο αποτέλεσμα, αλλά με μεγάλη δυσκολία, πολλή προσπάθεια και την απογοήτευση να καραδοκεί σε κάθε βήμα.
Φωτ.: © Garry Winogrand, ‘‘El Morocco’’ 1955, Νέα Υόρκη.
Το καλλιτεχνικό Παρίσι αυτή την περίοδο (ξανα)βλέπει και αναλύει το έργο του Winogrand: Ρετροσπεκτίβα στο Jeu de Paume, νέες εκδόσεις για το έργο του, νέες αναλύσεις και θεωρήσεις για τη δουλειά του, διαγωνισμοί φωτογραφίας δρόμου και πολλά – πολλά άλλα.
Θα ήθελα να διευκρινίσω ότι αναφέροντας “μεγάλη έκθεση” δεν εννοώ μία εφετζίδικη παρουσίαση σε ημιδιωτικούς χώρους και γκάλερι. Εδώ είναι παρατηρημένο ότι οι επιμελητές πέφτουν σχεδόν πάντοτε στην παγίδα του εντυπωσιασμού: Τεράστιες εκτυπώσεις, υποβλητικά έντονοι φωτισμοί που σε κάνουν να φύγεις από τον χώρο τρομαγμένος! Εννοώ εκθέσεις – ρετροσπεκτίβες που ελάχιστα Μουσεία στον πλανήτη ξέρουν να διοργανώνουν. Αυτά βρίσκονται δυστυχώς στο Παρίσι, στο Λονδίνο και στη Νέα Υόρκη και είμαι απόλυτα κάθετος σε αυτό.
Καλές οι προσπάθειες αλλού αλλά δεν συγκρίνονται με τις εκθέσεις που στήνουν η Τate στο Λονδίνο ή το κέντρο George Pompidou στο Παρίσι ή το ΜΟΜΑ στη Νέα Υόρκη.
Πάρτε το αν θέλετε ως προσωπική άποψη, όμως αυτό δεν αλλάζει σε τίποτα την αρχική μου τοποθέτηση, ότι δηλαδή μέσα από μεγάλες και καλά οργανωμένες εκθέσεις μπορούμε να κατανοήσουμε την ιδιαιτερότητα του έργου ενός καλού φωτογράφου.
Να παρακολουθήσουμε την πορεία του στη ζωή, να συμμεριστούμε τις ιδέες του, να περιηγηθούμε στα διάφορα στάδια της καριέρας του. Και ως απόρροια των παραπάνω να συνειδητοποιήσουμε κάτι που δεν είναι πάντοτε αυτονόητο: ότι η φωτογραφία είναι τέχνη! Ερωτώ επ’ ευκαιρία: Πόσες φορές τελευταία βλέποντας φωτογραφίες νιώσατε κάτι ιδιαίτερο; Αυτό το μικρό σκίρτημα, αυτή την έλξη που δεν σας άφηνε να ξεκολλήσετε τα μάτια σας από μια φωτογραφία;
Δυστυχώς δεν έχουμε την ευκαιρία στη χώρα μας να δούμε τέτοιες μεγάλες και καλές εκθέσεις, τουλάχιστον συχνά. Και γιατί δεν υπάρχει η οικονομική δυνατότητα -τα ασφάλιστρα είναι τεράστια για να έρθουν στην Ελλάδα μεγάλες ρετροσπεκτίβες- αλλά και γιατί δεν υπάρχει η διάθεση για κάτι τέτοιο. Και θα συμπλήρωνα, ούτε υπάρχει επιμελητής με τσαγανό και όραμα να υλοποιήσει τέτοια μεγάλα project. Όμως δεν θα ήθελα να επεκταθώ κι άλλο στις παθογένειες της ελληνικής μουσειακής πραγματικότητας που διαπλέκεται με την αφασία των εκάστοτε ηγεσιών των Υπουργείων Πολιτισμού και πάει λέγοντας.
Για να κλείσω το μεγάλο αυτό θέμα δεν βρίσκω άλλη διέξοδο από κάποιο μίνι ταξιδάκι αραιά και που στο Λονδίνο ή στο Παρίσι όταν ανοίγουν τέτοιες μεγάλες εκθέσεις από όποια θέση κι αν ασχολείται κανείς με τη φωτογραφία.
Είτε έχει φωτογραφείο, είτε φωτογραφικό στούντιο, είτε είναι φωτορεπόρτερ, είτε ακόμη καλύτερα είναι αυτή τη στιγμή σπουδαστής φωτογραφίας. Με έγκαιρο προγραμματισμό το κόστος είναι χαμηλό και δεν υπερβαίνει π.χ. το κόστος ενός Σ/Κ στη Θεσσαλονίκη. Δυστυχώς τίποτα δεν μας χαρίζεται σ’ αυτόν τον κόσμο. Πρέπει μόνοι μας να το κατακτήσουμε, γιατί το βίωμα και η εμπειρία είναι αναντικατάστατη προσωπική υπόθεση.
