Αν σας ρώταγε η Interpol (η διεθνής αστυνομική οργάνωση κατά του εγκλήματος), τί πιστεύετε πως έγινε όσον αφορά στις κλοπές πολιτιστικών αγαθών κατά την περίοδο της πανδημίας, τότε που όλοι οι εκθεσιακοί χώροι ήταν κλειστοί, τί θα απαντούσατε;
Tης Ιωάννας Βασδέκη
Φωτογραφία ανοίγματος: Από την ταινία This Is a Robbery: The World’s Biggest Art Heist του Netflix
To πόρισμα πρόσφατης έρευνας της Interpol, εμφανίζει αναπάντεχα στοιχεία: το έγκλημα κατά της τέχνης άνθισε μέσα στην καραντίνα! Αλλά πώς, όταν οι μεγαλύτεροι πολιτιστικοί χώροι, σε διεθνές επίπεδο, είχαν ερμητικά κλειστές τις πύλες τους; Η απάντηση βρίσκεται στις… ανασκαφές. Δηλαδή;
Μπορεί οι κλοπές εντός των μουσείων να μειώθηκαν (αναμενόμενο εφόσον ήταν κλειστά), αλλά οι αρχι-απατεώνες του εγκλήματος, σκέφτηκαν άλλες μεθόδους αφαίρεσης πολιτιστικών αγαθών. Σύμφωνα με τον Corrado Catesi, συντονιστή της μονάδας της Interpol ‘Works of Art’, «Καθώγς οι χώρες εφάρμοζαν ταξιδιωτικούς περιορισμούς και άλλα περιοριστικά μέτρα, οι εγκληματίες αναγκάστηκαν να βρουν άλλους τρόπους για να κλέψουν, να ανασκάψουν παράνομα και να διακινήσουν λαθραία πολιτιστικά αγαθά».
Σύμφωνα με την έρευνα της Interpol, o αριθμός των αδικημάτων που αναφέρθηκαν στην Αμερική το 2020 ήταν σχεδόν διπλάσιος από του 2019. Στην Ευρώπη, ο αριθμός ανήλθε σε 6.251 από 5.088 αδικήματα. Στην Ασία και την Αφρική, ο συνολικός αριθμός των αναφερόμενων παραβάσεων μειώθηκε από το 2019.
Η αστυνομία σε 72 χώρες μέλη της Ιντερπόλ κατέσχεσε συνολικά 854.742 αντικείμενα, περισσότερα από τα μισά από αυτά στην Ευρώπη, σύμφωνα με την έρευνα. Αναφέρθηκαν επίσης αξιοσημείωτες αυξήσεις στις παράνομες ανασκαφές στην Αφρική, την Αμερική και την Ασία και τον Νότιο Ειρηνικό. Oι κλοπές στα μουσεία, ωστόσο, μειώθηκαν σε όλες τις περιοχές εκτός από την Αμερική.
Τα προβλήματα με παράνομες ανασκαφές αποτελούν μία από τις πιο βασικές πληγές στον χώρο του πολιτισμού και αυτό είναι κάτι που αφορά άμεσα και την χώρα μας. Όλοι μας έχουμε ακούσει ιστορίες σε διάφορα χωριά και νησιά της Ελλάδας όπου ντόπιοι διηγούνται για το τάδε αρχαίο αντικείμενο που βρέθηκε στο τάδε χωράφι συντοπίτη. Ενώ δεν λείπουν οι αναφορές για ανεπίσημες ανασκαφές. Η ανασκαφή είναι κάτι που δύσκολα προστατεύεται ή φρουρείται, εκτός κι αν πρόκειται βέβαια για κάποια μεγάλη, διάσημη, ακριβοπληρωμένη (από ξένους φορείς συνήθως) αρχαιολογική ανασκαφή.
Αλλά εκεί οι κλέφτες έργων τέχνης βρήκαν και την ‘αχίλλειον πτέρνα’ του συστήματος πολλών χωρών, απ’ ότι αποδεικνύεται δυστυχώς. Θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να μαθαίναμε και τα στατιστικά για την δική μας, πολιτιστικά πλούσια, χώρα.
