Λϊγες μέρες πριν, στις 13 Μαΐου γράφαμε για τα “βάσανα” μιας από τις διασημότερες φωτογραφίες όλων των εποχών, που σημάδεψε το βρώμικο πόλεμο του Βιετνάμ, διαμόρφωσε την κοινή γνώμη, συνέβαλε στην αλλαγή πολιτικού κλίματος και έδειξε τη δύναμη του φωτορεπορτάζ. Τότε που η φωτοδημοσιογραφία είχε ισχύ και επέβαλε το σεβασμό με την αλήθεια, την αξιοπιστία και τη δεοντολογία. Στην ψηφιακή εποχή μας και ακόμη χειρότερα στην επέλαση της Artificial Intelligence το φωτορεπορτάζ παραγκωνίζεται, ο κόσμος στέκεται με καχυποψία και επιφυλακτικότητα ως και απόρριψη και όλα έχουν αλλάξει. Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι δεν μας ενδιαφέρει η περιπέτεια του “Koριτσιού που κάηκε από τη βόμβα ναπάλμ” του βιετναμέζου Νick Ut.
Όπως αναφέραμε και στο προηγούμενο σημείωμα παρά τα ερωτηματικά, τις αμφιβολίες και τις αιτιάσεις που διατυπώθηκαν στην πρόσφατη ταινία “The Stringer” (το οποίο προβλήθηκε στο φεστιβάλ Sundance) το Associated Press παρέμενε σταθερό στη θέση του να διατηρηθεί το credit στο Νick Ut και να απορριφθούν οι ισχυρισμοί περί πατρότητας από τον βιετναμέζο Thanh Nghe. Aπό τότε όμως συνέβησαν πολλά. Κατ αρχήν, στις 16 Μαίου ο οργανισμός World Press Photo αποφάσισε να αποσύρει το credit του Ut με μια δήλωση της διευθύντριας Joumana El Zein Khoury που είπε ότι “…τα ερωτηματικά είναι πολλά και δεν μπορούν να διατηρήσουν την τρέχουσα κατάσταση της πατρότητας” και συνέχισε “ Ενώ η εικόνα παραδοσιακά έχει αποδοθεί στον Nick Út, τα διαθέσιμα στοιχεία συνηγορούν σε μια ισχυρή πιθανότητα ότι την τράβηξε αντ’ αυτού ο Nguyễn Thành Nghệ, αλλά επίσης εγείρουν την πιθανότητα ότι ο Huỳnh Công Phúc – ένας τρίτος φωτορεπόρτερ που βρισκόταν κοντά- μπορεί να βρισκόταν σε πιο πλεονεκτική θέση να τραβήξει τη φωτογραφία.”
Μάλιστα το WPP έχει αναρτήσει μια εξασέλιδη αναφορά η οποία καταλήγει: “…αθροιστικά αυτοί οι παράγοντες εγείρουν ουσιώδεις και αξιόπιστους λόγους να θέσουν σε αμφιβολία την παραδεκτή ως τώρα απόδοση της πατρότητας της εμβληματικής φωτογραφίας. Καθώς δεν υπάρχει ένα μοναδικό συμπέρασμα και ως ότου να βρεθούν αδιάσειστα στοιχεία, το WPP αποσύρει το credit (δηλ. το όνομα του δημιουργού) για την εικόνα The Terror of War (όπως είναι ο επίσημος τίτλος του Κοριτσιού που κάηκε από τη ναπάλμ).”
Όμως η κίνηση του World Press Photo να αμφισβητήσει το Νick Ut συνάντησε σφοδρές αντιδράσεις. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ Visa Pour l Image του Perpignan, Jean Francois Leroy, κάλεσε τον Ut στη διοργάνωση, επικρίνοντας σκληρά το WPP για έλλειψη στοιχείων. Στη συνέχεια τρεις διατελέσαντες πρόεδροι και μέλη κριτικής επιτροπής του διαγωνισμού WPP και συγκεκριμένα οι James Colton, Dave Burnett και Maria Mann, σε ανοικτή επιστολή στηλίτευσαν την απόφαση της Ζein Khoury ενώ παρόμοια ανακοίνωση εξέδωσε και η γαλλική ένωση φωτορεπόρτερ Association Journalisme & Photographic. Iδιαίτερη αξία έχει η μαρτυρία του Βurnett που ήταν διαπιστευμένος μαζί με τον Ut στο ίδιο πεδίο εκείνο τον καιρό και καταθέτει με βεβαιότητα για την πατρότητα της επίμαχης εικόνας. Στην απίστευτη αυτή saga η τελευταία πτυχή είναι ότι προσυπέγραψαν την καταγγελτική επιστολή των τριών προς το WPP τετρακόσιοι φωτογράφοι, επιμελητές κλπ. δίνοντας όγκο και βάση σε μια αντίδραση που όπως γιγαντώνεται τέίνει να πλήξει ανεπανόρθωτα το κύρος του WPP.
© Jean-François Leroy
