Ο οίκος Alinari είναι η πιο παλιά εταιρεία στον κόσμο, στον εκδοτικό και φωτογραφικό χώρο, η οποία συνεχίζει να υφίσταται μέχρι σήμερα. Το φωτογραφικό αρχείο των Alinari έχει σήμερα στην κατοχή του περισσότερες από 4.000.000 φωτογραφίες( φωτο. επάνω: Vittorio Alinari. Οι αρχαιότητες της Ελευσίνας. Αρχείο Μιχάλης Τσαγκάρης).
Ο πατριάρχης της μεγάλης αυτής επιχείρησης, ο Leopoldo, γιός ενός χαράκτη, εργαζόταν την περίοδο 1845-1850 για λογαριασμό του εύπορου λιθογράφου και φωτογράφου Guiseppe Bardi. Σε συνεργασία μαζί του άνοιξε ένα μικρό φωτογραφικό εργαστήριο στη Via Cornina στη Φλωρεντία, το οποίο είχε μεγάλη εμπορική επιτυχία. Έτσι το 1854, το αγόρασε από τον Bardi και μαζί με τα αδέλφια του τον Romualdo (1830-1891) και τον Guiseppe (1836-1892), ίδρυσαν την εταιρεία «Frareli Alinari, Editori Photographichi». Ασχολήθηκαν κυρίως με την αναπαραγωγή και φωτογράφιση έργων τέχνης, πορτραίτων, τοπίων, αρχιτεκτονικών κτηρίων και μνημείων.
Μετά το θάνατο του Leopoldo, τα αδέλφια του συνέχισαν τη διαχείριση της επιχείρησης με την ίδια επιτυχία, αφού πρώτα μεταστεγάστηκαν στην Via Nationale 8. Ο Guiseppe πειραματίστηκε με νέες για την εποχή του τεχνικές όπως το υγρό κολλόδιο και αργότερα με την κολλοτυπία. Εκτύπωσαν επίσης μεγάλο αριθμό λευκωμάτων και καταλόγων με θέμα κτίρια, μνημεία και έργα τέχνης.
Το 1887 ο Guiseppe, σαν μέλος της κριτικής επιτροπής έλαβε μέρος στην πρώτη Ιταλική φωτογραφική έκθεση που οργανώθηκε στη Φλωρεντία, γεγονός που οδήγησε το 1889 στην ίδρυση της Ιταλικής Φωτογραφικής Εταιρείας.
Η επιχείρησή τους πήγαινε τόσο καλά, ώστε το 1872 άνοιξαν υποκαταστήματα στη Ρώμη και τη Νάπολη. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν το αποτελεσματικό μάρκετινγκ άρχισαν να συμμετέχουν στις διεθνείς εκθέσεις, με πρώτη αυτή της Φλωρεντίας το 1861 και κατόπιν της Βιέννης, Παρισιού, Μιλάνου κλπ.
Στην πρώιμη περίοδο διέθεταν και ένα μεγάλο φωτογραφικό ατελιέ για πορτραίτα, το μικρό διάστημα κατά το οποίο η Φλωρεντία υπήρξε πρωτεύουσα της Ιταλίας, πριν γίνει η Ρώμη.
Με την πάροδο των χρόνων οι Alinari εμπλούτιζαν τη συλλογή τους, αγοράζοντας ολόκληρα αρχεία, όπως των φωτογράφων James και Domenico, Anderson, Chauffourier, Brogi και άλλων.
Τα χρόνια που φωτογράφιζαν σε διάφορες πόλεις της Ιταλίας και της Ευρώπης το κύριο ενδιαφέρον τους ήταν στραμμένο προς τα ιστορικά μνημεία και τα καλλιτεχνικά έργα που υπήρχαν στα μουσεία. Άρχισαν όμως να φωτογραφίζουν και απόψεις των σύγχρονων πόλεων, από τα τέλη του
19ου αιώνα και μέχρι το 1920, περίπου.
Από τα στοιχεία που υπάρχουν οι πρώτες φωτογραφίες τους στην Ελλάδα έγιναν το 1905 από τον Vittorio Alinari (1859 -1932) γιο του Leopoldo, ο οποίος και ανέλαβε την επιχείρηση το 1918.
Ο κατάλογος του οίκου Alinari του 1908 (στα γαλλικά) περιλαμβάνει φωτογραφίες του από την Αθήνα (Ακρόπολη και Αρχαιολογικό Μουσείο), τον Πειραιά, την Κέρκυρα, την Κόρινθο, το Δαφνί, την Ελευσίνα, τους Δελφούς, την Ολυμπία και το Μαραθώνα. Οι φωτογραφίες αυτές, από τις πιο γνωστές αρχαιότητες αλλά και τις σύγχρονες τότε πόλεις, επωλούντο για την έκδοση λευκωμάτων και οδηγών για την Ελλάδα, καθ’ όλην την διάρκεια της πρώτης 25ετίας του 20ου αιώνα.
Το 1920 η φίρμα Alinari εξαγοράστηκε από μία δημόσια ιταλική επιχείρηση, την I.D.E.A. (Instituto Edizioni Artistiche) η οποία διατήρησε όμως την αρχική ονομασία. Την πρακτόρευση των φωτογραφιών των Alinari στη Γαλλία, είχε τότε το πρακτορείο Giraudon.
Η δεύτερη φωτογράφηση στην Ελλάδα έγινε το 1936, στα κατεχόμενα από τους Ιταλούς, νησιά των Δωδεκανήσων. Οι φωτογράφοι είχαν αποσταλεί από τους νέους ιδιοκτήτες και δεν στάθηκε δυνατό να εντοπιστούν τα ονόματά τους. Φωτογράφησαν στην Κω, στην Κάλυμνο, στην Πάτμο, στη Σύμη, στην Αστυπάλαια και στη Ρόδο. Τον ίδιο χρόνο κυκλοφόρησε ένας κατάλογος φωτογραφιών τους αυτών με τίτλο “Rodi e le isole minori” (“Η Ρόδος και τα μικρά νησιά”), καθώς και ανεξάρτητες καρτποστάλ. Τα αρνητικά που τραβήχτηκαν στην Ελλάδα έχουν διαστάσεις 21×27εκ., που αποτελούσε τη δεύτερη σε μέγεθος διάσταση των φωτογραφιών του αρχείου τους.
Οι φωτογραφίες των Alinari από την Ελλάδα, στερούνται ιδιαίτερης αισθητικής, αφού άλλωστε ο σκοπός των λήψεων ήταν περισσότερο καταγραφικός. Διαθέτουν όμως άψογη…. σύνθεση και άρτια τεχνική.
Στο αρχείο τους βρίσκονται σήμερα 301 φωτογραφίες από το Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, 79 από το Μουσείο της Ακρόπολης, 59 από το Μουσείο της Ολυμπίας και 11 των γύρω αρχαιοτήτων, 26 από το Μουσείο των Δελφών και 26 των γύρω αρχαιοτήτων καθώς και από άλλες περιοχές, όλες τους τραβηγμένες από τον Vittorio Alinari.
Το 1985 εγκαινιάστηκε στη Φλωρεντία (Palazzo Rucellai) από τον πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας το «Εθνικό Φωτογραφικό Μουσείο Alinari», το οποίο αποτελεί ένα πρότυπο κέντρο φύλαξης του αρχείου τους καθώς και κέντρο έρευνας, συντήρησης και διαφύλαξης φωτογραφιών γενικότερα.
Τέλος, το εμπορικό τμήμα της εταιρείας συγχωνεύτηκε το 2007 με την Sole 24 Ore και δημιουργήθηκε η εταιρεία Alinari 24 Ore. Έτσι η επιχείρηση που ίδρυσε ο Leopoldo Alinari παραμένει ακόμα ενεργή σε πολλούς τομείς της φωτογραφίας.
κείμενα Άλκης Ξανθάκης
Αναδημοσίευση από τον ΦΩΤΟγράφο 210, Ιούνιος, 2011
