Στην (σύντομη σχετικά) ιστορία του φωτογραφικού μέσου, η εικόνα άρχισε να λειτουργεί ήδη ως οπτική είδηση από τον πόλεμο της Κριμαίας το 1853. Έκτοτε, το φωτορεπορτάζ μας έχει δείξει εξαιρετικές εικόνες αλλά έχουν υπάρξει και πολλές περιπτώσεις παραποίησης της αλήθειας, είτε από τον ίδιο τον φωτογράφο, είτε από απολυταρχικά -και όχι μόνο- πολιτικά καθεστώτα. Γνωρίζετε κάποιες από αυτές τις εικόνες;
Στην πρώτη φωτογραφία απεικονίζεται ο τότε Βορειοκορεάτης ηγέτης Kim Jong-Il, ανάμεσα σε στρατιώτες και αξιωματικούς, τον Νοέμβριο του 2008. Η φωτογραφία δημοσιεύθηκε και προωθήθηκε στα δημοσιογραφικά μέσα από το Korean Central News Agency (κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της Βόρειας Κορέας). Όμως μετά από ενδελεχή παρατήρηση της εικόνας διαπιστώθηκε πως ήταν παραποιημένη:
Η γραμμή που διέσχιζε ολόκληρη την κερκίδα διακοπτόταν απότομα γύρω από τον Kim, ενώ και η σκιά του ποδιού του ήταν διαφορετική, σε σχέση με των υπολοίπων. Το καθεστώς προσπάθησε, μέσα από την κατασκευασμένη εικόνα, να δημιουργήσει την εντύπωση πως ο αρχηγός ήταν υγιέστατος, σε μία περίοδο που ήδη κυκλοφορούσαν τα νέα στον δυτικό κόσμο της ασθένειάς του ή και πιθανού θανάτου του!
Στη δεύτερη, βλέπουμε τον Στάλιν μαζί με αξιωματούχους του σοβιετικού καθεστώτος, πριν και μετά το «photoshop» της εποχής εκείνης. Ήταν μια συνηθισμένη πρακτική του Στάλιν: Όποτε κάποιος έπεφτε στη δυσμένειά του, τον εξαφάνιζε από την φωτογραφία και από την… πραγματικότητα. Η αρχική εικόνα δείχνει τον Νικολάι Γιέζοφ, αρχηγό της σοβιετικής Μυστικής Αστυνομίας, να περπατάει δίπλα στον Γιόζεφ Στάλιν και έναν τρίτο αξιωματούχο. Όμως μετά τη λήψη, ο Γιέζοφ απομακρύνθηκε από τη θέση του και οι κρατικοί ρετουσέρ πήραν την συνηθισμένη εντολή να τον απομακρύνουν και από τη φωτογραφική πραγματικότητα…
Το ψέμα της φωτογραφίας. Ιστορικά «fake news» του πολιτικού φωτορεπορτάζ
