Edward Weston 1886-1958
1886: Γέννηση στο Illinois – ΗΠΑ
1902: Βγάζει την πρώτη του φωτογραφία με μία Kodak Bulls-Eye 12
1911: Ανοίγει το φωτογραφικό του studio στην Καλιφόρνια
1920: Συναντάει την Tina Modotti
1937: Παίρνει υποτροφία από το Ίδρυμα Guggenheim για να φωτογραφίσει την Αμερικάνικη Δύση
1946: Αναδρομική στο ΜοΜΑ της Νέας Υόρκης
1947: Αρρωσταίνει από Parkinson. Βγάζει τις τελευταίες του φωτογραφίες
1958: Πεθαίνει στο Carmel της Καλιφόρνια
Beauduc, Camargue, 1988
Στην επαρχία Camargue, η φωτογραφία γυμνού είναι συνδεδεμένη με την προσωπικότητα του αείμνηστου Lucien Clerque, που έχει επηρεαστεί από το έργα του Weston.
To 1936 o Weston φιλοτεχνεί πάνω στην άμμο παραλίας της Καλιφόρνιας, μία διάσημη σειρά γυμνών με ένα νέο μοντέλο, την Charis Wilson, που δύο χρόνια αργότερα
θα γίνει γυναίκα του…
Το 1988, ως φοιτητής φωτογραφίας στην Arles, οι εικόνες του Weston (και της Charis…) μου γέννησαν την επιθυμία να κάνω κι ‘γω τις πρώτες μου φωτογραφίες γυμνού στις παραλίες της Camargue. Θυμάμαι να έχω δοκιμάσει διάφορες γωνίες λήψης με το τετράγωνο φορμά της μηχανής μου (μία παλιά τηλεμετρική 6χ6). Ήθελα να ενσωματώσω τη γεωμετρία του σώματος στον ρυθμό του τοπίου, σ’ έναν διάλογο μεταξύ τους. Στα πλαίσια μιας “Weston-ικής” οπτικής, όπου η φύση και η “φυσική” ομορφιά συναντώνται…
Αποκαλούμενος ως “ο πατέρας της Αμερικάνικης φωτογραφίας” από τον ιστορικό Beaumont Newhall, ο Edward Weston είναι αναμφίβολα ένας καλλιτέχνης κομβικής σημασίας για την κατανόηση της φωτογραφίας των αρχών του 20ου αιώνα. Το έργο του ξεκινάει μέσα από την κληρονομιά του πικτουραλισμού πριν αυτό προσανατολισθεί προς την υποστήριξη της “καθαρής” φωτογραφίας (“Straight” photography στα Αγγλικά), που αναζητούσε να αποβάλει τις πικτουραλιστικές επιρροές. Παράλληλα, βρίσκεται στην καρδιά των έντονων καλλιτεχνικών και αισθητικών αναζητήσεων που συνταράσσουν τη δεκαετία 1920-30, τόσο την Καλιφόρνια όσο και το Μεξικό. Πρέπει λοιπόν να δει κανείς τις φωτογραφίες του σε συνάρτηση με τα έργα του Brancusi ή του Kandinsky, με την ίδια επιθυμία υποστήριξης του διαλόγου μεταξύ της πραγματικότητας και της επιφανειακής/φορμαλιστικής θεώρησης του κόσμου.
Σήμερα το στυλ του Weston μπορεί να φανεί ως μέγιστος κλασικισμός. Σε κάθε περίπτωση όμως δεν πρέπει να αγνοήσουμε τον εικονοκλαστικό χαρακτήρα του και την απόρριψη του κονφορμισμού που εκφράζει. Ούτε ακόμη την επιρροή σε αυτό από την ταραχώδη ιδιωτική ζωή του, με την πληθώρα των αισθηματικών περιπετειών του και τους πολλούς γάμους του.
Στο ξεκίνημα η κατάρτισή του ως “εμπορικού” και συμβατικού φωτογράφου, του είχε προσφέρει όλες εκείνες τις γνώσεις – κλειδιά για να ελέγχει απόλυτα τη δουλειά του και να παίζει με την πραγματικότητα. Έτσι κάπως γεννήθηκαν οι περίφημες νεκρές του φύσεις (μεταξύ των οποίων και η μυθική “πιπεριά”) και τα γυμνά του στην παραλία που θα γοητεύσουν όλους τους υποστηρικτές της ψυχανάλυσης. Ο Weston δημιουργεί αυτή την αίσθηση μυστηρίου χάρη σ’ ένα περίσσευμα ρεαλισμού, αποδεικνύοντας πόσο η φωτογραφία (τουλάχιστον η καλή!) δεν είναι ποτέ η απεικόνιση του πραγματικού αλλά η διακριτική ερμηνεία του. Η καλλιτεχνική του επιρροή υπήρξε πολύ ισχυρή στα μέσα του 20ου αιώνα και εντοπίζεται στη Γαλλία στο έργο του Lucien Clerdue όσο και του Denis Brihat.
ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ
“Στην τέχνη η θεωρία δεν προηγείται της πρακτικής αλλά την ακολουθεί”, “Ψάχνουμε πάρα πολύ και με κάθε κόστος το καινούργιο. Ας διατηρούμε καλύτερα φρέσκια τη ματιά μας”, “Η φωτογραφία βλέπει περισσότερα από το μάτι”. Στη διάρκεια πολλών χρόνων, ο Weston κρατούσε ημερολόγιο το οποίο μας αποκάλυψε πολλές πτυχές των απόψεών του για τον κόσμο και για το πως αντιλαμβάνονταν τη φωτογραφία. Τα παραπάνω τρία αποφθέγματά του μεταξύ πολλών άλλων, παραμένουν και σήμερα εξαιρετικά επίκαιρα, παρακαταθήκη της κληρονομιάς του Weston. Σήμερα, με απόσταση ενός αιώνα, δεν αντιλαμβανόμαστε ίσως στις πραγματικές του διαστάσεις τον μοντέρνο και αντισυμβατικό χαρακτήρα της δουλειάς του. Γνωρίζουμε κυρίως την αισθηματική και καλλιτεχνική του σχέση με την Tina Modotti. Όμως η ουσία δεν βρίσκεται εδώ…
Για να επανέλθουμε στην πραγματική διάσταση του έργου του, οφείλουμε να πούμε ότι αυτό αποτελεί μία θεραπευτική άσκηση για να αποκαθαρθεί η ματιά μας από τα περιττά και να αισθανθούμε τη βαρύτητα του φωτογραφικού μέσου σε όλο του το μεγαλείο. Μαζί του βουτάμε στην καρδιά αυτής της τέχνης όπου η “φόρμα” δίνει νόημα στο αντικείμενο το οποίο αντικείμενο είναι το κυρίαρχο στοιχείο αλλά ταυτόχρονα και η πρόφαση δημιουργίας ομορφιάς. Δεν υπάρχει παρά μόνον από τον τρόπο που το φως το αποκαλύπτει σε αρμονία με την οπτική γωνία που επέλεξε ο δημιουργός. Αυτή είναι η πρόκληση στην οποία θέλει να απαντήσει με τις φωτογραφίες του. Να αναπαραστήσει ταυτόχρονα το πραγματικό προσδίδοντάς του συμβολισμούς.
Με τη μεγάλου φορμά μηχανή του, ο Weston δεν αναζητά να δηλώσει κάτι. Εμπλουτίζει, σμιλεύει με το φως, επιλέγοντας συχνά το πιο απλό κάδρο για να εξαφανίσει κάθε υποψία ή ίχνος μανιέρας. Η τέχνη του στο ασπρόμαυρο επικεντρώνεται στη μαγεία του κοντράστ και στον πλούτο των γκρι τόνων. Νιώθοντας άβολα στο αστικό περιβάλλον, ο Weston κατατάσσεται σίγουρα ανάμεσα στους μεγάλους ποιητές του φυσικού τοπίου όσο και της γυναικείας ομορφιάς. Δεν έχουν θέση στα έργα του ούτε οι περίτεχνες συνθέσεις, ούτε το ρετούς, ούτε τα διάφορα τρικ, παρά μόνον η λεπτεπίλεπτη υφή από τις φόρμες της φύσης και οι αλλόκοτες παραξενιές της καθημερινότητας.
Η εξέλιξη του βλέμματός του συνάδει με την κατανόηση του περιβάλλοντος κόσμου. Πρόκειται για μόνιμη άσκηση που εξελίσσεται παράλληλα με την ηλικία του και την προσωπικότητά του…
Το βιβλίο “Edward Weston. Οι φόρμες του πάθους” είναι μία συναρπαστική αναδρομική μονογραφία του έργου του Weston, αφηγημένη από τον Gilles Mora. Κυκλοφόρησε το 1995 από τις εκδόσεις Seuil
Mε αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Ιnfluences με τις φωτογραφικές επιρροές που δέχτηκε, ο εδώ και πολλά χρόνια τακτικός Γάλλος συνεργάτης μας Jean Christophe Béchet, μας προτείνει ένα οδοιπορικό μέσα από τα μονοπάτια της ιστορίας της φωτογραφίας.
Ο J.C.B. σταχυολόγησε 51 ονόματα γι’ αυτή τη σύντομη ιστορία της φωτογραφίας που είναι ταυτόχρονα πρακτική και αυτοβιογραφική. Έτσι θα σας προτείνουμε ανά τακτά διαστήματα και από ένα νέο κεφάλαιο αυτού του εξαίρετου βιβλίου ακολουθώντας την χρονολογική σειρά γέννησης των φωτογράφων.
Τ.Τζίμας
