Τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν η πανδημία ακόμη έμοιαζε μόνο με… κινέζικο πρόβλημα, σε γνωστή φουάρ τέχνης στο Μαιάμι, πρωτοεμφανίστηκε ο “Κωμικός” (Comedian) του διάσημου σύγχρονου καλλιτέχνη Maurizio Cattelan (βλ. παλαιότερο post στο blog μου). Με απλά λόγια, επρόκειτο για μία αληθινή μπανάνα, σε διαδικασία γοργής ωρίμανσης, τοποθετημένη σε ένα λευκό φόντο με μία κολλητική ταινία. Η μπανάνα είχε τέτοια εμπορική επιτυχία, ως εννοιολογικό έργο σύγχρονης γλυπτικής που πουλήθηκε άμεσα πάνω από 120,000 δολάρια!
Τώρα μαθαίνουμε πως άγνωστος δωρητής χάρισε την… μπανάνα (η οποία βεβαίως ανανεώνεται διαρκώς αφού σαπίσει) με την ταινία και αναλυτικές οδηγίες τοποθέτησης της στο μεγαλειώδες Μουσείο Guggenheim. Στην αγορά της σύγχρονης τέχνης βέβαια δεν έχουμε πάντοτε ακραίες περιπτώσεις πωλήσεων δυσνόητων έργων. Και για να αρχίσει κανείς να ασκεί κριτική, πρέπει σαφώς πρώτα να γνωρίζει ενδελεχώς διάφορα έργα, από διάφορους σύγχρονους καλλιτέχνες, διαφορετικών καταγωγών και πολιτισμών. Διότι αν δεν υπάρχει μία ουσιαστική γνώση της ιστορίας της τέχνης, ο αδαής θεατής απλώς αυτο-περιορίζεται σε υβριστικούς, ανούσιους και χλευαστικούς χαρακτηρισμούς, όπως αυτούς που τόσο συχνά συναντούμε στα κοινωνικά δίκτυα.
Ίσως ο ίδιος ο Cattelan να χλευάζει την αγορά της τέχνης, τόλμησε να παρουσιάσει μία μπανάνα ως έργο τέχνης, έλαβε ένα καλό ποσό, άρθρα γράφονται και το “έργο” του φτάνει και στο μεγαλόπρεπο Guggenheim. Πρέπει να σημειωθεί εδώ, για την ιστορία, ότι το 2012 είχε γίνει μία εντυπωσιακή αναδρομική έκθεση του Cattelan στο ίδιο μουσείο όπου κυριαρχούσε πάλι η ειρωνία και η κοινωνικοπολιτική σάτιρα στα έργα του.
Όμως ό,τι και να έχει συμβεί στην πραγματικότητα, η τέχνη, ειδικά στις πρωτοφανείς ημέρες που βιώνουμε όλοι μας τώρα, θα έπρεπε να ανυψώνει το πνεύμα και να εμφυσά ελπίδα στις ψυχές μας. Κάτι το οποίο σίγουρα η… μπανάνα του Ιταλού “art worker”, όπως αυτοχαρακτηρίζεται, δεν πετυχαίνει τώρα. Ένα παρόλαυτα είναι βέβαιο: προκαλεί γέλιο. Αν αυτό είναι γλυκό, πικρό ή γλυκόπικρο, είναι μία άλλη μακρά συζήτηση…
Η μπανάνα της σύγχρονης τέχνης. Το σίριαλ με τον Ιταλό καλλιτέχνη Maurizio Cattelan συνεχίζεται…
